Có một người tôi nhớ mãi, ở đây tôi gọi là anh Kiên.
Anh mua hai lô ở một khu ven thành phố. Giữ một thời gian, giá nằm im, anh hết kiên nhẫn và bán. Cả hai lần đều bán đúng bằng giá mua vào.
Năm sau, cả hai căn nhân đôi.
Sau hai lần đó, anh cầm bốn tỷ và đi tìm hiểu suốt bốn năm rưỡi mà không dám mua gì nữa.
Anh Kiên không thiếu tiền. Anh cũng không thiếu gan, vì người thiếu gan thì không xuống tiền hai lần. Thứ anh thiếu là một cách đọc để biết lúc giá nằm im thì nên hiểu là gì.
Chu kỳ bất động sản là gì
Chu kỳ bất động sản là vòng lặp một vùng đất đi qua, gồm bốn kỳ nối nhau: hút, nén, nổ, xả. Hút là lúc giá đã hết giảm và nằm đáy. Nén là lúc giá chớm nhích và người mua bắt đầu quay lại. Nổ là sóng tăng mạnh. Xả là ngay sau nổ, giá quay đầu và thanh khoản mất.
Tôi mượn hình ảnh động cơ bốn kỳ cho dễ nhớ. Một vùng cũng chạy đúng kiểu đó, hết vòng này sang vòng khác.
Mỗi kỳ có một việc nên làm khác hẳn nhau. Kỳ hút và kỳ nén là lúc vào. Kỳ nổ là đã muộn. Kỳ xả là chỗ phải tránh, vì lúc đó muốn bán cũng không có người mua.
Nói vậy thì đơn giản. Khó là ở chỗ đứng trong một kỳ thì không ai dán nhãn tên kỳ đó lên bảng giá cho mình đọc.

Vì sao nhìn vào giá thì lúc nào cũng biết tin sau cùng
Hầu hết anh chị đọc thị trường bằng đúng một nhóm số, là giá. Giá lên thì mừng, giá xuống thì sợ.
Nhưng giá là cái kim báo muộn nhất trong ba cái kim.
Lý do rất đời: người bán là người cuối cùng chịu hạ. Khi hết người mua rồi, bảng giá chào vẫn còn đẹp thêm mấy tháng nữa, vì chủ nhà chưa muốn tin là thị trường đã dừng. Thứ nguội trước là giao dịch, không phải giá.
Nên câu “giá chưa giảm nghĩa là chưa sao” là câu làm người ta trễ nhịp. Tôi viết riêng chuyện khoảng cách giữa giá rao và giá chốt ở bài giá trên mạng và giá chốt thực tế luôn lệch nhau.
Hai kỳ trông giống hệt nhau, và phân biệt bằng tờ lịch
Đây là chỗ anh Kiên gãy.
Lúc nằm đáy và lúc vừa rớt khỏi đỉnh, một vùng trông y như nhau. Cùng đi ngang. Cùng ít người hỏi. Cùng vắng.
Một bên là kỳ hút, tức là lúc nên vào. Một bên là kỳ xả, tức là chỗ phải tránh. Hai việc ngược hẳn nhau mà trên bảng giá lại giống nhau.
Thứ tách hai kỳ đó ra không nằm ở giá. Nó nằm ở tờ lịch.
Một khu rớt khỏi đỉnh được một năm, giá đang giảm, tin cắt lỗ mỗi tháng một nhiều thêm, đó là kỳ xả. Một khu đã qua đỉnh bốn năm, giá hết giảm và nằm ngang, tin cắt lỗ thưa dần rồi hết, đó là kỳ hút.
Cùng một bảng giá đi ngang, hai nghĩa ngược nhau. Khác nhau đúng ở số năm kể từ đỉnh.
Vì vậy ô đầu tiên anh chị phải điền không phải giá. Nó là một năm.
Ba nhóm số để tự đọc khu mình đang ngắm
Việc này làm trong một buổi, không cần ai dạy. Tôi chia thành hai mốc và ba nhóm.
Hai mốc, điền trước. Một, đỉnh giá gần nhất của đúng khu đó và đúng loại tài sản đó rơi vào năm nào, quý nào. Hai, từ đỉnh đó tới hôm nay là bao nhiêu năm, mấy tháng.
Thiếu hai mốc này thì mọi số bên dưới đọc ra nghĩa gì cũng được.
Nhóm một, giá. Giá chào hôm nay của đúng loại đó trong khu đó, ghi hai đầu khoảng và ghi rõ lấy ở đâu. Giá chào cùng loại mười hai tháng trước. Và trong ba mươi ngày qua, đếm xem có mấy tin ghi rõ bán dưới giá mua.
Cái thứ ba quan trọng hơn hai cái đầu. Cách phân biệt tin cắt lỗ thật với tin cắt lỗ dựng lên để câu khách, tôi bóc ở bài giá cắt lỗ thật và giá cắt lỗ giả khác nhau chỗ nào.
