Khoản tiền tích lũy nên làm nhiệm vụ gì: giữ của hay sinh lời

Chị Loan nhắn Hoàn một đoạn dài vào buổi tối muộn. “Em ơi, chị 48 tuổi, có 7 tỷ tích cóp cả đời. Chồng chị bảo mua đất giữ của. Chị gái bảo gửi tiết kiệm an toàn. Bạn chị bảo chia ra đầu tư nhiều kênh. Chị không biết nghe ai, mỗi người có lý một kiểu.”

Hoàn đọc xong, biết chị không thiếu lời khuyên. Chị thiếu một cái nhìn tổng. Mỗi người cho chị một lời khuyên đúng cho một tình huống khác nhau. Chị gộp lại nên rối. Anh chị cầm tiền tích lũy cả đời có đang như chị Loan không – nghe quá nhiều lời khuyên, càng nghe càng không biết nghe ai?

Khoản tiền tích lũy nên làm nhiệm vụ gì – câu này nhiều người không bao giờ tự hỏi mình. Nhưng không trả lời được, mọi lời khuyên bên ngoài đều trở thành tiếng ồn. Hôm nay Hoàn chỉ anh chị cách Hoàn ngồi với chị Loan, tách tiền ra thành hai nhiệm vụ, mỗi nhiệm vụ một cách giải.

Tiền tích lũy nên làm nhiệm vụ gì – hiểu đúng chữ “nhiệm vụ”

Tiền tích lũy nên làm nhiệm vụ gì – mỗi khoản tiền trong túi anh chị đều có một nhiệm vụ, dù anh chị có nói ra hay không. Nhiệm vụ phổ biến nhất là “giữ của” – tức là 10 năm sau mua được cùng số hàng hóa như hôm nay. Nhiệm vụ thứ hai là “sinh lời” – tức là 10 năm sau mua được nhiều hơn hôm nay.

Hai nhiệm vụ này nghe tương tự, thực ra rất khác. Chọn công cụ khác nhau, cần thời gian khác nhau, chịu rủi ro khác nhau.

Người gộp hai nhiệm vụ vào một cục tiền thường chọn công cụ nửa vời. Chọn gửi tiết kiệm thì sinh lời không đủ. Chọn đất ở khu đang chờ hạ tầng thì giữ của bị kẹt dòng tiền ngắn hạn. Phải tách ra. Tách xong, mỗi nhiệm vụ có một đáp án rõ.

tiền tích lũy giữ của hay sinh lời - Trần Quốc Hoàn chỉ cách gán nhiệm vụ — tiền tích lũy giữ của hay sinh lời – Trần Quốc Hoàn chỉ cách gán nhiệm vụ

Chị Loan tách 7 tỷ thành hai nhiệm vụ

Hoàn ngồi với chị Loan, hỏi: “Trong 7 tỷ này, phần nào chị muốn chắc chắn 10 năm nữa vẫn còn – không mất đồng nào, cũng không lớn lên?” Chị nghĩ: “Khoảng 3 tỷ. Đó là tiền chị không dám đụng. Nếu mất chị không gượng được.”

Hoàn hỏi tiếp: “Phần còn lại – 4 tỷ – chị cho phép mình nhận rủi ro nhỏ để nó lớn lên không?” Chị gật. “Nếu mất 10, 20 phần trăm chị vẫn chịu được, miễn trong năm năm nó phải lớn ít nhất lên 1 tỷ.”

Hoàn gật. “Vậy chị vừa chia tiền thành hai nhiệm vụ: 3 tỷ giữ của, 4 tỷ sinh lời. Hai nhiệm vụ này không chọn chung một công cụ được.”

Chị Loan sáng mắt. “Em ơi, chị chưa từng nghĩ như vậy. Chị cứ nghĩ 7 tỷ phải cùng đi một chỗ.”

Anh chị thấy chưa? Chia nhiệm vụ không khó. Khó là ngồi với mình, hỏi mình thật lòng: phần nào tôi muốn giữ, phần nào tôi muốn làm cho lớn lên.

Nhiệm vụ “giữ của” – công cụ phù hợp

Tiền giữ của là tiền phải chống mất giá. Mỗi năm giá cả tăng 4 đến 6 phần trăm, công cụ giữ của phải chạy ít nhất bằng mức đó. Nếu chạy chậm hơn, không giữ được của, đó là mất giá âm thầm.

Gửi tiết kiệm là công cụ giữ của phổ biến nhất, nhưng không phải tốt nhất. Lãi suất 5 đến 6 phần trăm chỉ vừa đủ chạy bằng giá cả tăng. Nghĩa là anh chị giữ nguyên sức mua, không mất, nhưng cũng không lớn lên.

Vàng là một cửa khác. Trong 10 năm vừa qua giá vàng ở Việt Nam tăng khoảng 7 đến 9 phần trăm một năm. Nhanh hơn tiết kiệm. Nhược điểm là giá dao động mạnh, không có dòng tiền, phải cất giữ an toàn.

Bất động sản ở khu đã có người ở, hạ tầng ổn định, cũng là công cụ giữ của mạnh. Khu dân cư đã sống không bao giờ về giá 0. Dù chu kỳ xấu đi, giá có thể giảm 10 đến 20 phần trăm, nhưng ba đến năm năm sau phục hồi và lên. Dòng thuê cho phép tiền chảy về đều mỗi tháng.

Nhiều người giữ của chọn chia: một phần tiết kiệm cho tính rút nhanh, một phần vàng để chống mất giá dài hạn, một phần bất động sản khu an toàn để có dòng tiền. Không có công cụ nào thắng tuyệt đối, chia ra giảm rủi ro.

