Anh chị đang cầm một tài sản đã lên giá. Có người hỏi mua. Trong đầu lúc đó hiện lên một con số, và con số ấy cao hơn số người ta vừa trả.
Câu hỏi tôi muốn hỏi không phải “nên bán không”. Câu hỏi là: con số trong đầu anh chị sinh ra lúc nào?
Nếu nó sinh ra hôm anh chị mua, thì nó là một cái mốc.
Nếu nó sinh ra sau khi giá đã chạy, thì nó không phải mốc. Nó là cái bóng của giá, và giá chạy tới đâu nó lùi ra tới đó.
Chốt lời hay giữ tiếp: quyết bằng gì cho đỡ hối
Chốt lời hay giữ tiếp quyết bằng ba thứ, theo đúng thứ tự: con số mình viết từ hôm mua, lý do mua còn đúng hay đã gãy, và sức giữ của chính mình còn tới đâu. Cả ba đều viết ra giấy được, và đều kiểm được từ bên ngoài. Không có ba thứ đó thì quyết định cuối cùng luôn rơi về cảm giác lúc có người hỏi mua.

Một ca giữ thêm năm năm, mất gần ba tỷ phần lời
Có một người bạn của tôi, mua hai lô đất ở miền Nam, mỗi lô hơn 500 triệu.
Năm 2021 có người trả hơn 4 tỷ. Bạn tôi không bán.
Năm 2026 rao 1 tỷ rưỡi, khách trả 1 tỷ 1. Tới giờ vẫn chưa bán được.
Tôi ngồi tính lại giúp bạn: nếu năm 2021 bán thì đã lời quãng 3 tỷ, còn tới 2026 bán thì chỉ thu về quãng 1,1 tỷ.
Năm năm giữ hàng để mất gần 3 tỷ phần lời. Lưu ý là không mất tiền gốc, vốn vào có hơn 500 triệu một lô. Cái mất là phần lời đã nằm trong tay rồi mà không lấy.
Và đây là chỗ tôi muốn anh chị để ý. Năm 2021, lúc có người trả hơn 4 tỷ, trong đầu bạn tôi chắc chắn có một con số cao hơn. Con số ấy không được viết ra trước khi mua. Nó sinh ra giữa đường, sau khi giá đã chạy.
Một con số sinh ra giữa đường thì luôn cao hơn giá đang có người trả. Đó là lý do ô mốc phải viết trước khi xuống tiền.
Hai câu tôi hay nhắc lại
Câu thứ nhất, các cụ nói chứ không phải tôi nghĩ ra: thà ăn non một chút còn hơn là bán già.
Câu thứ hai gọn hơn: giá cao nhất là giá có người trả, không phải giá mình muốn.
Hai câu ấy nghe thì ai cũng gật. Khó là lúc có người trả tiền thật trước mặt, mà trong đầu mình đang có một con số đẹp hơn.
Bước một: chép lại lý do mình đã mua
Lấy một tờ A4. Viết ba dòng, mỗi dòng là một lý do khiến tài sản này đáng tiền.
Chép lại chứ đừng nghĩ mới. Lý do mua phải có từ hôm mua, nếu bây giờ mới nghĩ ra thì đó là đang giải thích cho một quyết định đã lỡ làm.
Không viết nổi dòng nào thì chưa cần tính tới chuyện mốc. Mốc sinh ra để canh lý do, không có lý do thì canh cái gì.
Bước hai: ba loại mốc, lấy ở ba chỗ khác nhau
Mỗi mốc ba dòng: mốc là gì, nó canh lý do nào, chạm thì tôi làm gì.
Loại một, lý do mua gãy. Thứ mình mua nó vì thế thì nay hết đúng. Mua vì gần nhà máy sẽ đông người thuê, thì mốc là nhà máy dừng tuyển, hoặc mức lương không còn trả nổi tiền thuê. Mua vì hạ tầng sắp xong, thì mốc là ngày thông xe bị lùi quá một mức mình chịu được.
Loại hai, sức giữ của mình gãy. Tiền, công việc, sức khoẻ, người cùng quyết trong nhà. Cái này lấy từ ba mốc thời gian của chính anh chị, tôi viết riêng ở giữ bao lâu thì bán.
