Có một anh khách tôi gọi là anh Phúc, bốn mươi tám tuổi, làm tư vấn tài chính tự do ở Hà Nội.
Anh cầm khoảng ba tỷ, giữ riêng một khoản cho con sắp đi du học. Anh đã mua nhiều nơi rồi, nên không phải người chưa từng xuống tiền.
Tôi đưa anh một vùng ở phía Nam để anh xem. Anh gạt trong đúng một câu:
“Xa quá thì không tiềm năng.”
Câu đó nghe rất gọn, và nó gạt xong một vùng trong ba giây. Vấn đề là nó không đo được gì cả. Nó không nói vùng đó có bao nhiêu lực đẩy, đang đứng ở đoạn nào, giá đã chạy hết chưa.
Mà cùng lúc, trong danh mục của anh Phúc đang có một mảnh đất ở một tỉnh miền núi. Mảnh đó gần hơn nhiều. Nó cũng nằm im nhiều năm, lên lên xuống xuống, chôn vốn.
Gần hay xa, hóa ra không phải thước đo.
Chọn tỉnh có tiềm năng cần đo bằng gì
Chọn tỉnh có tiềm năng là chạy ba thước đo theo đúng thứ tự: đếm lực đẩy đã thật sự xảy ra, đọc xem vùng đang ở kỳ nào của chu kỳ, rồi chấm phần dư địa còn lại. Thiếu một thước là đoán, và đảo thứ tự thì ra kết quả sai.
Ba thước này trả lời ba câu khác nhau. Thước một trả lời vì sao vùng này đáng lên. Thước hai trả lời bây giờ có phải lúc vào không. Thước ba trả lời phần đáng lên ấy còn lại bao nhiêu cho mình.
Vùng nhiều lực mà đang kỳ xả thì vẫn phải chờ. Vùng đúng kỳ vào mà rỗng lực thì sóng yếu, dễ hụt. Hai thứ đó phải đi cùng nhau, không cái nào gánh được cái nào.

Thước thứ nhất: đếm lực đã xảy ra, không đếm lực được kể
Một vùng lên giá vì sáu lực. Tôi liệt kê ra đây, kèm điều kiện để được tính:
– Hạ tầng và đầu tư công. Tính khi đã duyệt vốn, đã khởi công, hoặc có mốc thông xe cụ thể. – Quy hoạch và chính sách. Tính khi văn bản đã ký, đọc được số và ngày. – Dòng tiền chủ đầu tư lớn. Tính khi có tên cụ thể và họ đã gom đất, đã ra hàng hoặc đã khởi công. – Việc làm. Khu công nghiệp đã lấp đầy, người lao động và chuyên gia đã vào làm. – Dân số và người chuyển đến. Trường, bệnh viện đã hoạt động, khu đã có người ở thật. – Giá và phần dư địa còn lại. Đây là thước thứ ba, chấm sau cùng.
Luật dùng chỉ có một dòng: lực nào không ghi được tên chứng thì không tính. Tên nhà máy, tên chủ đầu tư, số văn bản, ngày trên giấy. Nghe nói sắp mở thì bằng không, kể cả khi mình rất muốn tin.
Lực nào vùng đó không có thì bỏ, đừng dựng ra cho đủ sáu. Nêu thiếu lực cũng là một sự thật, và nó cứu được tiền.
Hai lực tôi luôn chấm dè dặt là quy hoạch và dân số. Số liệu dân cư, người chuyển đến thì có công bố trên trang Cục Thống kê, nhưng tôi không bao giờ đem mấy con số đó ra làm cam kết với ai. Chúng cho hướng, không cho bằng chứng về một khu cụ thể.
Vì sao lực phải đếm, không được kể
Mấy vùng tôi theo được trọn một vòng đều lên vì việc làm, không lên vì lời kể.
Bắc Giang năm 2020 có khu công nghiệp và có người về, giá nhân đôi. Thái Nguyên năm 2022 lên mạnh. Hưng Yên năm 2024 cũng vậy. Ba nơi đó đều có nhà máy chạy thật trước khi giá chạy.
Còn chính tôi, năm 2021 cũng lên Bắc Giang, nhưng mua quanh mấy khu công nghiệp đang được quy hoạch. Năm năm rồi giá không tăng, bán lại cũng không được.
Cùng một tỉnh. Khác nhau đúng ở chỗ lực đã xảy ra hay còn đang được kể. Chuyện này tôi viết kỹ ở bài khu công nghiệp kéo giá đất.
Thước thứ hai: vùng đang ở kỳ nào
Một vùng đi qua bốn kỳ nối nhau. Tôi gọi tên cho dễ nhớ: hút, nén, nổ, xả.
