Khi bạn đã từng sai, bạn sẽ sợ một cách rất khác
Có những nỗi sợ rất ồn ào. Nhưng nỗi sợ của người từng đầu tư sai lại thường rất im lặng. Họ không than thở. Không khoe khoang. Không còn hào hứng trước những lời mời gọi lợi nhuận cao. Thứ họ mang theo là một cảm giác dè chừng kéo dài.
Họ đã từng xuống tiền với niềm tin rằng mình đã tính đủ. Nhưng rồi thực tế dạy cho họ một bài học rất phũ. Chỉ cần một biến số thay đổi, mọi kịch bản đẹp đẽ trong đầu lập tức sụp đổ. Dòng tiền hụt. Chi phí đội lên. Thanh khoản biến mất. Và điều đau nhất không phải là mất tiền, mà là mất quyền chủ động.
Sau cú vấp đó, họ bắt đầu nghi ngờ chính mình. Mỗi lần đứng trước cơ hội mới, trong đầu họ không còn câu hỏi “có lời không”, mà là “liệu có sai nữa không”.
Sai lầm không đến từ thiếu thông minh
Lê Anh Tuấn gặp rất nhiều người như vậy. Và anh nhận ra một sự thật khá nghịch lý. Phần lớn những người sai không phải vì họ kém hiểu biết. Ngược lại, họ thường là người đọc nhiều, phân tích nhiều, suy nghĩ rất kỹ.
Vấn đề nằm ở chỗ họ không có một hệ thống thẩm định đủ kỷ luật để giữ cảm xúc ra ngoài quyết định. Khi không có hệ thống, mỗi thương vụ trở thành một cuộc đánh cược tinh thần. Và trong trò chơi đó, cảm xúc gần như luôn thắng lý trí.
Họ tưởng mình đang phân tích, nhưng thực chất họ đang tìm lý do để đồng ý với thứ họ đã thích từ trước.
Biên an toàn không phải để kiếm nhiều tiền hơn
Một trong những hiểu lầm lớn nhất là nghĩ rằng hệ thống thẩm định sinh ra để tối ưu lợi nhuận. Thực tế thì ngược lại. Hệ thống thẩm định sinh ra để giảm thiểu khả năng thua đau.
Biên an toàn không giúp bạn trở thành người giàu nhanh nhất. Nhưng nó giúp bạn không bị loại khỏi cuộc chơi khi thị trường đảo chiều. Và trong đầu tư, người còn ở lại lâu nhất mới là người có cơ hội thắng lớn.
Khi bạn có biên an toàn, bạn không cần thị trường phải hoàn hảo. Bạn chỉ cần nó không quá tệ.
Vì sao thị trường không thưởng cho người “tính đúng”?
Rất nhiều nhà đầu tư từng nói rằng họ đã tính rất kỹ. Nhưng họ quên mất một điều. Thị trường không vận hành theo bài toán của bạn. Nó vận hành theo hành vi tập thể, theo chu kỳ và theo những biến số không ai kiểm soát được.
Khi bạn mua tài sản mà không có biên an toàn, bạn đang đặt cược rằng mọi thứ phải diễn ra đúng như dự tính. Chỉ cần một mắt xích lệch đi, toàn bộ cấu trúc sẽ đổ lên vai bạn.
Lê Anh Tuấn chọn một cách khác. Anh giả định trước rằng mọi thứ có thể xấu hơn dự kiến. Và nhiệm vụ của hệ thống thẩm định là xem trong kịch bản xấu đó, nhà đầu tư có còn đứng vững hay không.
Thẩm định không phải để mua, mà để loại bỏ
Điều khiến nhiều người bất ngờ là phần lớn thời gian làm nghề của Tuấn Đất không phải để chốt giao dịch, mà để nói “không”. Không với những tài sản nhìn rất đẹp nhưng biên an toàn quá mỏng. Không với những thương vụ mà chỉ cần lãi suất nhúc nhích là dòng tiền gãy.