Loại ba, đủ rồi. Phần mình đến lấy đã đến. Mỗi người một con số. Một chị khách nói mốc của chị rất gọn: “Ba năm mà nhân hai là ngon rồi.” Người ngoài đọc câu đó cũng biết đã chạm hay chưa, nên nó là một cái mốc thật.
Luật chung cho cả ba: mốc phải đọc được từ bên ngoài. “Thị trường xấu đi” thì không ai kiểm được. “Ba tháng liền trong khu không có căn nào sang tên” thì đếm được.
Bước ba: đọc tờ giấy khi có người hỏi mua
| Tình trạng | Tên đúng của nó | Làm gì |
| Có mốc đủ rồi đã chạm | chốt lời đúng kế hoạch | Bán, và bán trong kỷ luật |
| Có mốc lý do gãy đã chạm | lý do mua không còn | Bán, kể cả khi giá chưa đẹp |
| Có mốc sức giữ gãy đã chạm | mình hết sức chờ | Bán, và lần sau giảm vay từ đầu |
| Chưa mốc nào chạm, vẫn muốn bán | cảm giác, chưa phải quyết định | Ghi lại hôm nay mình nghĩ gì, chờ bảy ngày đọc lại |
| Chưa mốc nào chạm, không ai hỏi mua | đang trong quãng im lặng | Giữ tiếp, và đi đo lại đường ra |
Hàng thứ tư là hàng hay gặp nhất. Tôi không bảo anh chị không được bán, vì tiền là của anh chị. Tôi chỉ xin bảy ngày và một dòng ghi lại. Bảy ngày không đổi được thị trường, nhưng nó đổi được chất lượng của quyết định.
Một chỗ phải nói trước: mốc rung mà không bán được thì sao
Có người nói với tôi về mấy lô họ đang cầm, nguyên văn: “những cái mảnh bây giờ vẫn chưa thể nào mà thoát ra được.”
Với mấy lô ấy, mốc có rung cũng vô nghĩa. Mốc là cái báo thức, đường ra mới là cái cửa.
Nên song song với ba mốc, mỗi quý đo lại hai con số của khu: hàng cùng loại rao bao nhiêu ngày mới đi, và chốt kém giá rao mấy phần trăm. Cách đếm hai con số ấy tôi để ở thanh khoản là gì và vì sao quan trọng hơn giá.
Hai lần đo liền mà cả hai đều xấu đi, thì đó không phải “chưa đo được”. Đó là một tín hiệu, và nó thường rung trước khi mốc giá rung.
Vì sao tôi không nhận việc quyết hộ
Có chị khách nói với tôi rất thật: chị muốn tìm một đội chuyên nghiệp để họ báo cho chị đúng lúc nào nên thoát.
Việc báo thời điểm thì tôi làm được. Nhưng tôi nói trước một điều, và tôi giữ nguyên điều này với mọi người.
Mốc phải do người bỏ tiền viết. Tôi giữ bản thứ hai và gọi đúng ngày. Còn bấm hay không bấm là của anh chị.
Lý do không phải vì tôi ngại trách nhiệm. Lý do là nếu tôi viết cả mốc lẫn việc, thì lần sau bán sai, anh chị không còn gì để đọc lại ngoài lời tôi. Lúc đó cả hai bên cùng mất.
Tôi làm đại diện cho phía người mua, nên cũng nói sòng mặt xấu của nghề mình: người trong nghề thường có lợi mỗi lần tài sản sang tay. Càng nhiều lần mua bán thì càng nhiều việc. Vì thế lời khuyên “bán đi” từ người trong nghề là thứ anh chị nên soi kỹ, kể cả khi người nói là tôi.
Năm chỗ cách làm này không dùng được
Một, người chưa viết được lý do mua. Chưa có lý do thì mốc không canh gì cả. Việc đầu tiên là ngồi viết lại ba lý do, nếu viết không nổi thì đó mới là tín hiệu đáng lo.
Hai, tài sản không có đường ra. Mốc rung mà không ai mua thì chỉ thêm mất ngủ. Đo đường ra trước.
Ba, người mua để giữ cho đời sau. Tích sản, để lại cho con, mua đất cạnh nhà. Mốc đủ rồi không có nghĩa với họ. Nhóm này đo bằng tiền tài sản đẻ ra mỗi năm và chi phí giữ.
Bốn, cả vùng đang đóng băng. Mốc “ba tháng không giao dịch” sẽ rung ở mọi căn, kể cả căn tốt. Đọc kèm bốn giai đoạn của một chu kỳ bất động sản chứ đừng đọc trơ một con số.
Năm, người đang bị gọi phải bán. Hạn trả vốn tới, nhà có việc. Đó không phải chuyện chốt lời, đó là chuyện hết thời gian. Ca ấy xử bằng giảm vay và chọn ngày ra hàng sớm.
Câu hỏi thường gặp
Chốt lời hay giữ tiếp, có công thức chung nào không? Không có công thức chung, vì mốc đủ rồi là con số riêng của từng người. Cái chung chỉ là cách làm: viết lý do mua, viết ba loại mốc, rồi đọc tờ giấy khi có người hỏi mua. Ai đưa anh chị một con số chung thì người đó chưa hỏi gì về hoàn cảnh của anh chị.
Giá đã nhân đôi rồi, giữ tiếp có tham quá không? Không tham hay không tham, mà là có mốc hay không có mốc. Nếu mốc viết từ đầu là nhân đôi thì chạm rồi, bán là đúng kế hoạch. Nếu mốc viết từ đầu là năm năm hoặc là một mốc hạ tầng cụ thể thì chưa chạm, và chuyện nhân đôi chỉ là một con số dễ chịu.
Làm sao biết lý do mua đã gãy? Phải dịch được lý do ấy thành một thứ đếm được. Mua vì đông người thuê thì đếm số nhà máy đang tuyển và mức lương họ trả. Mua vì hạ tầng thì xem mốc tiến độ công bố. Lý do nào không dịch ra được thành một thứ kiểm được thì nó chưa phải lý do, nó là niềm tin.
Nên bao lâu đọc lại tờ giấy một lần? Mỗi quý một lần là vừa, và đọc thêm mỗi khi có người hỏi mua. Đọc dày hơn thì dễ bị tin tức trong tuần kéo đi, mà tin tức thì tuần nào cũng có.
Giữ quá lâu và bán quá sớm, cái nào hại hơn? Tuỳ vào phần lời đã có người trả hay chưa. Bán sớm mất phần giá còn chạy tiếp, mà phần đó chưa chắc có. Giữ quá lâu mất phần đã có người trả tiền thật, mà phần đó là thật. Ca hai lô đất ở trên là ví dụ rõ nhất cho vế sau.
Kết
Tối nay anh chị cần một tờ A4 và một cái bút.
Ba dòng lý do khiến tài sản này đáng tiền. Ba mốc, lấy ở ba chỗ khác nhau, mỗi mốc kèm một việc làm được trong bảy ngày. Ghi ngày ở cuối tờ giấy.
Bạn tôi năm 2021 có người trả hơn 4 tỷ cho hai lô mua hơn 500 triệu một lô, và không có tờ giấy nào ở đó để đọc. Năm 2026 rao 1 tỷ rưỡi, khách trả 1 tỷ 1.
Còn con số của anh chị, nó sinh ra lúc nào?
Đấy là góc nhìn của tôi, quyết định vẫn là của anh chị.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có tờ lý do và ba mốc để tự điền. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ CHỐT LỜI, tôi gửi.
Đọc thêm: bán một tài sản cũ để mua tài sản mới · ước lượng giá bán lại trước khi mua. Quy định hiện hành về đất đai, anh chị tra ở Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Lê Bá Tùng và bài học cốt lõi: hiểu hệ thống hay tiếp tục đánh cược
- Vì sao giá trên mạng và giá chốt thực tế luôn lệch nhau
- Khoản tiền tích lũy nên làm nhiệm vụ gì: giữ của hay sinh lời
- Trả nợ trước hạn lợi hay thiệt – phép tính thật trước khi dốc tiền trả sớm
- Nhà phố vừa ở vừa cho thuê vừa giữ giá: lợi thế kép có thật tới đâu
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



