Có một giai đoạn trong đời, người ta không còn thiếu tiền, nhưng lại thiếu sự chắc chắn khi đưa ra quyết định. Tiền nằm đó, nhưng mỗi lần nghĩ đến đầu tư, lòng lại nặng. Không phải vì thiếu cơ hội, mà vì đã từng sai. Sai một lần đủ để mất niềm tin vào chính mình. Sai một lần đủ để mọi quyết định sau đó đều trở nên run rẩy.
Tôi đã gặp rất nhiều người như vậy. Và nếu thành thật, tôi cũng đã từng ở trong trạng thái ấy.
Tôi làm đầu tư nhiều năm, nhưng càng đi lâu, tôi càng nhận ra: điều quyết định một người đi xa hay gãy giữa đường không nằm ở vốn, cũng không nằm ở may mắn. Nó nằm ở hệ giá trị mà người đó bám vào khi thị trường không còn thuận lợi.
Tôi nhìn thấy điều đó rất rõ khi quan sát hành trình của Sáu Bình.
Bắt đầu với rất ít, nhưng không cho phép mình nhỏ bé
Sáu Bình bắt đầu với 40 triệu đồng. Con số đó, với nhiều người, thậm chí chưa đủ để gọi là “vốn”. Nhưng điều khiến tôi chú ý không phải là số tiền, mà là thái độ với điểm xuất phát của mình.
Rất nhiều người lấy xuất thân làm lý do để chờ đợi. Chờ đủ tiền. Chờ đủ quan hệ. Chờ đủ tự tin. Sáu Bình thì khác. Anh không phủ nhận nỗi sợ, nhưng cũng không để nỗi sợ quyết định cuộc đời mình.
Tôi đã thấy nhiều người có tiền hơn Sáu Bình rất nhiều, nhưng không bao giờ dám bước. Và tôi cũng đã thấy không ít người như anh: bắt đầu nhỏ, nhưng không cho phép mình nghĩ nhỏ.
Hành động khi còn run rẩy điều mà rất ít người dám làm
Khoảnh khắc ký mua căn nhà đầu tiên không phải là sự tự tin tuyệt đối. Đó là một quyết định đầy run rẩy. Nhưng chính sự run rẩy đó mới là thật. Bởi vì nếu không sợ, có thể đó chỉ là liều lĩnh vô thức.
Trong đầu tư, tôi học được một điều rất đắt giá: không có quyết định lớn nào hoàn toàn thoải mái. Người chờ đến khi hết sợ mới làm, thường là người không bao giờ làm.
Sáu Bình hành động khi chưa chắc chắn, nhưng anh chịu trách nhiệm với quyết định đó. Đây là ranh giới rất rõ giữa hành động có ý thức và đánh cược.
Thành công đến nhanh và cái bẫy rất ngọt của sự tự mãn
Có giai đoạn, Sáu Bình thắng liên tiếp. Thị trường thuận lợi, thương vụ nào cũng có lời. Cảm giác “mình đã bắt đúng nghề” xuất hiện. Và tôi tin, rất nhiều người từng ở đúng trạng thái đó.
Tôi đã chứng kiến không ít nhà đầu tư bước vào giai đoạn ảo tưởng này. Khi thắng liên tục, người ta bắt đầu nới lỏng kỷ luật. Pháp lý được tin bằng lời nói. Dòng tiền được kiểm soát bằng cảm giác. Quyết định được đưa ra theo đám đông.
Điều tôi trân trọng ở Sáu Bình là anh không phủ nhận giai đoạn tự mãn đó. Anh gọi đúng tên nó. Bởi chỉ khi gọi đúng tên sai lầm, người ta mới có cơ hội sửa.
Khi thị trường đảo chiều, hệ giá trị mới lộ rõ
Thị trường giai đoạn 2022–2024 không ưu ái bất kỳ ai. Dòng tiền nghẽn, thanh khoản giảm, áp lực bủa vây. Đây là lúc mọi lớp vỏ bên ngoài bị bóc ra, chỉ còn lại nền tảng thật sự.
Có người chọn đổ lỗi. Có người chọn bỏ chạy. Có người tiếp tục lao vào với hy vọng gỡ gạc. Sáu Bình thì dừng lại và tự hỏi: có phải tư duy và cách làm của mình đang sai không?
