Anh Nhân đi tìm hiểu bất động sản bốn năm rưỡi. Anh nói với Hoàn một câu rất gọn: không biết tin ai, không có hệ quy chiếu.
Món cuối cùng anh trả tiền là một căn hơn hai tỷ chưa hoàn công, chỉ có sổ đất. Anh không xem pháp lý trước khi mua.
Bốn năm rưỡi đó không hề thiếu nguồn tin. Nó thiếu một nguồn nằm trên đúng cái món đã lấy tiền ra.
Chỗ kẹt không phải thiếu cảnh giác
Tôi muốn nói chỗ này trước, vì nó hay bị nói sai.
Người cầm hai ba tỷ đi mua bất động sản không phải người dễ tin. Nhiều người trong số đó cảnh giác tới mức đứng im bốn năm, hoặc tự đi xem hàng rồi bỏ cuộc.
Tôi gặp một người tự đi tìm nhà ở quận ngoài một thành phố lớn, tầm hai tỷ. Đi xem thấy toàn trong ngõ, nhỏ, không giấy tờ. Rồi anh nói: chán quá mình không tìm nữa.
Đó không phải người thiếu cảnh giác. Đó là người thiếu phép đếm.

Tôi hỏi nhiều người rồi – đó là một con số đếm đầu người
Câu khách hay nói là: tôi hỏi nhiều người rồi, ba bốn chỗ đều nói thế.
Nhưng ba chỗ cùng nói một con số có thể là ba nguồn, mà cũng có thể là một nguồn và hai cái loa.
Hai trường hợp đó đếm ra giống nhau, mà đáng tin khác nhau hoàn toàn. Nên phải có một chữ để tách chúng ra, và chữ tôi dùng là nguồn thật.
Câu không có đáp số, và câu có đáp số
Câu “tin ai” là câu không bao giờ có đáp số. Hôm nay tin, mai người đó nói khác một câu là đổ cả niềm tin.
Câu đổi được là câu này: con số này đến từ chỗ nào, và nếu chỗ đó sai thì tôi biết trước mấy ngày.
Câu sau không cần tin ai cả. Nó chỉ cần một cái tên và một cái ngày.
Và còn một cách đối phó nữa mà tôi nghĩ là tệ nhất: người bán có lợi nên tôi trừ bớt lời họ đi. Trừ bớt nghĩa là vẫn tính, chỉ tính nhẹ hơn. Con số vẫn ngồi trong đầu, mờ đi một chút, rồi vẫn đi vào bài toán.
Một con số không tìm được gốc thì phải gạch, không phải chiết khấu. Gạch rồi tính lại như thể chưa ai nói câu đó. Nếu bỏ nó ra mà món này vẫn đáng mua thì mua.
Bước một – chọn đúng một con số
Đây là bước làm cả việc này gọn lại được trong mười phút.
Không chấm cả tám câu người bán nói. Chọn một con số duy nhất, và chọn bằng câu này:
Con số nào mà nếu nó sai, tôi sẽ không mua món này nữa?
Thường là một trong ba: giá khu này bao nhiêu một mét, căn này cho thuê được bao nhiêu, hoặc sắp có đường hay sắp có khu công nghiệp.
Với một bản tin quy hoạch thì con số đó thường là cái mốc: năm nào xong, hoặc tuyến nào mở.
Chọn hai con số là chấm không xong trong mười phút, và chấm dở thì không ra kết quả nào.
Bước hai – liệt kê mọi chỗ đã nghe con số đó, và ra tên
Kẻ một bảng, mỗi dòng một chỗ. Ghi tên: tên người, tên trang, tên văn bản.
Ba thứ không được ghi vào bảng này: “trên mạng”, “nhiều người nói”, “nghe nói”.
Không ra được tên một người, một trang, một văn bản thì chỗ đó không phải một nguồn, và nó không được chiếm một dòng.
Nghe thì khắt khe. Nhưng đây là chỗ làm cả bảng có nghĩa, vì nếu để “trên mạng” chiếm một dòng thì bảng nào cũng đầy.
Bước ba – chấm từng nguồn bằng ba ô
| Ô | Câu hỏi | Luật điền |
| Ô gốc | Nguồn này lấy con số đó từ đâu? Hỏi thẳng bằng miệng mình: anh chị lấy số này ở đâu ạ | Trả lời không ra một chỗ cụ thể – một văn bản có số, một giao dịch đã sang tên, một người đang thuê thật – thì ghi là không biết gốc |
| Ô tiền | Nếu tôi mua, nguồn này có nhận đồng nào không | Có thì ghi là có ăn |
| Ô dây | Nếu gốc của nguồn này sai thì nguồn nào trong bảng sai theo | Hai nguồn cùng một gốc thì đếm là một |
Ô thứ ba là ô gỡ ra nhiều nhất. Ba người bán cùng lấy số từ một bảng giá của chủ đầu tư là một nguồn, không phải ba.
Rồi đếm: nguồn thật là nguồn hội đủ ba điều – ra được một chỗ cụ thể, không ăn, và không chung dây với nguồn nào đã đếm.
Nguồn thiếu một trong ba điều thì không bị bỏ khỏi bảng. Nó vẫn ngồi đó, nhưng không được tính vào số nguồn thật. Giữ nó trên giấy để lần sau đọc lại còn biết mình đã nghe từ đâu.
Ô thứ hai, và chuyện tôi phải điền tên tôi trước
Đây là chỗ tôi phải nói, nếu không thì cả cái bảng này chỉ là đồ trang trí.
Ô thứ hai hỏi: nếu tôi mua, nguồn này có nhận đồng nào không. Với căn tôi đang giới thiệu cho ai, ô đó phải điền tên tôi, và điền trước mọi cái tên khác.
Người đưa anh chị con số cũng là người nhận tiền nếu anh chị mua. Chuyện đó đúng với mọi người bán, và đúng với tôi.
Nhưng tôi nói rõ thêm một chỗ. Ô đó ra chữ có ăn không nghĩa là người đó nói sai. Nó chỉ nghĩa là người này có lợi ích trong việc tôi mua. Dùng cái bảng này để tố người bán khác thì nó tự quay lại cắn người cầm.
Ba chốt, chỉ đếm, không cần tôi có mặt
Chốt một – gạch. Nguồn thật bằng không thì con số đó bị gạch khỏi bài toán. Không chiết khấu, không trừ bớt cho chắc. Gạch hẳn, rồi tính lại món này như thể chưa ai nói con số đó. Còn đáng mua thì mua. Không còn đáng nữa thì món này đang được mua bằng một lời nói.
Chốt hai – cọc. Nguồn thật dưới hai thì chưa được đặt cọc dựa trên con số đó. Có thể vẫn mua, nhưng mua vì lý do khác, và phải biết rõ lý do khác đó là gì.
Chốt ba – hạ bậc. Nguồn mình tin nhất mà chưa bao giờ hỏi gốc thì hạ xuống một bậc cho tới khi hỏi được. Đây là chốt khó làm nhất, vì nó chĩa vào đúng người mình đang dựa.
Tôi gặp một chị nghe một lời tiên đoán rằng chị sẽ có bốn căn nhà trong năm đến bảy năm. Chính chị vừa cười gọi đó là xem bói, rồi câu sau chị nói: chắc chắn là dự đoán đấy sẽ chính xác.
Hai câu cách nhau vài giây. Và tôi không nghĩ chị nhẹ dạ. Tôi nghĩ ai cũng có một nguồn mình không soi, và chính chỗ không soi đó là chỗ nguy.
Riêng với một bản tin quy hoạch
Bản tin quy hoạch có một đặc tính riêng: nó thường có một nguồn gốc duy nhất là văn bản, và mọi chỗ khác chỉ là chỗ dẫn lại.
Nên với loại tin này, việc đếm nguồn ít tác dụng hơn so với việc đi tìm bậc của tin. Tin đó đang ở mức có tên trong định hướng, hay đã duyệt vốn, hay đã khởi công, hay đã chạy thật.
Và đây là chỗ tôi tự khai một lần. Vành đai 3 có mốc được nói là thông xe 2026. Tôi ra nút giao Tân Vạn tháng 7 năm 2026, thấy cầu còn dang dở, nút giao chưa xong. Trong cùng tháng đó, phần mô tả một video khác của chính tôi đã ghi mốc 2027.
Cái mốc trượt một năm ngay trong tư liệu của tôi. Nên tôi không lấy ngày trên báo làm ngày xếp tiền. Tiến độ giải ngân từng dự án thì anh chị tra được ở cổng thông tin Bộ Tài chính.
