Có một chị khách nói với tôi một câu mà tôi nhớ tới giờ. Ở đây tôi gọi chị là chị Trang.
Chị bảo chị đã bị một lần rồi, ở cái đỉnh giá năm hai hai, tại một thị trường lớn ngoài Bắc. Bị rồi mà chị vẫn không nhận ra. Đến khi lãi suất tăng được ba tháng, chị mới hiểu ra hóa ra lúc đó là đỉnh.
Chị Trang không phải người lười tìm hiểu. Chị đọc bảy mươi trang quy hoạch, biết phường nào sắp đụng tới, tính được tiền đền bù mỗi mét là bao nhiêu.
Vậy mà chị vẫn đứng đúng trên đỉnh, và ba tháng sau mới biết mình đã đứng ở đó.
Nên câu hỏi mua lúc im lặng hay mua lúc sôi động, tôi không trả lời bằng cách khuyên chọn bên nào. Tôi trả lời bằng cách chỉ ra chỗ mà cả hai bên đều đánh lừa người ta.
Mua lúc im lặng và mua lúc sôi động khác nhau ở đâu
Khác ở chỗ mình mua được cái gì bằng tiền của mình. Mua lúc im lặng thì mua được giá và mua được quyền chọn, đổi lại phải chấp nhận ngồi chờ và không biết chờ tới bao giờ. Mua lúc sôi động thì mua được sự yên tâm vì ai cũng đang mua, đổi lại trả thêm phần giá mà người đi trước đã ăn.
Nhưng đó mới là mặt chữ. Chỗ thật sự quyết định nằm sâu hơn một tầng.
Im lặng không phải một trạng thái. Nó là hai trạng thái khác hẳn nhau mà bề ngoài giống hệt. Sôi động cũng vậy.
Người mất tiền không phải vì chọn sai giữa im lặng và sôi động. Họ mất tiền vì nhầm loại im lặng này với loại im lặng kia.

Lúc im lặng có hai loại, và chúng ngược nhau
Loại thứ nhất là lúc một vùng đã giảm hết cỡ rồi nằm đáy. Giá hết rơi. Tin bán gấp thưa dần rồi hết. Thỉnh thoảng vẫn có căn chốt được, chỉ là chậm.
Đó là lúc đáng vào.
Loại thứ hai là lúc một vùng vừa rớt khỏi đỉnh. Giá đang trên đường đi xuống. Tin cắt lỗ mỗi tháng một nhiều thêm. Rao ba tháng không ai hỏi.
Đó là chỗ phải tránh, và nó còn rớt tiếp.
Hai loại này nhìn từ ngoài giống nhau đến mức khó tin. Cùng vắng. Cùng ít người hỏi. Cùng nghe người ta than thị trường chết.
Nên câu “vắng khách nghĩa là đang rẻ” là câu làm nhiều người xuống tiền đúng vào chỗ đắt nhất của cả một vòng.
Tôi viết riêng về cách tách hai loại này ở bài chu kỳ bất động sản là gì và khu mình ngắm đang ở đoạn nào.
Lúc sôi động cũng có hai loại
Loại thứ nhất là lúc giá vừa chớm nhích sau một quãng dài nằm im. Giao dịch nhanh hơn chút, số ngày từ rao tới chốt rút ngắn lại, nhưng chưa ai tranh nhau.
Đó là lúc vào tốt nhất, mà cũng là lúc ít người dám vào nhất, vì nhìn vẫn còn buồn.
Loại thứ hai là lúc ai cũng đang mua. Người quen khoe lướt một căn kiếm vài trăm triệu sau một đêm. Có người vay tiền lao vào.
Đó là lúc đã muộn.
Khác nhau giữa hai loại sôi động nằm ở chỗ: loại thứ nhất là sóng mới bắt đầu lan, loại thứ hai là sóng sắp hết chỗ để lan.
Phân biệt được không? Được, nhưng không phải bằng cảm giác. Phải đếm.
Bốn việc đếm được để biết mình đang ở loại nào
Bốn việc này làm trong một buổi. Không cần ai dạy, không cần quen ai trong nghề.
Việc một, viết ra năm đỉnh gần nhất của đúng khu đó. Không phải đỉnh của thị trường nói chung, mà đỉnh của đúng khu và đúng loại tài sản mình đang ngắm. Rồi đếm từ đó tới nay mấy năm, mấy tháng.
Mốc hay được nhắc là một nhịp nghỉ ba đến năm năm sau đỉnh. Nhưng tôi phải nói rõ: đây là mốc chung của thị trường, không phải mốc đo ở khu của anh chị. Khu nào cũng có nhịp riêng.
