Chín ô. Sáu ô lấy từ hợp đồng vay, ba ô lấy từ danh sách tài sản đang cầm.
Mười phút, làm một mình được, cần hai thứ trên bàn.
Tôi mở bài bằng con số đó vì bài này không phải bài bàn luận. Nó là một tờ giấy để điền. Anh chị đọc xong thì in ra, hoặc kẻ tay vào sổ cũng được.
Bảng tính khả năng trả nợ gồm những gì
Bảng tính khả năng trả nợ đo hai thứ: tiền phải ra mỗi tháng kể từ ngày lãi đổi số, và đường ra nếu mình cần tiền. Sáu ô đầu lấy từ hợp đồng vay. Ba ô sau lấy từ danh sách tài sản đang cầm. Chấm bằng cách đếm và trừ, không nhân ra một cái trần nào.
Tôi nói trước chỗ này để khỏi ai chờ: bảng này không ra con số được phép vay tối đa. Nó chỉ nói mình đang thiếu bao nhiêu một tháng, và đến ngày cần tiền thì còn cửa nào.

Sáu ô về khoản vay
Lấy hợp đồng vay ra, hoặc bảng tính của người bán nếu chưa ký.
| Ô | Điền bằng gì | Lấy ở đâu |
| 1 | Số tiền vay, mức lãi đang trả, và tiền lãi mỗi tháng hôm nay bằng chữ số | Trang lãi suất của hợp đồng |
| 2 | Ngày lãi đổi số. Tháng nào, năm nào | Điều khoản ưu đãi hoặc ân hạn |
| 3 | Mức lãi từ ngày đó. Chép nguyên dòng trong hợp đồng, kể cả khi nó là một công thức | Cùng điều khoản đó |
| 4 | Nếu ô 3 là công thức: mười hai tháng qua lãi cơ sở của chính ngân hàng đó cao nhất là bao nhiêu | Hỏi thẳng nhân viên tín dụng |
| 5 | Món mới mỗi tháng tự sinh ra bao nhiêu. Tiền thuê ròng, tên người thuê, ngày bắt đầu | Hợp đồng thuê |
| 6 | Số phải trả mỗi tháng từ ngày ở ô 2. Ghi hai dòng riêng, một dòng lãi một dòng gốc | Tính từ ô 1 và ô 3 |
Ba luật đi kèm, và ba luật này là chỗ bảng sống hay chết.
Ô 5 chưa có hợp đồng thuê thì ghi số không. Không ghi số kỳ vọng. Con số trong đầu có thể đúng, nhưng nó không trả tiền lãi của tháng này.
Ô 6 cấm gộp lãi với gốc. Gộp lại là tự làm nhẹ con số cho mình nghe đỡ sợ, và khi dẫn nhẹ cho mình thì mình mất quyền dẫn.
Ô 2 và ô 3 không ai được trả lời thay bằng câu lãi suất giờ thấp mà anh. Câu đó không phải một ngày, cũng không phải một con số.
Cách đọc một công thức lãi cơ sở cộng biên ra tiền, tôi viết ở bài lãi suất ưu đãi năm đầu và năm thứ hai.
Thêm một ô nữa, và đây là ô quan trọng nhất
Ô này không nằm trong hợp đồng, nên nhiều người bỏ qua. Mà thiếu nó thì sáu ô trên không chấm được.
Thu nhập ròng mỗi tháng của nhà mình, đã trừ hết chi phí sống.
Ròng nghĩa là sau khi đã trừ ăn ở, học phí, thuốc men, đi lại, và các khoản nợ đang trả. Không cộng tiền thuê ở ô 5 vào đây, vì tính hai lần là tự nhân đôi một khoản.
Đây là ô người ta hay điền bằng con số thu nhập thay vì con số còn lại. Hai con số ấy cách nhau rất xa, và khoảng cách đó chính là chỗ nhiều nhà vỡ kế hoạch.
