Trong một phần bình luận, có người viết một câu rất gọn.
Làm gì có sáu bảy phần trăm khi lãi gửi năm phẩy năm. Tôi đã vay mười hai phẩy năm rồi.
Câu đó là của người đã đi qua chuyện này. Họ nghe quảng cáo một mức, rồi họ trả một mức khác.
Chỗ chênh giữa hai mức ấy không phải vì ai nói sai. Nó nằm trong một dòng chữ của hợp đồng mà phần lớn người đi vay không đọc tới.
Hết lãi suất ưu đãi năm đầu thì mức nào thay vào
Lãi suất ưu đãi năm đầu là mức thấp được giữ cố định trong một quãng ngắn, thường mười hai đến hai mươi bốn tháng. Hết quãng đó, hợp đồng chuyển sang mức thả nổi, và mức này thường được ghi bằng một công thức chứ không bằng một con số. Muốn biết tiền trả mỗi tháng của năm thứ hai, phải đọc được công thức ấy.
Nên câu phải hỏi không phải lãi suất bây giờ bao nhiêu. Mà là: tháng nào tiền lãi của tôi đổi số, và từ tháng đó tôi trả bao nhiêu một tháng.

Hai ô phải chép ra trước khi gật đầu
Việc này mất mười phút, cần hợp đồng vay hoặc bảng tính của người bán để trên bàn.
| Ô | Chép ra cái gì |
| Ngày lãi đổi số | Tháng nào, năm nào. Không ghi sau một năm, ghi đúng tháng và năm |
| Mức lãi từ ngày đó | Chép nguyên dòng trong hợp đồng, kể cả khi nó là một công thức |
Hai ô này còn trống thì chưa nên đặt cọc. Không phải vì khoản vay đó xấu, mà vì mình đang ký một con số mình chưa đọc.
Và không ai được trả lời thay hai ô đó bằng câu lãi suất giờ thấp mà anh. Câu ấy không phải một ngày, cũng không phải một con số.
Gói ưu đãi mười hai tháng thì ngày đổi số là tháng thứ mười ba. Gói mười tám tháng thì tháng thứ mười chín. Gói hai mươi bốn tháng thì tháng thứ hai mươi lăm. Tháng đó có tên trên lịch, nó nằm sẵn trong hợp đồng.
Đọc công thức lãi cơ sở cộng biên
Đây là chỗ bài này khác với chuyện ân hạn gốc, nên tôi dành riêng một mục.
Ô thứ hai ở trên thường không ra một con số. Nó ra một dòng kiểu lãi suất cơ sở cộng biên độ ba phẩy năm phần trăm. Hoặc lãi suất tiết kiệm mười ba tháng cộng biên độ bốn phần trăm.
Dòng đó có hai phần, và chỉ một phần là cố định.
Biên độ thì cố định. Nó ghi trong hợp đồng và thường không đổi trong suốt kỳ hạn. Đây là phần mình đọc ra ngay.
Lãi cơ sở thì không cố định. Nó do ngân hàng công bố theo từng kỳ, và nó lên xuống. Đây là phần không ai hứa trước được, kể cả nhân viên tín dụng.
Nên mức lãi năm thứ hai của mình bằng một con số biết trước, cộng một con số chưa biết.
Mà chưa biết thì không có nghĩa là không đo được. Có một câu hỏi làm được việc đó.
Một câu hỏi về mười hai tháng qua
Câu đó là: mười hai tháng qua, lãi suất cơ sở của ngân hàng mình cao nhất là bao nhiêu.
Hỏi thẳng nhân viên tín dụng, và xin bằng giấy.
Câu này không hỏi về tương lai, nên nó trả lời được. Nó cho mình một mốc thật của chính ngân hàng đó, trong một năm vừa qua, chứ không phải một con số trung bình của thị trường.
Lấy con số ấy, cộng biên độ trong hợp đồng. Ra một mức lãi. Rồi tính xem với mức đó, mỗi tháng mình trả bao nhiêu.
Đó không phải dự báo. Đó là chuyện đã xảy ra, đặt vào hợp đồng của mình.
Và câu này còn đo luôn người trả lời. Ai đưa được bằng giấy thì đáng nói tiếp. Ai lảng sang chuyện lãi suất giờ đang xu hướng giảm thì mình biết mình đang nói với kiểu người nào.
Cơ chế thả nổi đầy đủ tôi viết ở bài lãi suất thả nổi là gì.
Rồi vặn thử ba điểm
Có mức lãi khúc sau rồi thì làm thêm một việc, mất một phút.
Cộng ba điểm phần trăm vào mức đó, tính lại tiền phải trả mỗi tháng.
Tôi nói rõ: đây là một nút để vặn, không phải một dự báo. Tôi không biết lãi suất sẽ đi đâu và không ai biết. Việc này chỉ trả lời một câu, nếu nó lên ba điểm thì mỗi tháng thành bao nhiêu.