Hút là lúc giá đã hết giảm và nằm đáy. Nén là lúc giá chớm nhích, người mua bắt đầu quay lại. Nổ là sóng tăng mạnh. Xả là ngay sau nổ, giá quay đầu và thanh khoản mất.
Chỗ khó là kỳ hút và kỳ xả trông giống hệt nhau trên bảng giá. Cùng đi ngang, cùng ít người hỏi, cùng vắng. Một bên là lúc nên vào, một bên là chỗ phải tránh.
Thứ tách hai kỳ ấy ra là tờ lịch. Rớt khỏi đỉnh một năm và giá đang giảm thì đó là kỳ xả. Qua đỉnh vài năm, giá hết giảm và nằm ngang, thì đó là kỳ hút.
Mốc hay được nhắc là một nhịp nghỉ ba đến năm năm sau đỉnh. Nhưng xin nói rõ: đây là mốc chung của thị trường, không phải mốc đo ở khu của anh chị. Khu nào cũng có vòng riêng, và cách duy nhất để biết vòng của khu mình là đo lại một vòng nó đã đi qua.
Tôi viết riêng cách đọc từng kỳ ở bài chu kỳ bất động sản là gì và đang ở đoạn nào.
Thước thứ ba: phần dư địa, và nó là cây phanh
Năm lực trên mạnh tới đâu cũng không cứu được một chuyện: giá đã chạy hết phần lực đó rồi.
Nên thước cuối cùng là một phép so sánh, và nó chấm sau cùng vì nó có quyền phủ quyết hai thước kia.
Cách so: lấy giá vùng mình ngắm, đặt cạnh giá một vùng tương đương đã phát triển trước. Rồi đọc hướng lan của sóng, từ lõi ra ven.
Năm 2025 ở TP.HCM, căn hộ cao cấp vùng lõi tăng khoảng năm mươi tới sáu mươi phần trăm, nhà phố tăng khoảng hai mươi, còn vùng ven Vành đai 3 mới nhích mười lăm tới hai mươi. Lõi đã chạy, ven mới chớm. Phần ven chưa chạy chính là phần còn ăn được.
Một phép so khác cho dễ hình dung. Giá chào quanh Vành đai 3 TP.HCM phổ biến quanh hai mươi tới ba mươi triệu một mét vuông. Quanh Vành đai 3 Hà Nội thì nhiều đoạn đã năm trăm triệu, có chỗ tới cả tỷ một mét.
Hai con số đó đều là giá chào, tức giá người bán đang đòi. Giá chốt thật thường thấp hơn, tùy khu mà chênh năm tới mười lăm phần trăm. Nhưng kể cả sau khi trừ đi thì khoảng cách vẫn rất lớn, và khoảng cách mới là thứ đáng nhìn.
Cách nhận ra một khu đã hết phần dư địa, tôi viết ở bài vì sao giá đất ven đô tăng nhanh rồi đứng im nhiều năm.
Ba thước ấy nói gì về anh Phúc
Quay lại anh Phúc.
Mảnh đất miền núi anh đang cầm thì gần. Nhưng chấm thử: lực việc làm trống, lực chủ đầu tư lớn trống, người về ở thật cũng trống. Nó không nằm im vì xui. Nó nằm im vì không có ai cần tới đó.
Anh còn hai dãy nhà trọ mua quanh năm 2020 và 2021, mỗi dãy thu hai mươi mấy triệu một tháng. Nghe thì có dòng tiền, nhưng anh mua lúc giá đã chạy, nên tỷ suất kém hẳn so với công sức bỏ ra.
Đây là chỗ tôi muốn nói thẳng. Tiền thuê không phải phần lời, nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Anh Phúc không thiếu tiền, cũng không thiếu gan. Anh thiếu đúng ba dòng để chấm một vùng trước khi gật hay lắc.
Khi nào ba thước này không dùng được
Một, mua để ở. Lúc đó thước đo là chỗ làm, trường con học, nhà nội ngoại. Ba thước trên đo phần tăng giá, nó đo sai việc.
Hai, vùng sống bằng du lịch hoặc nghỉ dưỡng. Người đến đó không theo việc làm, nên lực số bốn chấm ra gần bằng không mà vẫn có thể rất đông khách theo mùa. Phải đổi sang đếm lượng khách thật.
Ba, giữ dài hơn mười năm, hoặc mua để lại cho con. Chu kỳ lúc đó bớt quan trọng, vì giữ qua một vòng trọn thì kỳ nào cũng đi qua hết.