Một hệ thống thẩm định tốt không khiến bạn mua nhiều hơn. Nó khiến bạn mua ít đi nhưng chắc hơn. Và điều đó rất khó chấp nhận với những người mới đầu tư, vì họ thường sợ bỏ lỡ.
Nhưng với những người từng sai, họ hiểu rất rõ rằng bỏ lỡ một cơ hội không đau bằng việc mắc kẹt trong một quyết định tồi.
Khi con số trở thành hàng rào bảo vệ tâm lý
Có một thay đổi rất rõ ở những người bắt đầu đầu tư theo hệ thống. Trước đây, họ thường xuyên tự hỏi liệu mình có đúng không. Sau này, họ không còn hỏi câu đó nữa. Họ chỉ hỏi: quyết định này có nằm trong tiêu chuẩn không.
Sự thay đổi đó tưởng nhỏ nhưng lại rất lớn. Nó giúp họ không bị cuốn theo lời người khác. Không bị dao động bởi tin đồn. Và không phải thức dậy mỗi sáng để kiểm tra xem mình có nên bán hay không.
Họ chấp nhận rằng không ai biết trước tương lai. Nhưng họ biết rất rõ mình đang đứng ở đâu nếu tương lai diễn ra không như mong muốn.
Biên an toàn chính là khoảng đệm cho cuộc sống
Đầu tư không chỉ ảnh hưởng đến tài khoản ngân hàng. Nó ảnh hưởng đến giấc ngủ, đến công việc chính, đến gia đình. Một quyết định thiếu biên an toàn có thể biến một người bình tĩnh thành một người luôn trong trạng thái căng thẳng ngầm.
Ngược lại, khi có biên an toàn, nhà đầu tư cho phép mình sống chậm hơn. Họ không phải phản ứng với mọi biến động nhỏ. Họ có khoảng đệm để suy nghĩ, để điều chỉnh và để chờ đợi.
Và trong một thị trường đầy biến số, khoảng đệm đó là thứ xa xỉ nhưng cực kỳ cần thiết.
Bạn không cần giỏi hơn thị trường, chỉ cần kỷ luật hơn chính mình
Rất nhiều người nghĩ rằng để đầu tư tốt, họ phải trở nên cực kỳ thông minh. Thực tế, điều khó nhất không phải là hiểu thị trường, mà là giữ kỷ luật khi thị trường thử thách bạn.
Hệ thống thẩm định và biên an toàn không làm cho bạn thông minh hơn. Nó làm cho bạn ít sai hơn. Và đôi khi, đó đã là một lợi thế rất lớn.
Soi lại những quyết định bạn từng tiếc
Nếu bạn từng tiếc một quyết định đầu tư, hãy thử nhìn lại xem lúc đó bạn có một biên an toàn rõ ràng hay không. Hay bạn chỉ tin rằng mọi thứ sẽ ổn. Thị trường không trừng phạt bạn vì bạn hy vọng. Nó chỉ đơn giản là không quan tâm.
Lê Anh Tuấn không cố dạy ai trở thành nhà đầu tư giỏi nhất. Anh chọn giúp họ trở thành nhà đầu tư không bị loại khỏi cuộc chơi.
Thông điệp dành cho người đang do dự
Nếu bạn đang có tiền nhàn rỗi, đang lo lắng lạm phát ăn mòn tài sản, nhưng lại sợ đầu tư vì đã từng sai, hãy hiểu rằng nỗi sợ của bạn không sai. Nó chỉ đang nhắc bạn rằng lần này, bạn cần một cách tiếp cận khác.
Đừng bắt đầu bằng lợi nhuận. Hãy bắt đầu bằng biên an toàn.
Một hành động cụ thể cho bạn hôm nay
Hãy lấy bất kỳ tài sản nào bạn đang cân nhắc và viết ra kịch bản xấu nhất có thể xảy ra. Nếu trong kịch bản đó, bạn vẫn chịu được về dòng tiền, tâm lý và thời gian, bạn mới nên đi tiếp. Nếu không, việc dừng lại cũng đã là một quyết định đầu tư khôn ngoan.