Vặn xong thì làm một phép trừ ba số.
Số một: tiền phải trả mỗi tháng từ ngày lãi đổi số. Ghi hai dòng riêng, một dòng lãi một dòng gốc. Cấm gộp, vì gộp lại là tự làm nhẹ con số cho mình nghe đỡ sợ.
Số hai: tiền căn mới tự sinh ra mỗi tháng. Tiền thuê ròng, có tên người thuê, có ngày bắt đầu. Chưa có hợp đồng thuê thì ghi số không, không ghi số kỳ vọng.
Số ba: thu nhập ròng của nhà mình mỗi tháng, đã trừ hết chi phí sống.
Trừ ra. Số dương là từ tháng đó, mỗi tháng nhà mình hụt đúng chừng ấy.
Ba thứ không được dùng để bù vào chỗ hụt: kỳ vọng tăng giá, câu đến lúc đó bán món cũ, và chuyện vay thêm một ít nữa để trả lãi. Thứ mình kiểm soát được chỉ có dòng tiền và thu nhập chủ động của mình.
Phần đội thêm tính ra sao, tôi để ở bài khi lãi suất tăng khoản vay đội thêm bao nhiêu.
Một ngưỡng đặt bằng phần trăm thì không bảo vệ được ai
Tôi kể một ca, vì nó chỉ ra đúng chỗ hay sai.
Chị Thanh bốn mươi bốn tuổi, làm nghề giống và thuốc gia cầm, hơn hai chục năm trong nghề. Chị đang nợ tám tỷ, khoá ở mức bảy phẩy năm. Vay mới thì khoảng tám.
Trong một buổi nói chuyện, chị nhắc lãi suất ba lần. Và ngưỡng chị tự đặt là lãi suất nó cứ lên đến mười mấy phần trăm như thế thì làm gì cho lại.
Ngưỡng đó nghe rất rõ ràng. Nhưng nó là một ngưỡng bằng phần trăm.
Thử vặn ba điểm vào mức vay mới của chị. Tám cộng ba là mười một phẩy. Với dư nợ tám tỷ, mỗi tháng đội thêm khoảng hai mươi triệu so với hôm nay.
Hai mươi triệu một tháng là một khoản thật, phải lấy ra từ đâu đó mỗi tháng. Mà theo ngưỡng chị tự đặt thì mười một phẩy vẫn chưa tới mức chị gọi là không chịu được.
Ngưỡng thật của một gia đình bao giờ cũng là một con số tiền mỗi tháng, chứ không phải một con số phần trăm. Vì tiền mỗi tháng mới là thứ bị trừ khỏi tay.
Còn một chi tiết nữa của ca này tôi muốn nói. Trong hợp đồng của chị, ô ngày lãi đổi số đang trống. Không ai biết mức bảy phẩy năm khoá đến tháng nào.
Và chị không đi xin vay. Ngân hàng mời chị. Câu người ta nhắn là chị ơi, chị giải ngân cho em một ít.
Tôi không khuyên chị vay thêm, cũng không khuyên chị đừng vay. Việc của tôi là chọn món đáng vay, không phải làm khoản vay to hơn. Tôi chỉ đưa chị hai ô còn trống và một phép trừ.
Cách tôi ngồi cùng người mua ở chỗ này, tôi để ở trang Trần Quốc Hoàn là ai.
Ba câu mang đi hỏi
1. “Tháng nào năm nào mức ưu đãi của tôi hết, và từ tháng đó tôi trả bao nhiêu một tháng?” 2. “Cho tôi xem dòng ghi mức lãi áp dụng sau ưu đãi nằm ở điều khoản nào.” 3. “Mười hai tháng qua, lãi suất cơ sở của ngân hàng mình cao nhất là bao nhiêu?”
Câu thứ ba là câu ít người hỏi nhất, và là câu đáng nhất trong ba câu. Nó biến một công thức thành một con số đã từng xảy ra thật.
Mức lãi điều hành và số liệu chính thức, anh chị tra ở trang Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để có một mốc đối chiếu bên ngoài.
Khi nào mức ưu đãi năm đầu là thứ đáng nhận
Tôi không nói gói ưu đãi nào cũng là bẫy. Tôi nói phải biết con số của năm thứ hai trước khi ký.
Khi mình biết chắc có nguồn tiền vào trong quãng đó. Chẳng hạn căn đang hoàn thiện, xong là cho thuê, và hợp đồng thuê đã ký sẵn. Lúc ấy mức ưu đãi vừa khéo đỡ đúng quãng trống.
Khi đã tính xong tiền trả của tháng đầu tiên sau ưu đãi, kể cả khi vặn thêm ba điểm, và nhà mình chịu được. Lúc đó quãng ưu đãi thành một khoảng thở thật, không phải một cái hẹn giờ.
Khi biên độ trong hợp đồng ở mức hợp lý so với các ngân hàng khác. Biên độ là phần cố định, nên nó là phần duy nhất mình đi so được giữa các nơi. So mức ưu đãi năm đầu với nhau thì ít nghĩa, vì nó chỉ sống một năm.