Bốn, và đây là điều cần nói rõ nhất. Ba thước này chọn vùng, không chọn căn. Đúng vùng mà sai căn thì vẫn mất tiền, và đó là chuyện tôi viết ở bài khác. Ra kết quả đẹp ở đây cũng chưa phải tín hiệu nên mua.
Nếu anh chị muốn biết tôi làm nghề này theo cách nào trước khi tin một chữ nào ở trên, trang Trần Quốc Hoàn là ai nói rõ tôi đứng ở phía nào trong một thương vụ.
Câu hỏi thường gặp
Tỉnh nào đang có tiềm năng nhất hiện nay?
Tôi không trả lời câu này bằng một cái tên, vì tên tỉnh thay đổi theo từng năm còn cách chấm thì không. Thay vào đó anh chị chấm từng tỉnh bằng ba thước: đếm lực đã xảy ra có tên chứng, đọc xem vùng đang ở kỳ nào, rồi so giá với một vùng tương đương đã phát triển trước.
Gần thành phố lớn thì tiềm năng hơn xa phải không?
Không hẳn. Khoảng cách chỉ là một chi tiết trong lực hạ tầng, nó không phải một thước đo riêng. Có mảnh đất rất gần mà nằm im nhiều năm vì không ai cần tới đó, và có khu cách xa hàng chục cây số mà lấp đầy nhanh vì cạnh nhà máy đang chạy.
Chọn tỉnh xong rồi thì chọn khu trong tỉnh thế nào?
Chạy lại đúng ba thước đó ở cấp nhỏ hơn, nhưng ô quan trọng nhất đổi. Ở cấp tỉnh thì đếm lực, ở cấp khu thì đếm người đã đến: họ làm ở đâu, thu nhập bao nhiêu, hôm nay đang ở đâu. Và đếm bằng mắt mình, không đếm bằng lời người bán.
Bao lâu thì một tỉnh đến lượt tăng giá?
Không có con số đúng cho mọi nơi. Mốc chung hay được nhắc là ba đến năm năm sau đỉnh, nhưng đây là mốc chung của thị trường, không phải mốc đo ở khu của anh chị. Muốn có số riêng thì phải đo lại một vòng khu đó đã đi qua, và nếu không đo được thì đừng nói một con số năm cụ thể với ai.
Vùng có nhiều dự án lớn thì chắc ăn hơn chứ?
Dự án lớn là một lực thật, nhưng nó không bảo đảm giá vào đúng. Có khu chủ đầu tư rất lớn, làm thật, dân về thật, mà người mua vẫn lỗ nặng vì vào ở mức giá sai. Lực mạnh trả lời câu vì sao vùng lên, nó không trả lời câu giá này đã hợp lý chưa.
Kết
Chọn tỉnh có tiềm năng không phải việc chọn bằng cảm giác xa gần, cũng không phải chọn bằng cái tên đang được nhắc nhiều.
Ba thước chạy theo thứ tự: đếm lực đã xảy ra, đọc kỳ, rồi chấm dư địa. Thước cuối có quyền phủ quyết hai thước đầu, vì năm lực mạnh tới đâu mà giá đã chạy hết thì vào vẫn là mua đỉnh.
Anh Phúc gạt một vùng bằng bốn chữ xa quá, trong khi mảnh đất gần của anh thì đang nằm im. Bốn chữ ấy không sai vì nó thiếu kiến thức. Nó sai vì nó không đếm được cái gì.
Anh chị thử làm một việc: lấy đúng vùng mình đang ngắm, viết ra sáu lực, rồi gạch hết lực nào mình không ghi được tên chứng bên cạnh. Còn lại mấy lực?
Nếu anh chị muốn tự chấm kỹ hơn trước khi gặp bất cứ ai, tôi để sẵn bộ câu hỏi Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền. Để lại thông tin ở trang liên hệ để tôi gửi.
P.S. Vì sao tôi nói miền Nam còn phần chưa chạy trong khi phía Bắc đã lập đỉnh, tôi viết riêng ở bài miền Nam còn dư địa.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Tiềm năng ba tỉnh phía Nam: Bình Dương, Đồng Nai, Long An
- Bảng tính khả năng trả nợ trước khi quyết định vay
- Bậc thang nâng cấp tài sản bất động sản theo thời gian cho NĐT miền Bắc
- Đất Nền Tỉnh Ven Chôn Vốn: Vì Sao Mua Theo Hạ Tầng Mà Vẫn Kẹt Thanh Khoản 3 Năm?
- Đọc một bản tin quy hoạch mà không bị dẫn dắt
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