Nhóm hai, giao dịch. Nhóm này báo sớm nhất, và mọi ô trong nhóm phải là việc đã xong, không phải tin rao. Mấy căn cùng loại trong khu đã sang tên sáu tháng qua, ghi được số căn và địa chỉ. Hai căn bán được gần nhất mất bao nhiêu ngày từ lúc rao tới lúc chốt. Và hai căn đó rao bao nhiêu, chốt thật bao nhiêu.
Nhóm ba, nguồn cung. Số căn cùng loại đang rao trong khu, sau khi đã lọc trùng, vì một căn có thể nằm trong năm sáu tin khác nhau. Hàng mới chủ đầu tư sẽ ra trong mười hai tháng tới là mấy căn, dự án tên gì. Và buổi tối đi một vòng, trong một dãy thì mấy căn sáng đèn trên tổng mấy căn.
Một lưu ý về nguồn. Tin rao trên các trang mua bán trôi nổi thì tôi không đưa vào bảng này, vì phần lớn là giá dựng. Chuyện nguồn nào đáng tin tôi viết ở bài ba nguồn tin giá đất nào đáng tin.
Bốn dòng để đọc ra tên kỳ
Điền xong thì đặt các số vào đúng một trong bốn dòng.
| Cách đỉnh bao lâu | Hướng giá | Tin cắt lỗ | Giao dịch | Đọc ra |
| dưới hai năm | đang giảm | có và nhiều dần | thưa, ngày bán dài ra | kỳ xả, tránh |
| ba đến năm năm | hết giảm, nằm ngang | thưa dần rồi hết | lác đác nhưng chốt được | kỳ hút, lúc vào |
| ba đến năm năm | chớm nhích | hết | nhanh hơn, ngày bán rút ngắn | kỳ nén, lúc vào tốt nhất |
| đang lập đỉnh | tăng mạnh | không có | nhanh, tranh nhau | kỳ nổ, đã muộn |
Con số ba đến năm năm ở hai dòng giữa là mốc chung của thị trường, không phải mốc đo ở khu của anh chị. Khu nào cũng có nhịp riêng. Mốc chung chỉ dùng khi mình chưa đo được vòng của chính khu mình đang ngắm.
Quay lại anh Kiên. Lúc anh quyết bán, khu đó đã qua đỉnh, giá nằm ngang, tin cắt lỗ đã hết. Đó là dòng thứ hai, kỳ hút.
Nghĩa là đúng lúc bảng nói giữ thì anh bán.
Ô làm anh bán chính là ô giá nằm ngang. Cũng ô đó, trên bảng này, lại là dấu hiệu của lúc nên vào. Một con số, hai cách đọc ngược nhau, lệch nhau cả một lần nhân đôi tài sản.
Cái bảng không cho anh thêm số nào. Nó đổi nghĩa con số anh đã có sẵn trong tay.
Ba nhóm nói ngược nhau thì tin nhóm nào
Phần lớn các lần, ba nhóm không cùng chiều. Đó mới là lúc bảng này đáng giá.
Có ba dạng lệch hay gặp.
Giá còn tăng nhưng giao dịch đã nguội. Nghĩa là người bán đang giữ giá chào, chưa chịu hạ. Lúc này tin nhóm giao dịch, đừng tin bảng giá.
Giá đã rớt nhưng nguồn cung lại khan. Nghĩa là hàng đang bị giữ lại chờ, chưa phải hết hàng. Chưa đọc được, chờ thêm một quý nữa.
Giao dịch nhanh nhưng nguồn cung phình to. Nghĩa là hàng mới của chủ đầu tư đang đổ ra. Đếm lại ô hàng mới, vì hàng cũ sắp phải cạnh tranh.
Một điều tôi phải nói thẳng. Khi ba nhóm lệch nhau, tuyệt đối đừng lấy trung bình ba nhóm rồi coi như đã có câu trả lời. Chúng lệch nhau không phải vì đo sai. Chỗ lệch chính là thông tin, bù trừ đi là xóa mất đúng thứ đáng đọc.
Khi nào cách đọc này không dùng được
Phương pháp nào cũng có chỗ chết. Tôi nói trước để anh chị khỏi dùng nhầm.
Khu quá mới, chưa từng có đỉnh nào. Đất vừa mở bán, chưa đi hết một vòng mua đi bán lại, thì ô đỉnh không tồn tại và cả bảng mất gốc. Chỗ đó đi đường khác, đếm người đã ở thật và đếm hàng tồn.
Hai thị trường lớn nhất, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Ở hai nơi này kỳ xả có thể đi ngang thay vì giảm. Nên ô giá hết giảm ở đây không còn là dấu của kỳ hút. Lúc đó dồn trọng số vào số năm kể từ đỉnh và vào nhóm giao dịch, bỏ nhóm giá ra.
Hàng mở bán của chủ đầu tư. Giá do chủ đầu tư đặt theo từng đợt, không theo chu kỳ vùng, nên hai ô giá không phản ánh gì. Với loại hàng này thì chỉ nhóm nguồn cung còn dùng được.
Những đoạn có thay đổi về tín dụng. Siết hay nới đều có thể làm ba nhóm đổi chiều trong vài tháng, không theo nhịp năm. Gặp đoạn đó thì chấm lại mỗi quý.
