Có một câu mà Đặng Hồng Minh nghe rất nhiều, đặc biệt từ phụ nữ trung niên và những người đã có tài sản trong tay: “Chị ơi, giờ em lớn tuổi rồi, em không học mấy cái tài chính – thuế – pháp lý nổi đâu.”
Câu nói ấy nghe nhẹ nhàng, nhưng bên trong nó thường là một nỗi sợ rất thật. Sợ mình không theo kịp. Sợ mình hỏi ra lại lộ dốt. Sợ mình đụng vào giấy tờ lại rối. Và sâu hơn nữa là sợ phát hiện ra một điều mà bấy lâu nay mình né tránh: tài sản mình đang có có thể không an toàn như mình nghĩ.
Đặng Hồng Minh không phản bác họ. Cô hiểu. Bởi chính cô cũng từng bắt đầu việc học khi đã là một người mẹ, đã có gia đình, đã bị kéo căng bởi đủ thứ trách nhiệm. Cô không đi lên bằng sự “rảnh rỗi để học”. Cô đi lên bằng một lựa chọn rất khó: học trong lúc thiếu thời gian, thiếu ngủ, thiếu sự ủng hộ, nhưng không cho phép mình phó mặc tương lai cho may rủi.
Và có lẽ, đây là điều quan trọng nhất mà cô muốn người khác nhìn thấy: không bao giờ là quá muộn để học, nhưng luôn có một cái giá nếu mình không học.
“Em để kế toán lo” câu nói khiến nhiều người trả giá muộn
Rất nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ và chủ tài sản bất động sản có một thói quen quen thuộc: giao hết cho kế toán, giao hết cho “người làm giúp”. Họ tin rằng mình chỉ cần kiếm tiền, còn thuế và hồ sơ pháp lý là việc của người khác.
Đặng Hồng Minh không phủ nhận vai trò của kế toán. Nhưng cô nhìn thấy một ranh giới mà nhiều người không nhận ra: người ký tên, người đứng tên, người chịu trách nhiệm cuối cùng luôn là chủ tài sản, chủ doanh nghiệp. Khi có rủi ro, cơ quan chức năng không hỏi cảm xúc. Khi có tranh chấp, đối tác không hỏi mình có bận hay không. Khi cần chuyển nhượng bất động sản, hay cần chứng minh tài chính để vay vốn, mọi thứ đòi hỏi sự rõ ràng.
Và chính trong những khoảnh khắc đó, người ta mới phát hiện ra: mình đã sống quá lâu trong vùng mù.
Không phải vì họ kém. Mà vì họ đã tự thuyết phục mình rằng “không cần biết”. Trong khi thực tế, tài sản càng lớn thì vùng mù càng nguy hiểm.
Người trung niên không thiếu năng lực, họ thiếu một điểm tựa để bắt đầu
Đặng Hồng Minh gặp nhiều phụ nữ ngoài 40, ngoài 50. Họ vừa gánh gia đình, vừa gánh công việc, vừa gánh danh dự. Họ không thiếu năng lực kiếm tiền. Nhiều người còn đang sở hữu bất động sản, cho thuê mặt bằng, có dòng tiền đều. Nhưng khi hỏi sâu hơn, họ thường chỉ biết một phần rất nhỏ: tháng này thu bao nhiêu, tháng kia chi bao nhiêu. Còn bức tranh lớn thì mờ.
Họ không rõ nghĩa vụ thuế cho thuê nhà của mình đang vận hành thế nào. Họ không chắc hồ sơ pháp lý của tài sản đã đủ “sạch” để giao dịch hay chưa. Họ không biết nếu mai này cần bán gấp, mình sẽ vướng ở đâu. Và chính sự không rõ đó khiến họ sống trong cảm giác căng âm ỉ, kiểu căng mà không biết giải thích với ai.
Nhiều người gọi đó là “lo xa”. Nhưng Đặng Hồng Minh gọi đúng tên: thiếu hệ thống quản trị tài chính và pháp lý cho tài sản.
Và ở tuổi trung niên, điều làm người ta mệt không phải là học cái mới. Điều làm người ta mệt là mang một khối tài sản lớn mà không có cảm giác làm chủ.