Ba ô về đường ra
Ba ô này nói về ngày mình cần tiền, không nói về tháng này.
Ô thứ nhất. Liệt kê mọi món đang cầm, mỗi món một dòng. Kèm sổ đang ở đâu, có đang cắm ngân hàng không, có cho ai mượn không, có tranh chấp không, có dính quy hoạch không.
Ô thứ hai. Đếm xem mấy món bán được tự do. Tự do nghĩa là sổ trong tay mình, không cắm, không mượn, không tranh chấp, không dính quy hoạch. Ra một phân số: mấy trên mấy.
Ô thứ ba. Món tự do đó, lần gần nhất có người trả giá thật là bao nhiêu, cách đây mấy tháng. Không có người trả giá thật thì ghi chưa có. Giá rao không phải giá trả.
Ô thứ ba là ô người ta hay điền bằng giá mình muốn. Giá mình muốn không phải một dữ kiện. Giá cao nhất là giá có người trả, không phải giá mình muốn.
Cách đọc đường ra của một món, tôi để ở bài khi dòng tiền hụt giữa chừng.
Chấm bằng ba chốt, không chấm bằng điểm
Điền xong thì chấm. Và chấm theo thứ tự, vì chốt sau không cứu được chốt trước.
Chốt một. Ô 2 hoặc ô 3 còn trống thì chưa nên đặt cọc, chưa nên ký. Đếm được bằng mắt, hai ô. Không phải vì khoản vay xấu, mà vì mình đang ký một con số mình chưa đọc.
Chốt hai. Lấy ô 6, trừ ô 5, trừ ô thu nhập ròng. Ra số dương là từ ngày ở ô 2, mỗi tháng nhà mình hụt đúng con số đó.
Và ba thứ không được dùng để bù: kỳ vọng tăng giá, câu đến lúc đó bán món cũ, và chuyện vay thêm một ít nữa để trả lãi. Thứ mình kiểm soát được chỉ có dòng tiền và thu nhập chủ động của mình.
Chốt ba. Ô đếm món tự do ra con số không thì chưa vay thêm, dù chốt hai đã qua. Vì đến ngày cần tiền, không có món nào ra được. Lúc đó chốt hai qua hay trượt đều không còn quan trọng.
| Kết quả | Nghĩa là gì |
| Qua cả ba chốt | Chỉ có nghĩa là chưa trượt bảng này. Không có nghĩa là nên mua |
| Trượt chốt một | Chưa đủ giấy để quyết. Đi lấy hai ô còn trống |
| Trượt chốt hai | Biết luôn thiếu bao nhiêu một tháng. Hạ số vay, hoặc đổi món |
| Trượt chốt ba | Chưa có đường ra. Gỡ chỗ đó trước mọi việc khác |
Dòng đầu bảng là dòng tôi muốn anh chị đọc kỹ. Qua ba chốt không phải một lời khuyên mua. Bảng này tồn tại để loại bớt, không để thuyết phục ai.
Vặn bảng bốn lần
Cùng chín ô đó, vặn bốn nút, mỗi lần ra một con số khác.
Nút một, đổi tháng. Gói ưu đãi mười hai tháng thì ngày ở ô 2 là tháng thứ mười ba. Gói mười tám tháng thì tháng thứ mười chín. Gói hai mươi bốn tháng thì tháng thứ hai mươi lăm.
Nút hai, cộng ba điểm. Cộng ba điểm phần trăm vào ô 3 rồi tính lại ô 6. Đây là một nút để vặn, không phải dự báo. Tôi không biết lãi suất đi đâu và không ai biết. Việc này chỉ trả lời: nếu nó lên ba điểm thì mỗi tháng thành bao nhiêu.
Nút ba, ba mốc. Tính ô 6 ở mốc mười hai tháng, hai mươi bốn tháng và ba mươi sáu tháng, rồi đặt ba con số cạnh nhau.