Khi anh chị cần tiền ra trong vòng mười hai tháng. Chu kỳ vùng đo bằng năm, nhu cầu tiền của mình đo bằng tháng. Hai thứ không gặp nhau. Chuyện này tôi bóc ở bài tiền của mình được phép nằm bao lâu.
Và một điều cuối, quan trọng nhất. Đọc ra kỳ nén không có nghĩa là nên mua. Nó chỉ nói vùng này đang mở cửa. Đúng kỳ mà sai món thì vẫn lỗ như thường.
Hai thứ bảng này không làm
Một, nó không đoán ngày. Nó trả lời đang ở kỳ nào, chứ không trả lời đáy rơi vào tháng mấy hay bao giờ thì tăng. Ai trả lời được câu đó thì người đó đang bán dự báo.
Hai, nó không có phép nhân nào. Bảng này chỉ đếm và so chiều. Nó không nhân ra một mức giá được phép mua, cũng không nhân ra mức tăng kỳ vọng.
Nếu anh chị muốn biết tôi làm nghề này theo cách nào trước khi tin một chữ nào ở trên, trang Trần Quốc Hoàn là ai nói rõ tôi đứng ở phía nào trong một thương vụ.
Số liệu nền để đối chiếu thì anh chị có thể xem các báo cáo nhà ở và thị trường bất động sản công bố theo quý trên trang của Bộ Xây dựng.
Câu hỏi thường gặp
Một chu kỳ bất động sản kéo dài bao lâu?
Không có con số đúng cho mọi nơi. Mốc chung hay được nhắc là một nhịp nghỉ ba đến năm năm sau đỉnh, nhưng đó là mốc của thị trường nói chung. Khu nào cũng có vòng riêng, và cách duy nhất để biết vòng của khu mình là đo lại một vòng đã đi qua của chính khu đó.
Làm sao biết một vùng đã tạo đỉnh?
Đỉnh chỉ nhìn rõ sau khi đã qua. Nhưng ba dấu đi cùng nhau thì đáng nghi: giá tăng mạnh trong thời gian ngắn, không còn tin nào bán dưới giá mua, và người mua tranh nhau chốt trong vài ngày. Ba thứ cùng chiều như vậy là dấu của kỳ nổ chứ không phải kỳ vào.
Thị trường vắng người mua có phải là lúc rẻ không?
Chưa chắc. Vắng có thể là kỳ hút, mà cũng có thể là kỳ xả. Hai kỳ đó trông giống nhau trên bảng giá. Phân biệt bằng số năm kể từ đỉnh và bằng hướng của tin cắt lỗ, chứ không bằng cảm giác vắng hay đông.
Tôi không ở gần khu đó thì đếm kiểu gì?
Phần lớn các ô vẫn đếm được từ xa, trừ ô đếm nhà sáng đèn. Hai ô khó nhất là số căn đã sang tên và giá chốt thật, hai ô này phải hỏi người làm trong khu. Cách tra một khu từ xa tôi viết ở bài tự tra giá một khu đất tỉnh mà không cần đến tận nơi.
Đọc đúng chu kỳ rồi thì có chắc lãi không?
Không. Chu kỳ chỉ trả lời câu khi nào. Nó không trả lời câu món này có đáng mua hay không, giá này có hợp lý chưa, sau này bán lại cho ai. Đó là mấy câu khác, và mỗi câu cần một cách đo riêng.
Kết
Chu kỳ của một vùng đi qua bốn kỳ: hút, nén, nổ, xả. Hai kỳ trông giống nhau nhất là hút và xả, mà việc phải làm thì ngược hẳn nhau.
Thứ tách chúng ra không phải bảng giá. Là số năm kể từ đỉnh gần nhất, cộng với hướng của tin cắt lỗ và nhịp của giao dịch.
Anh Kiên có đủ mọi con số đó trong tay từ ngày anh quyết bán. Anh chỉ thiếu một dòng bảng để đọc chúng ra.
Anh chị thử làm đúng một việc thôi: lấy khu mình đang ngắm, viết ra đỉnh giá gần nhất là năm nào, rồi đếm từ đó tới nay mấy năm. Con số đó ra bao nhiêu?
Nếu anh chị muốn tự chấm kỹ hơn trước khi gặp bất cứ ai, tôi để sẵn bộ câu hỏi Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền. Để lại thông tin ở trang liên hệ để tôi gửi.
P.S. Bài này đọc một vùng, không đọc một căn. Đúng kỳ mà sai căn thì vẫn mất tiền, và đó là chuyện của một bài khác.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Vì sao nhiều chủ doanh nghiệp có tiền nhưng không biết mình đang lời hay lỗ?
- Đa dạng khu vực đầu tư bất động sản để giảm rủi ro tập trung cho NĐT miền Bắc
- Đừng Ra Quyết Định Đầu Tư BĐS Khi Đang Rối – Bài Học Đắt Giá
- Không ra quyết định khi đang rối bài học đắt giá trong đầu tư bất động sản
- Đặng Hồng Minh điểm tựa tỉnh táo cho những người cầm tiền nhưng đang loay hoay với giàu có và đầu tư
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