Còn khi nào thì chưa nên. Khi ô ngày lãi đổi số còn trống. Khi mức lãi khúc sau được trả lời bằng miệng chứ không bằng dòng hợp đồng. Khi kế hoạch trả nợ dựa vào chuyện bán được món đó trước lúc hết ưu đãi.
Nói cho rõ: điền đủ hai ô không có nghĩa là nên vay. Nó chỉ nói rằng mình không còn ký mù chỗ lãi suất. Món đó đáng mua hay không còn phải soi tiếp pháp lý, người mua lại và chu kỳ của vùng.
Người đang cân kỳ hạn vay thì xem bài vay ngắn hạn hay dài hạn khi mua bất động sản. Người đang muốn gom thêm một khoản thì xem bài gom nhiều khoản vay để ôm thêm nhà.
Câu hỏi thường gặp
Lãi suất ưu đãi năm đầu hết thì áp mức nào?
Áp mức thả nổi ghi trong hợp đồng, và mức này thường là một công thức gồm lãi suất cơ sở của ngân hàng cộng một biên độ cố định. Biên độ thì không đổi, còn lãi cơ sở thì ngân hàng công bố theo kỳ và có lên xuống. Phải chép nguyên dòng công thức đó ra giấy.
Biên độ lãi suất là gì?
Là phần cộng thêm cố định trong công thức tính lãi thả nổi, ghi rõ trong hợp đồng và thường không đổi suốt kỳ hạn. Vì nó cố định nên đây là phần duy nhất đem so được giữa các ngân hàng. So mức ưu đãi năm đầu với nhau thì ít nghĩa hơn.
Làm sao biết mức lãi năm thứ hai sẽ là bao nhiêu?
Không ai biết chắc, nhưng đo được. Hỏi nhân viên tín dụng một câu: mười hai tháng qua lãi suất cơ sở của ngân hàng mình cao nhất là bao nhiêu. Lấy con số đó cộng biên độ trong hợp đồng, rồi tính tiền trả mỗi tháng theo mức ấy.
Vặn thêm ba điểm phần trăm để làm gì?
Để biết nếu lãi lên ba điểm thì mỗi tháng thành bao nhiêu. Đây là một phép thử, không phải dự báo. Nó biến một nỗi lo thành một con số, và con số thì mình biết nhà mình chịu được hay không.
Đặt ngưỡng chịu đựng bằng phần trăm có được không?
Không nên, vì phần trăm không nói ra số tiền phải móc mỗi tháng. Cùng một mức tăng ba điểm, nhà vay hai tỷ với nhà vay tám tỷ chịu hai khoản khác nhau rất xa. Ngưỡng nên đặt bằng một con số tiền mỗi tháng.
Ưu đãi lãi suất khác ân hạn gốc thế nào?
Ưu đãi lãi suất là hạ mức lãi trong một quãng, còn ân hạn gốc là chưa phải trả tiền gốc trong một quãng. Hai thứ có thể đi cùng nhau trong một hợp đồng và hay hết hạn cùng lúc. Chuyện ân hạn tôi bóc riêng ở bài ân hạn gốc và cái bẫy nằm ở đâu.
Kết
Mức ưu đãi năm đầu là con số dễ nhớ nhất của một hợp đồng vay, và là con số sống ngắn nhất.
Thứ phải biết nằm ở hai ô: tháng nào mức đó hết, và từ tháng đó hợp đồng ghi mức nào. Mức ấy là một công thức thì hỏi thêm một câu về mười hai tháng qua, rồi vặn thử ba điểm, rồi trừ.
Chị Thanh đặt ngưỡng của mình ở mười mấy phần trăm, trong khi hai mươi triệu một tháng thì đã nằm trong tầm thấp hơn nhiều. Ngưỡng của nhà anh chị, nếu viết ra bằng tiền mỗi tháng, thì nó là con số nào?
Anh chị đang được chào một gói có ưu đãi năm đầu và muốn tự soi trước khi gật? Tôi để sẵn bộ câu hỏi Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền để anh chị tự chấm. Để lại thông tin ở trang liên hệ để tôi gửi.
P.S. Bài này chỉ đọc chỗ lãi suất của hợp đồng. Nó không chấm được chuyện căn đó mua đắt hay rẻ, chỗ đó tôi viết riêng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Lãi suất tăng ảnh hưởng NĐT dùng đòn bẩy thế nào
- Lãi suất tăng thì khoản vay đội thêm bao nhiêu – phép tính ba dòng cho người sắp ký
- Lãi suất thả nổi là gì và vì sao phải để ý trước khi vay mua nhà
- Tính trước kịch bản lãi suất xấu nhất rồi mới vay
- Suất ngoại giao nội bộ là gì? Mồi nhử quen thuộc NĐT Bắc dễ dính khi mua BĐS miền Nam
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