Học tài chính – pháp lý không phải để trở thành chuyên gia, mà để không bị dồn
Đây là nơi chuỗi bài của Đặng Hồng Minh giữ trục rất rõ: cô không cổ vũ việc ai cũng phải giỏi luật, giỏi thuế. Cô chỉ tin rằng người sở hữu tài sản cần đủ hiểu biết để đặt câu hỏi đúng và ra quyết định đúng thời điểm.
Bất động sản là tài sản lớn. Nhưng “lớn” không đồng nghĩa với “an toàn”. An toàn đến từ cấu trúc: cấu trúc sở hữu, cấu trúc hồ sơ, cấu trúc dòng tiền, cấu trúc thuế. Khi cấu trúc ấy rõ, người sở hữu có thể bình thản. Khi cấu trúc ấy mờ, người sở hữu thường chỉ phát hiện ra vấn đề lúc bị dồn.
Bị dồn bởi khoản tiền cần xoay.
Bị dồn bởi một giao dịch gấp.
Bị dồn bởi một tranh chấp bất ngờ.
Bị dồn bởi một lần cơ quan chức năng kiểm tra.
Đặng Hồng Minh đã nhìn thấy quá nhiều trường hợp mà cái “muộn” không nằm ở tuổi tác. Cái muộn nằm ở việc chỉ bắt đầu học khi đã không còn đường đẹp để chọn.
“Tôi không có thời gian” đôi khi là cách tự giữ mình ở chỗ cũ
Có một sự thật tế nhị: nhiều người trung niên rất giỏi chịu đựng. Họ chịu đựng việc bận, chịu đựng việc thiếu ngủ, chịu đựng việc phải gồng. Nhưng họ lại né việc ngồi xuống nhìn rõ hệ thống tiền bạc của mình. Vì nhìn rõ có thể kéo theo một nỗi đau khác: mình đã để sự mơ hồ kéo dài quá lâu.
Đặng Hồng Minh từng sống trong giai đoạn chỉ ngủ vài tiếng mỗi ngày để vừa học vừa làm. Nhưng điều khiến cô đi tiếp không phải vì cô thích khắc nghiệt. Mà vì cô hiểu rõ một điều: nếu không học, không nâng chuẩn, thì tiền bạc và tài sản sẽ mãi là thứ “mình có”, chứ không phải thứ “mình làm chủ”.
Khi bạn đã sở hữu bất động sản, khi bạn đã điều hành doanh nghiệp, bạn không cần thêm một lời động viên. Bạn chỉ cần một câu hỏi đủ thật để quay lại đúng trục: mình đang quản trị hay đang phó mặc?
Không bao giờ muộn để bắt đầu, miễn là bắt đầu từ một điểm nhỏ nhưng đúng
Đặng Hồng Minh không tin vào những cú thay đổi ồn ào. Cô tin vào những điểm bắt đầu nhỏ, đủ rõ để tạo thành nền. Với người trung niên, điều quan trọng không phải là học thật nhiều. Điều quan trọng là dám nhìn thẳng vào phần mình đang né nhất: thuế, pháp lý, dòng tiền, cấu trúc sở hữu.
Nếu bạn đang sở hữu bất động sản, đang có tài sản cho thuê, đang điều hành doanh nghiệp, và trong lòng bạn vẫn có một câu “giờ muộn rồi”, hãy thử đổi câu đó thành một câu khác, nhẹ hơn nhưng thật hơn: “Mình bắt đầu nhìn rõ từ đâu trước?”
Chỉ cần một chỗ rõ hơn, bạn đã bớt bị dồn.
Chỉ cần một cấu trúc được sắp xếp lại, bạn đã bớt sống trong phòng thủ.
Chỉ cần một lần chủ động nhìn thẳng vào hệ thống tài chính của mình, tài sản sẽ bắt đầu trở về đúng vai trò: nâng đỡ cuộc sống, thay vì làm bạn căng.
Và nếu hôm nay bạn chỉ làm một việc thôi, thì hãy dành một khoảng lặng để tự hỏi: tài sản mình đang có đang được đặt trong một cấu trúc đủ rõ chưa, hay mình vẫn đang hy vọng nó sẽ tự ổn theo thời gian?