Sáu chỗ phép đếm này không dùng được
1. Hàng sơ cấp chủ đầu tư. Mọi con số về dự án đều chảy ra từ một gốc là chủ đầu tư, nên ô dây sẽ gộp gần hết về một nguồn, và chốt hai nổ với gần như mọi dự án. Đừng đọc thành hàng sơ cấp xấu. Ở đó nguồn thứ hai không tìm bằng cách hỏi thêm người, mà tìm bằng căn liền kề đã xây xong và điều khoản trong hợp đồng. 2. Tin vừa mới có, chưa ai kịp nói. Một văn bản vừa phê duyệt tuần trước thì đúng là chỉ có một nguồn thật, và một ở đây là con số đúng, không phải con số thiếu. Lúc đó đi đường khác: xem con đường hoặc dự án đó rút ngắn hành trình của nhóm người nào. 3. Khi anh chị tin rất sâu vào một người. Máy chạy ra một nguồn, mà anh chị nghe thành đừng tin người đó, thế là mất luôn cả cuộc nói chuyện. Lúc này chỉ chạy ô gốc và ô tiền, đừng đọc con số tổng ra miệng. 4. Khi anh chị ở xa, không đi kiểm được. Ô gốc của nhiều nguồn chỉ điền được khi có người đứng tại chỗ. Ô đó trống không phải vì anh chị lười. 5. Ba nguồn thật cùng nói một con số cũng chưa phải tín hiệu nên mua. Nó chỉ nói con số đó đáng tính vào bài toán. Tôi gặp người chấm cao nhất trong cả nhóm ca tôi từng chấm, mà chỗ kẹt của người đó không nằm ở đây. 6. Phép này không chấm pháp lý. Nó chấm độ tin của một con số. Sổ sạch hay không, tranh chấp hay không là việc của phép khác. Tôi viết riêng ở bài tra quy hoạch trước khi mua.
Câu hỏi thường gặp
Đọc tin quy hoạch tỉnh táo thì bắt đầu từ đâu? Từ việc chọn một con số duy nhất: con số mà nếu nó sai thì mình không mua nữa. Rồi liệt kê mọi chỗ đã nghe con số đó và ghi ra tên. Rồi hỏi từng chỗ một câu: anh chị lấy số này ở đâu. Ba bước, mười phút, trên một tờ giấy.
Tin quy hoạch trên báo thì tin được mấy phần? Tin được ở phần có hay không có, chưa tin được ở phần bao giờ xong. Mốc tiến độ trượt rất thường. Nên lấy bậc của tin và lấy cái mắt thấy ở công trường, đừng lấy ngày trên báo làm ngày xếp tiền.
Nhiều người cùng nói một tin thì có đáng tin hơn không? Chỉ khi họ không cùng một gốc. Ba người cùng lấy số từ một bảng giá hoặc một bài báo là một nguồn, không phải ba. Nên việc cần làm là hỏi gốc của từng người, rồi gộp những ai cùng gốc lại thành một dòng.
Người bán nói có lợi cho họ thì tôi nên trừ bớt bao nhiêu phần trăm? Đừng trừ bớt. Trừ bớt nghĩa là vẫn tính, chỉ tính nhẹ hơn, và con số đó vẫn đi vào quyết định. Không tìm được gốc thì gạch hẳn rồi tính lại. Còn đáng mua thì mua. Tôi viết riêng ở bài tin đồn quy hoạch thổi giá đất.
Hỏi gốc thì hỏi thế nào cho không mất lòng? Hỏi rất ngắn và rất bình thường: anh chị lấy số này ở đâu ạ. Người có làm việc thì trả lời được ngay và họ còn thích được hỏi. Người không trả lời được thì chính câu không trả lời được đó là thông tin. Hỏi xong mà vẫn tin thì tin chắc hơn – phép này không lấy đi lòng tin của ai.
Kết
Anh Nhân có bốn năm rưỡi thông tin. Anh thiếu một tờ giấy chia ba ô.
Nên việc tôi muốn anh chị làm chiều nay là việc nhỏ nhất.
Lấy con số quan trọng nhất trong món anh chị đang ngắm. Viết ra mọi chỗ anh chị đã nghe con số đó, kèm tên.
Rồi gọi cho từng chỗ, hỏi đúng một câu: anh chị lấy số này ở đâu ạ.
Đếm xem còn lại mấy nguồn thật. Con số đó nói nhiều hơn mọi lời cam đoan.
Tôi không gạch hộ anh chị con số nào. Tôi làm đại diện cho phía người mua, và trong cái bảng đó tôi tự điền tên tôi vào ô thứ hai trước, rồi mới mời anh chị điền tiếp.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có nguyên ba ô chấm nguồn và bảng bậc của tin. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: nguồn tin giá đất đáng tin · đọc thị trường bất động sản qua số liệu · đọc quy hoạch tỉnh để biết nơi nào đáng xuống tiền.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Đọc quy hoạch tỉnh để biết nơi nào đáng xuống tiền
- Đặng Hồng Minh điểm tựa tỉnh táo cho những người cầm tiền nhưng đang loay hoay với giàu có và đầu tư
- Tin đồn quy hoạch thổi giá đất: cách NĐT Bắc phân biệt tin thật tin đồn khi mua đất miền Nam
- Cách đọc một tin rao bán để biết người bán đang cần gì
- Cách đọc một tin rao bán nhà đất để không bị dẫn dắt – hướng dẫn chi tiết cho NĐT Bắc
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