Nút bốn, đọc lại đường ra. Trước khi quyết, đọc lại hai ô cuối. Mấy món bán được tự do, và món đó lần gần nhất có ai trả giá thật.
Cách tính phần đội thêm khi lãi tăng, tôi viết ở bài khi lãi suất tăng khoản vay đội thêm bao nhiêu.
Một bảng tính thiếu đúng một dòng
Tôi ngồi với một anh ở Nghệ An. Anh có mười tỷ để triển khai, và anh nói ngay đó là vốn vay, lãi khoảng mười phần trăm một năm, phải trả vốn giữa năm hai nghìn hai mươi tám.
Anh tính kỹ. Anh theo dõi vĩ mô, anh đọc chu kỳ. Kỳ vọng của anh là lãi năm mươi phần trăm trong hai năm.
Rồi chúng tôi đặt chi phí vốn vào. Mười phần trăm một năm, hai năm là hai mươi đến hai mươi lăm phần trăm. Lấy năm mươi trừ đi chỗ đó, phần thật về tay còn hai mươi lăm đến ba mươi phần trăm. Và đó là trong trường hợp bán được đúng hạn.
Câu của anh mà tôi nhớ nhất: mua thì dễ, bán mới khó. Tiền của anh là vốn vay, hai năm phải trả, không bán ra được là gãy.
Năm trước anh vào Sài Gòn một lần. Món đó nằm cả năm, tăng có năm đến bảy phần trăm. Anh bán, bảo toàn vốn, và anh tự nói là may không lỗ.
Đặt bảng chín ô lên ca này thì thấy ngay. Ô 6 của anh có số. Ô 5 bằng không, vì món anh nhắm chưa có hợp đồng thuê nào. Ô đường ra thì có một cái ngày rất cứng, giữa hai nghìn hai mươi tám.
Nghĩa là bài toán của anh không phải mua gì tăng. Là mua gì tăng, và bán được, trước cái ngày đó.
Tôi kể ca này ra vì anh là người tính kỹ nhất trong số những người tôi ngồi cùng về chuyện đòn bẩy. Người tính kỹ vẫn có thể hụt một dòng, và dòng hay hụt nhất là dòng chi phí vốn trong suốt thời gian giữ. Cách tôi ngồi cùng người mua ở chỗ này, tôi để ở trang Trần Quốc Hoàn là ai.
Ba câu mang bảng đi hỏi
1. “Ngày nào tiền lãi của tôi đổi số, và từ ngày đó tôi trả bao nhiêu một tháng?” 2. “Cho tôi xem dòng ghi mức lãi áp dụng sau ưu đãi nằm ở điều khoản nào.” 3. “Mười hai tháng qua, lãi cơ sở của ngân hàng mình cao nhất là bao nhiêu?”
Ba câu này điền đúng ô 2, ô 3 và ô 4. Và chúng đo luôn người trả lời. Ai đưa được cả ba bằng giấy thì đáng nói tiếp.
Mức lãi điều hành và số liệu chính thức, anh chị tra ở trang Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để có một mốc đối chiếu bên ngoài.
Khi nào bảng này không dùng được
Người vay mua nhà để ở, và đó là chỗ ở duy nhất. Ô 5 luôn bằng không vì nhà để ở không sinh tiền, nên chấm bằng bảng này thì căn nào cũng trượt. Đây là thước đo một thương vụ đầu tư, không đo một mái nhà.
Vay không qua ngân hàng. Không có hợp đồng nên không điền được ô 1, ô 2, ô 3. Thay bằng hai câu: trả vào ngày nào, và nếu chậm thì sao. Chuyện này tôi viết ở bài vay ngân hàng hay vay người thân.
Người đang kinh doanh, vay để ghép mặt bằng. Phần đóng góp của họ không phải tiền thuê mà là phần việc làm ăn tăng thêm. Đếm tiền thuê thì ra không, và ra không là sai. Chỗ này tôi nói thẳng là chưa có cách chấm gọn.