Nhiệm vụ “sinh lời” – công cụ phù hợp

Tiền sinh lời là tiền cho phép mình chịu rủi ro để đổi lấy phần lớn hơn. Phần lớn hơn ở đây không phải 10 phần trăm trên tiết kiệm. Phải nhảy lên 2, 3 lần – tức là chỗ nào đó cho phép tiền lớn gấp đôi, gấp ba trong 5 đến 7 năm.

Bất động sản ở khu đang có hạ tầng tới là cửa Hoàn hay dẫn khách tới nhất. Vùng ven TP.HCM như Long Thành đang chờ sân bay, Dầu Giây, Bàu Bàng – nếu chọn đúng khu, đúng thời điểm, có thể ăn phần tăng giá gấp đôi trong năm năm. Rủi ro là nếu chọn sai khu, tiền kẹt lâu.

Chứng khoán là cửa thứ hai. Mua cổ phiếu công ty tốt, giữ 7 đến 10 năm, lịch sử cho thấy có thể lớn gấp 2 đến 3 lần. Nhược điểm là giá dao động hằng ngày, người chưa quen dễ bán tháo lúc xấu.

Doanh nghiệp cá nhân là cửa thứ ba – mở quán cà phê, cửa hàng, dịch vụ. Phần lời có thể rất lớn nếu thành công, cũng có thể mất sạch nếu thất bại. Chỉ hợp với người có kinh nghiệm quản lý, có thời gian làm trực tiếp.

Chị Loan chọn bất động sản cho nhiệm vụ sinh lời. Chị bảo: “Em ơi, chị không có thời gian theo dõi chứng khoán hằng ngày. Chị cũng không có khả năng mở doanh nghiệp. Bất động sản chị hiểu, chị thấy được tận mắt.”

Hoàn đồng ý. Mỗi người chọn công cụ hợp với mình, không phải công cụ bạn bè đang khoe.

Câu Hoàn nhắc chị Loan khắc vào đầu

Khi chốt công cụ cho nhiệm vụ sinh lời, Hoàn nhắc chị một câu. Câu này tách người biết chọn với người mua theo đồn.

Tiền thuê không phải là phần lời – nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.

Chị Loan đọc đi đọc lại hai lần. “Em ơi, chị cứ nghĩ mua cho thuê là chính yếu. Hóa ra tiền thuê chỉ để biết chỗ đó sống thật thôi. Còn phần làm chị giàu lên là giá vốn.”

Hoàn gật. “Đúng vậy chị. Nên khi chọn chỗ cho nhiệm vụ sinh lời, chị đừng chỉ hỏi ‘cho thuê được bao nhiêu’. Chị hỏi tiếp: giá vốn chỗ này có xu hướng lên không, lên vì cái gì cụ thể. Hạ tầng tới? Dân về đủ? Chu kỳ chuyển pha? Những câu đó mới là câu quyết định.”

Chị gật ghi vào sổ tay.

Sai lầm thường gặp khi gán nhiệm vụ

Hoàn gặp mấy sai lầm hay gặp của người gán nhiệm vụ.

Sai lầm đầu tiên là gán nhiệm vụ sinh lời cho toàn bộ tiền tích lũy. Người có 7 tỷ dồn hết vào một miếng đất đang chờ hạ tầng. Chẳng may chu kỳ chậm hơn dự kiến, không có tiền phòng thân, phải vay nóng hoặc bán gấp – mất đứt phần tăng giá tương lai.

Sai lầm thứ hai là gán nhiệm vụ giữ của cho tất cả tiền. Người sợ mất tiền quá, gửi hết 7 tỷ vào tiết kiệm. 10 năm sau tiền còn 7 tỷ trên giấy, nhưng mua được ít hàng hóa hơn nhiều. Giữ nguyên con số, mất sức mua.

Sai lầm thứ ba là chia tỷ lệ sai với giai đoạn cuộc đời. Người 55 tuổi, gần hưu, dồn nhiều phần cho sinh lời là nguy hiểm. Người 35 tuổi, còn thời gian dài, dồn nhiều phần cho giữ của là lãng phí. Tỷ lệ phải điều chỉnh theo tuổi và thu nhập.

Sai lầm thứ tư là nghĩ “giữ của” là không mua gì cả. Giữ của vẫn phải mua thứ gì đó – vàng, bất động sản khu an toàn, trái phiếu. Để tiền mặt trong két là giữ của sai cách nhất, mất giá nhanh nhất.

Sai lầm cuối là không xem lại tỷ lệ sau mỗi năm. Mỗi năm cuộc sống thay đổi, con lớn lên, bố mẹ già đi, công việc chuyển. Tỷ lệ hai nhiệm vụ cũng phải chỉnh theo.

Vậy chị Loan phân 7 tỷ thế nào

Chị quyết định như sau. 3 tỷ giữ của: 1 tỷ gửi tiết kiệm cho tính rút nhanh, 500 triệu vàng cất két, 1,5 tỷ mua một căn hộ ở khu đã có thị trường thuê sôi động, có dòng tiền và pháp lý rõ.

4 tỷ sinh lời: 2,5 tỷ mua một lô 90m² ở khu hạ tầng đang tới, giữ 5 đến 7 năm. 1,5 tỷ chị để chờ, chưa chọn vội, có thể dùng cho một miếng tiếp theo khi tìm được chỗ ngon.

Chị nhắn Hoàn: “Em ơi, lần đầu tiên chị thấy 7 tỷ của mình đang làm việc. Trước đây nó chỉ nằm trong sổ tiết kiệm, chị cảm thấy chị đang để nó ngủ. Giờ nó đi làm, mