Anh Long bốn mươi hai tuổi, chủ một xưởng gỗ nhỏ ở Bắc Giang, cầm 2,2 tỷ. Anh nhắn tôi một câu rất gọn: “Bình Dương, Đồng Nai, Long An, anh thấy chỗ nào tiềm năng hơn?”
Tôi phải nói với anh một chuyện hơi mất lòng: tôi không trả lời được câu đó, và tôi nghĩ ai trả lời được thì người đó đang bán chứ không đang cân.
Không phải vì tôi không biết ba tỉnh đó. Mà vì cái tỉnh không bán cho anh chị. Một căn cụ thể mới bán. Và trong cùng một tỉnh, cùng một dòng người, có dãy cho công ty thuê nguyên 35 triệu một tháng, cách không xa có dãy nhà phố mọc rêu không một bóng người.
Chấm tỉnh thì cả ba tỉnh đều “có tiềm năng”. Chấm căn thì phần lớn căn rơi khỏi bàn.
Tiềm năng ba tỉnh phía Nam: hỏi thế là hỏi thiếu một nửa
Câu “chỗ nào tiềm năng hơn” thiếu hai thứ.
Thiếu thứ nhất: đang so cái gì với cái gì. Một lô đất Long An 1,5 tỷ và một căn nhà phố Bình Dương 5 tỷ không nằm cùng một bàn. Cùng tiền thì mới cân được.
Thiếu thứ hai, và đây là chỗ hay bị bỏ: so bằng đơn vị nào. Tôi gặp rất nhiều lần chuyện này: người bán đưa ra con số thuê gộp, còn cuốn sổ tiết kiệm báo con số ròng. Cuốn sổ báo tám đến chín phần trăm là tiền đã về tay, không trừ gì nữa. Căn nhà báo “cho thuê sáu phần trăm” là tiền trước khi trừ tháng trống, trừ thuế, trừ sửa, trừ người trông.
Trừ xong có khi còn ba phẩy bảy đến bốn phẩy năm phần trăm. Thế thì ai thắng đã biết trước lúc đặt hai món lên cân, và việc so sánh chỉ đóng vai diễn lại.
Đây là lằn ranh tôi giữ chặt nhất: cấm đưa số gộp ra như số ròng. Nhóm anh chị sắp đáo hạn sổ tiết kiệm vừa đọc sổ của chính mình xong, họ biết tám đến chín phần trăm là tiền thật trong tay.

Cái bàn cân: ba cột, năm hàng
Phép này trong bộ của tôi gọi là cùng một bàn cân. Hai mươi mốt ô, làm trong khoảng mười phút, trên một tờ giấy chia ba cột.
Ba cột, không được ít hơn
| Cột | Điền gì |
| Món đang nghiêng | Căn hoặc lô cụ thể anh chị đang muốn. Tên dự án, giá rao, diện tích |
| Món cùng tiền đang không nghiêng | Một món **xấp xỉ cùng số tiền** nhưng khác khu hoặc khác loại. Không có thì đi tìm |
| Cuốn sổ tiết kiệm | Lãi kỳ hạn dài đang chào, **ghi rõ ngày lấy số** |
Cột thứ ba không bao giờ để trống. Nó là món duy nhất ai cũng có sẵn, không cần đi đâu, không cần ai dẫn. Bỏ nó ra khỏi bàn là tự ăn gian chính mình. Món nào không hơn được cuốn sổ thì nằm trên bàn làm gì.
Mốc tôi đang dùng là tám đến chín phần trăm, số tôi lấy đầu tháng 10 năm 2026. Đó là dữ kiện của hôm nay, không phải dự báo. Quá sáu tháng thì phải đi lấy lại rồi cân lại, và tôi không lấy kết quả cân của sáu tháng trước đem nói hôm nay.
Năm hàng, cùng một đơn vị
Mỗi hàng điền cho cả ba cột. Cùng đơn vị nghĩa là cùng đồng, hoặc cùng tháng, hoặc cùng phần trăm. Không trộn.
1. Tiền bỏ ra tới lúc món này dùng được, tính bằng đồng. Không phải giá rao – là tổng tiền thật, gồm thuế, phí, hoàn thiện. 2. Một năm về tay bao nhiêu, đã trừ hết. Hàng này cấm điền số gộp. 3. Ai trả tiền ra để lấy lại món này, điền bằng tên nhóm người. 4. Bao lâu mới lấy được tiền ra, tính bằng tháng. 5. Ra gấp thì mất bao nhiêu phần trăm dưới giá rao.
Cột cuốn sổ điền rất nhanh, và đó chính là chỗ bài này hay. Tiền bỏ ra là số tiền gửi. Một năm về tay là số tiền nhân lãi. Ai trả tiền ra thì là ngân hàng, theo hợp đồng. Bao lâu thì là hết kỳ hạn. Ra gấp thì mất phần lãi, không mất gốc.
Năm hàng đầy trong một phút. Hai cột kia mất bao lâu để đầy là thông tin, không phải trở ngại.
Chốt chặn
Một món chỉ được đứng trên bàn khi cả năm hàng điền xong bằng số và tên. Thiếu một hàng thì món đó **ra khỏi bàn**.
Không phải tạm để đó. Đếm được, không cần tôi có mặt: đếm số hàng đã điền. Năm là đứng, bốn là ra.
Chấm thật trên ba tỉnh, và tờ giấy của tôi còn trống chỗ nào
Giờ tôi làm đúng việc anh Long nhờ, nhưng làm trên căn chứ không trên tỉnh. Và tôi khai luôn chỗ tờ giấy của tôi còn trống, vì nếu không khai thì bài này thành bài quảng cáo.
Bình Dương là chỗ tôi có số thật, vì tôi đang sống và làm ở đây. Khu Thăng Long cạnh khu công nghiệp Becamex Bàu Bàng: một dãy khoảng mười căn nhà phố ba tầng được một công ty thuê nguyên, tiền nhà quanh 35 triệu một tháng, có căn 37,4 triệu, cộng 9 triệu vệ sinh tính riêng. Lấp năm căn trong một tháng, ba tháng hết dãy. Ở Thành phố mới, 1.600 căn nhà ở xã hội bán hết trong hai tháng rưỡi, giá 2,4 đến 2,8 tỷ kèm nội thất; còn khu dân cư đã mười lăm năm thì giá quanh 25 đến 35 triệu một mét.
Đồng Nai và Long An thì tôi phải nói thật: trên tờ giấy của chính tôi, hai cột đó còn nhiều ô trống. Tôi chưa đi đếm đèn buổi tối ở đó, chưa hỏi được thu nhập nhóm người đang thuê, chưa có hai căn bán gần nhất để biết từ rao tới chốt mất bao nhiêu ngày.
Ô trống thì tôi để trống. Theo đúng chốt chặn của chính mình, hai món đó chưa đứng được trên bàn – không phải vì chúng tệ, mà vì tôi chưa đo.
Và đây là chỗ tôi phải nói, dù nó không có lợi cho tôi. Khi tôi chấm bàn cân này lên hàng của chính mình thì có món rơi khỏi bàn. Một căn 5,8 tỷ ở Bình Dương tôi đang cầm rơi vì không điền đủ năm hàng. Còn món duy nhất điền đủ thì ở hàng “một năm về tay” nó thua cuốn sổ tiết kiệm khoảng 204 đến 307 triệu mỗi năm.
Tôi để nguyên kết quả đó. Rơi thì nói là rơi, và nói rơi ở hàng nào.
Đọc bàn sau khi chấm
| Tình trạng | Đọc |
| Cả ba món đứng đủ năm hàng | Bàn cân dùng được. Xem món nào thắng hàng nào, rồi tự chọn mình chịu thua hàng nào |
| Hai món đứng, trong đó có cuốn sổ | Dùng được, nhưng biết là đang chọn giữa hai, không phải giữa ba |
| Chỉ còn cuốn sổ đứng | Chưa được xuống tiền. Món duy nhất điền nổi năm hàng là món anh chị **không** định mua |
| Món mình nhắm đứng đủ năm hàng nhưng thắng không hàng nào | Loại nó. Câu “căn này có lợi thế gì khi xung quanh còn nhiều hàng tương tự” lúc đó có câu trả lời là không có |
Một chuyện nữa cần nói: không món nào thắng cả bảng. Cuốn sổ thắng hàng “mỗi năm về tay bao nhiêu” và thua hàng “giữ được sức mua không”. Căn nhà thì ngược lại. Chọn một món không phải chọn món thắng – là chọn mình chịu thua hàng nào.
Và nếu món anh chị nhắm thua cuốn sổ ở hàng tiền về tay, hãy làm thêm một phép trừ: lấy chênh lệch mỗi năm nhân số năm định giữ. Đó là số tiền anh chị đang trả cho những thứ không quy ra đồng được – con đi học gần, chỗ cuối tuần về, đứng tên để chia tài sản. Tôi không phán đắt hay rẻ, đó là việc của anh chị. Nhưng con số đó phải nhìn thấy mặt.
Sáu chỗ cái bàn này không dùng được
1. Không có món nào xếp vào cột thứ hai. Dự án mở bán lần đầu, hoặc lô đất lẻ hình dị, xung quanh không có món xấp xỉ. Ba hàng cuối tối hết. Gặp ca này thì gọi đúng tên: đây là một cược, không phải một phép cân. 2. Tiền này không có nhiệm vụ sinh lời. Tiền để con đứng tên, tiền giữ chỗ cho bố mẹ về ở. Cân bằng đồng mỗi năm là cân sai thước đo ngay từ đầu. 3. Cả bàn treo trên con số lãi gửi. Lãi tụt về năm phần trăm thì mọi kết quả đảo chiều. Nên phải ghi ngày lấy số, và quá sáu tháng thì cân lại. 4. Anh chị đang vay để mua. Hàng thứ nhất không còn là giá món, nó là tiền thật rút ra khỏi túi, phần còn lại là nợ. Lúc đó phải thêm một hàng tiền trả nợ mỗi năm, trừ thẳng vào hàng tiền về tay. Thiếu phép trừ đó là bàn cân nói dối. Tôi viết riêng ở bài bảng tính khả năng trả nợ. 5. Thứ không quy ra đồng được chính là món hàng. Mua để ở. Cuốn sổ không cho ai ở được, nên hàng tiền về tay so là so vô nghĩa. Ca này cân giữa các căn ở được với nhau, và đây là ngoại lệ duy nhất được bỏ cột cuốn sổ ra. 6. Món đứng đủ năm hàng không phải tín hiệu nên mua. Nó chỉ nghĩa là bàn cân dùng được. Đứng được trên bàn và đáng mua là hai chuyện.
Về chuyện sinh lời, nói cho rõ một lần: tiền thuê không phải phần lời, nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Bình Dương, Đồng Nai, Long An, tỉnh nào tiềm năng nhất? Tôi không trả lời được ở mức tỉnh, và tôi nghĩ không ai trả lời thật được. Trong cùng một tỉnh đã có chỗ cho thuê nguyên dãy và chỗ mọc rêu không người. Câu trả lời được là: ba căn cụ thể, cùng tầm tiền, chấm bằng năm hàng giống nhau, rồi xem căn nào đứng được.
Vì sao phải đặt cuốn sổ tiết kiệm lên bàn? Vì đó là món duy nhất anh chị có sẵn, không cần đi đâu. Nó là cái mốc rẻ nhất để biết món kia có hơn được gì không. Bỏ nó ra là để món mình đang nghiêng đứng một mình, và một món trên bàn thì cân nào cũng nghiêng.
Tôi chỉ có một món đang xem, cân thế nào? Thì đi tìm món thứ hai. Bàn một cột không phải bàn cân. Mất bao lâu để tìm được món thứ hai cũng là thông tin: khu nào tìm mãi không ra món xấp xỉ thì khu đó mỏng hàng, và mỏng hàng lúc mua thì cũng mỏng người lúc bán.
Số lãi tiết kiệm tám đến chín phần trăm lấy ở đâu? Đó là mức kỳ hạn dài đang chào mà tôi lấy đầu tháng 10 năm 2026, ghi ngày đàng hoàng. Anh chị tự tra lại ở bảng lãi suất ngân hàng mình định gửi, hoặc ở cổng thông tin Ngân hàng Nhà nước, rồi điền số của chính mình vào ô đó.
Kết
Anh Long bỏ câu hỏi về ba tỉnh. Anh đổi sang ba căn cùng tầm 2,2 tỷ, và đặt thêm cột cuốn sổ của chính anh.
Chấm xong, hai căn rơi khỏi bàn ở hàng “ai trả tiền ra để lấy lại món này”. Anh không viết được tên nhóm người nào.
Anh chị thử làm đúng việc đó: ba cột, năm hàng, một tờ giấy. Hàng nào điền không nổi thì để trống – ô trống là chỗ anh chị đang mua bằng hy vọng, và biết mình trống chỗ nào thì đã hơn phần lớn người xuống tiền.
Tôi không điền hộ hàng nào, vì điền hộ là xoá mất tín hiệu. Tôi làm đại diện cho phía người mua, việc của tôi là đưa cái bàn và chỗ lấy số.
Tôi có soạn tài liệu ngắn Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, có nguyên tờ ba cột năm hàng này. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: so sánh đầu tư Nam và Bắc theo tiêu chí · vì sao miền Nam còn dư địa · chọn tỉnh có tiềm năng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Chọn tỉnh có tiềm năng: ba thước đo quyết định trước khi xuống tiền
- Bảng tính khả năng trả nợ trước khi quyết định vay
- Bậc thang nâng cấp tài sản bất động sản theo thời gian cho NĐT miền Bắc
- Đất nền Bình Dương Dĩ An: thực địa và giá thật cho NĐT Bắc
- Bình Dương cho người Bắc: công nghiệp và dòng thuê công nhân
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