Món mới là hàng giao thô hoặc chưa giao nhà. Ô 5 chắc chắn bằng không trong một hai năm đầu, và không phải vì món dở. Ghi không rồi chấm bằng thu nhập ròng một mình.
Mua bằng tiền tươi, không vay. Cả bảng không áp dụng, và đó là tin tốt. Người mua bằng tiền có sẵn giữ được quyền chọn ngày bán, đó là lợi thế lớn nhất.
Câu hỏi thường gặp
Bảng tính khả năng trả nợ gồm bao nhiêu ô?
Chín ô, cộng một ô về thu nhập ròng của gia đình. Sáu ô lấy từ hợp đồng vay, ba ô lấy từ danh sách tài sản đang cầm. Điền trong khoảng mười phút với hợp đồng vay để trên bàn.
Thu nhập ròng trong bảng tính này là gì?
Là tiền còn lại mỗi tháng sau khi đã trừ hết chi phí sống của cả nhà, gồm cả các khoản nợ đang trả. Không cộng tiền thuê của căn mới vào đây vì khoản đó đã đứng riêng thành một ô.
Ô nào còn trống thì nên làm gì?
Hai ô ngày lãi đổi số và mức lãi từ ngày đó còn trống thì chưa nên đặt cọc. Chỗ trống không phải chỗ để điền phỏng đoán, nó là một việc phải đi làm: xin đúng dòng trong hợp đồng.
Bảng này có cho ra con số được phép vay tối đa không?
Không, và tôi cố ý không làm thế. Mọi tỷ lệ phần trăm đều đo giá tài sản, còn thứ làm người ta gãy là dòng tiền mỗi tháng. Bảng này chỉ đếm và trừ, cho ra phần hụt mỗi tháng.
Vì sao phải tách riêng dòng tiền lãi và dòng tiền gốc?
Vì gộp lại thành một con số làm mình nghe đỡ sợ hơn thực tế. Tách ra thì thấy rõ phần nào là chi phí mất đi và phần nào là trả vào tài sản, và thấy luôn mức tăng đột ngột ở tháng bắt đầu trả gốc.
Chạy bảng này xong thì làm gì tiếp?
Qua ba chốt thì mới chuyển sang soi pháp lý, người mua lại và chu kỳ của vùng. Trượt chốt nào thì gỡ đúng chỗ đó: thiếu giấy thì đi lấy, thiếu tiền mỗi tháng thì hạ số vay hoặc đổi món, thiếu đường ra thì chưa vay thêm.
Kết
Bảng này không cần phần mềm và không cần ai có mặt. Chín ô, một tờ giấy, mười phút.
Thứ nó cho lại gồm bốn món: một cái ngày để viết lên lịch, một con số tiền phải trả mỗi tháng từ ngày đó, một phép trừ ra phần hụt, và một phân số về số món bán được tự do.
Anh ở Nghệ An tính rất kỹ mà vẫn hụt dòng chi phí vốn trong hai năm giữ. Bảng của nhà anh chị, ô nào đang trống?
Anh chị muốn một tờ chín ô để điền tay trước khi ký? Tôi để sẵn bộ câu hỏi Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền kèm trong đó. Để lại thông tin ở trang liên hệ để tôi gửi.
P.S. Bảng này đếm tiền theo tháng. Chuyện vốn thật một cục là bao nhiêu thì tôi viết riêng, hai thứ đó là hai mặt của cùng một thương vụ.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Chọn tỉnh có tiềm năng: ba thước đo quyết định trước khi xuống tiền
- Tiềm năng ba tỉnh phía Nam: Bình Dương, Đồng Nai, Long An
- Bậc thang nâng cấp tài sản bất động sản theo thời gian cho NĐT miền Bắc
- Bảng tính chi phí thật trước khi xuống tiền mua đất
- Đầu Tư Bất Động Sản Bằng Vốn Vay: Khi Nào Kế Hoạch Thoát Quan Trọng Hơn Kế Hoạch Vào
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