Việc hai, đếm tin bán dưới giá mua trong ba mươi ngày qua. Chỉ đếm tin ghi rõ cắt lỗ, bán gấp, thu hồi vốn.
Con số này là cái kim nhạy nhất phân biệt hai loại im lặng. Đang nhiều dần là loại phải tránh. Đã thưa dần rồi hết là loại đáng vào.
Cách đọc một tin rao để biết người bán thật sự đang cần gì, tôi bóc ở bài đọc một tin rao bán để biết người bán đang cần gì.
Việc ba, hỏi hai căn bán được gần nhất mất bao nhiêu ngày. Từ lúc rao tới lúc chốt. Và rao bao nhiêu, chốt thật bao nhiêu.
Hai con số này không có trên mạng. Phải hỏi người làm trong khu. Nhưng chính vì vậy nó mới đáng, vì nó là việc đã xong chứ không phải tin rao.
Việc bốn, đi một vòng buổi tối và đếm nhà sáng đèn. Trong một dãy thì mấy căn sáng trên tổng mấy căn.
Việc này nghe quê mùa nhưng nó trả lời câu không bảng giá nào trả lời được: ở đây có người ở thật hay chỉ có người giữ hàng.
Cái giá của mỗi lựa chọn, nói thẳng
Tôi không muốn anh chị đọc xong rồi nghĩ mua lúc im lặng là lựa chọn khôn ngoan còn mua lúc sôi động là dại. Cả hai đều có giá phải trả, và tôi nói thẳng cả hai.
Mua lúc im lặng thì cái giá là thời gian và sự sốt ruột. Mình xuống tiền rồi ngồi nhìn nó không nhúc nhích. Sáu tháng. Một năm. Có khi hai năm. Xung quanh không ai nhắc tới khu đó.
Đây là chỗ người ta bỏ cuộc, và tôi sẽ nói kỹ ở mục dưới.
Mua lúc sôi động thì cái giá là mình trả phần tăng cho người bán. Phần giá người đi trước đã ăn, giờ mình trả. Và đường ra hẹp hơn, vì người mua sau mình còn ít đi.
Chuyện một vùng tăng nhanh rồi đứng im nhiều năm, tôi viết ở bài vì sao giá đất ven đô tăng nhanh rồi đứng im.
Cái giá của bên nào nặng hơn thì tùy người. Người có tiền nằm được năm năm thì cái giá bên im lặng nhẹ. Người mười hai tháng nữa cần tiền thì cái giá đó nặng tới mức không trả nổi.
Người ta bỏ cuộc ở chỗ nào
Đây là phần tôi thấy ít ai nói, mà nó lấy tiền của nhiều người nhất.
Người mua đúng vào quãng im lặng thường không mất tiền vì mua sai. Họ mất tiền vì hết kiên nhẫn đúng vào quãng dài nhất.
Mua xong, một năm giá không nhúc nhích. Hai năm vẫn vậy. Đến lúc chịu không nổi thì bán ra, bán đúng bằng giá mua, coi như hòa.
Rồi sang năm sau nó chạy.
Tôi gặp chuyện này nhiều tới mức tôi coi nó là rủi ro lớn ngang với mua sai giá. Và nó không chữa được bằng ý chí. Chữa bằng cách viết ra trước khi mua ba câu: giữ bao lâu, sau này bán cho ai, lãi bao nhiêu thì ra.
Ba câu đó viết ra giấy từ ngày đầu thì lúc sốt ruột còn có chỗ để đọc lại. Không viết thì lúc sốt ruột chỉ còn cảm giác, mà cảm giác thì bao giờ cũng khuyên bán.
Cách ước lượng giá bán lại để trả lời câu thứ ba, tôi viết ở bài ước lượng giá bán lại sau ba năm.
Khi nào im lặng là không nên mua dù rẻ
Có mấy trường hợp mà im lặng không phải cơ hội, dù giá nhìn rất mềm. Tôi kể ra để anh chị khỏi áp nhầm.
Khu vừa rớt khỏi đỉnh chưa đầy hai năm. Lúc này mọi món đều trông rẻ, và còn rẻ tiếp. Chấm rẻ trước khi biết khu đang ở đoạn nào là chấm rẻ giả.
Khu chưa từng có một vòng mua đi bán lại nào. Không có đỉnh cũ thì không có mốc để đếm, cả cách đọc ở trên mất gốc. Chỗ đó phải đi đường khác, đếm người ở thật và đếm hàng còn tồn.
Loại tài sản của chu kỳ trước. Thứ thắng ở vòng trước chưa chắc thắng ở vòng này. Có những loại đất từng sốt rất nóng, giờ bán rẻ cũng không ai mua, cắt lỗ cũng không thanh khoản được.
Khi tiền của mình phải ra trong vòng một năm. Quãng im lặng đo bằng năm. Tiền cần gấp đo bằng tháng. Hai thứ không gặp nhau, và đây là lý do tôi hỏi câu tiền này được phép nằm bao lâu trước cả câu nên mua ở đâu.
Chuyện bao giờ thì nên để tiền yên, bao giờ thì nên mua, tôi viết riêng ở bài khi nào nên để tiền yên và khi nào nên mua.
Nếu anh chị muốn biết tôi đứng ở phía nào trong một thương vụ trước khi tin một chữ nào ở trên, trang Trần Quốc Hoàn là ai nói rõ chuyện đó.
Số liệu nền về dân cư và nhà ở để đối chiếu thì anh chị xem được ở trang của Cục Thống kê.
Câu hỏi thường gặp
Thị trường đang vắng thì có phải đang rẻ không?
Chưa chắc. Vắng có hai loại: vừa rớt khỏi đỉnh, hoặc đã nằm đáy xong. Loại đầu còn rớt tiếp, loại sau mới là chỗ đáng vào. Phân biệt bằng số năm kể từ đỉnh và bằng hướng của tin cắt lỗ, chứ không bằng cảm giác vắng.
Mua lúc sôi động thì sai ở đâu?
Không sai, chỉ đắt. Lúc sôi động mình trả phần giá mà người đi trước đã ăn, và người mua sau mình thì ít đi. Nếu mua lúc đó thì phải tính kỹ hơn chuyện bán lại cho ai, vì đường ra hẹp hơn.
Chờ bao lâu thì thị trường mới sôi động trở lại?
Tôi không trả lời được câu đó, và ai trả lời được chính xác thì người đó đang bán dự báo. Mốc chung hay được nhắc là ba đến năm năm sau đỉnh, nhưng đó là mốc của thị trường nói chung, không phải mốc đo ở khu của anh chị.
Làm sao biết mình sắp hết kiên nhẫn?
Viết trước ba câu ra giấy: giữ bao lâu, bán cho ai, lãi bao nhiêu thì ra. Lúc sốt ruột thì đọc lại tờ giấy đó. Người bỏ cuộc thường là người chưa bao giờ viết ba câu này, nên lúc chịu không nổi chỉ còn cảm giác để dựa.
Người vừa gom đủ tiền thì nên đợi hay nên vào?
Câu đó đổi lại thành một câu khác thì dễ trả lời hơn: tiền này được phép nằm bao lâu. Tiền nằm được năm năm thì quãng im lặng là bạn. Tiền phải ra sau mười tháng thì dù đọc đúng kỳ cũng không giúp được gì.
Kết
Câu hỏi không phải mua lúc im lặng hay mua lúc sôi động. Câu hỏi là mình đang đứng ở loại im lặng nào, loại sôi động nào.
Im lặng có hai loại ngược hẳn nhau. Sôi động cũng có hai loại. Nhầm loại này với loại kia là chỗ mất tiền, chứ không phải chọn sai bên.
Bốn việc đếm được để tách chúng ra: năm đỉnh gần nhất, số tin bán dưới giá mua trong ba mươi ngày, số ngày từ rao tới chốt của hai căn gần nhất, và số nhà sáng đèn trong một dãy.
Chị Trang có đủ bảy mươi trang quy hoạch mà vẫn trễ ba tháng. Vì thứ chị thiếu không phải tư liệu, là một cái mốc để đếm.
Anh chị thử làm việc đầu tiên thôi: khu mình đang ngắm, đỉnh gần nhất rơi vào năm nào? Viết ra được con số đó chưa?
Nếu anh chị muốn tự chấm kỹ hơn trước khi gặp bất cứ ai, tôi để sẵn bộ câu hỏi Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền. Để lại thông tin ở trang liên hệ để tôi gửi.
P.S. Bài này nói về thời điểm của một vùng. Nó không nói món nào đáng mua, đó là một câu hỏi khác và cần một cách đo khác.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Đất dính lộ giới hành lang: cái bẫy ít người để ý khi mua nhà miền Nam
- Mua đất tỉnh ở xa: nhờ ai kiểm tra pháp lý cho an tâm và bộ bốn lát soi từ xa
- Pháp lý đất dự án và đất thổ cư dân khác nhau ra sao: bộ ba câu hỏi tự soi trước khi mua
- Đạo đức nghề môi giới BĐS: không dìm người khác để mình đứng lên – lằn ranh cho NĐT miền Bắc soi
- Nhà giá rẻ bất thường vì sao: 5 lý do giấu bên dưới NĐT Bắc phải soi trước khi cọc
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