Tôi luôn tin rằng, khủng hoảng không đến để phá hủy, mà đến để buộc con người tái cấu trúc. Nhưng không phải ai cũng đủ tỉnh để nhìn ra điều đó.
“Cho là nhận” một giá trị không dễ thực hành
Sáu Bình bước vào BNI và bắt đầu hiểu sâu hơn về khái niệm “cho là nhận”. Không phải cho để được, mà cho vì giá trị đó đúng. Cho đi sự hỗ trợ thật, sự giới thiệu đúng, thời gian và uy tín cá nhân.
Trong đầu tư và kinh doanh, tôi thấy rất rõ: tiền có thể kiếm bằng nhiều cách, nhưng uy tín chỉ có thể xây bằng thời gian và sự tử tế. Khi một người bắt đầu đặt lợi ích ngắn hạn lên trên chữ tín, họ đang tự rút ngắn con đường của chính mình.
BNI không làm Sáu Bình giàu ngay, nhưng giúp anh xây lại cách làm ăn có nền tảng.
Khi tiền không còn là mục tiêu tối thượng
Một bước ngoặt lớn khác là khi Sáu Bình tham gia Eagle Camp. Ở đó, tiền được đặt lại đúng vị trí của nó: hệ quả, không phải đích đến.
Tôi rất đồng cảm với điều này. Bởi càng làm nghề lâu, tôi càng thấy rõ: người chỉ chạy theo tiền thường không giữ được tiền lâu. Người biết mình sống vì điều gì, lại có khả năng tạo ra dòng tiền bền hơn.
Với Sáu Bình, giấc mơ trồng hàng triệu cây xanh không phải là khẩu hiệu. Nó là lý do để anh tiếp tục đi, ngay cả khi mệt mỏi nhất.
Làm điều đúng chưa đủ, phải làm đúng cách và đủ lớn
Tôi rất ấn tượng với khoảnh khắc Sáu Bình tự hỏi: một đời người trồng được bao nhiêu cây? Đó là câu hỏi của người đã vượt qua giai đoạn lãng mạn, để bước sang giai đoạn thực tế hơn.
Muốn tạo tác động lớn, không thể làm theo cách cũ. Muốn giữ đất, giữ rừng, phải tạo ra giá trị đủ lớn để nuôi giấc mơ đó. Và đó là lý do Sáu Bình chọn Internet, không phải để nổi tiếng, mà để mở rộng biên độ tạo giá trị.
Tôi tin rằng, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó phục vụ cho một hệ giá trị rõ ràng.
Kinh doanh nhân văn nơi con người là trung tâm
Những mô hình Sáu Bình xây dựng không chạy theo tối đa hóa lợi nhuận từng mét vuông. Chúng xoay quanh một câu hỏi rất căn bản: việc này có làm con người hạnh phúc hơn không?
Tôi đã đi qua nhiều dự án bất động sản, và tôi biết rất rõ: có những nơi sinh lời cao, nhưng để lại sự trống rỗng. Cũng có những mô hình không hào nhoáng, nhưng khiến người ta muốn quay lại.
Với tôi, đó là khác biệt giữa kiếm tiền bằng kỹ thuật và kiếm tiền bằng giá trị.
Vì sao tôi kể câu chuyện này?
Tôi không kể để bạn phải làm bất động sản như Sáu Bình. Cũng không để bạn phải trồng cây, hay kinh doanh Internet. Tôi kể để bạn nhìn thấy một điều quan trọng hơn: ai cũng có thể bắt đầu lại, nếu dám xây lại hệ giá trị của mình từ gốc.
Nếu bạn đang có tiền nhàn rỗi nhưng không dám đầu tư vì đã từng sai, hãy nhớ rằng sai lầm không định nghĩa bạn là ai. Nó chỉ cho bạn biết điều gì không còn phù hợp nữa.
Nếu bạn đang mệt mỏi, mất phương hướng, hãy dừng lại đủ lâu để tự hỏi: điều gì là gốc rễ khiến mình bất an?
Tôi tin rằng, khi một người sống tử tế, bền bỉ và có hệ giá trị rõ ràng, cuộc đời sớm muộn cũng sẽ trả lời. Không nhanh. Nhưng rất chắc.
— Trần Quốc Hoàn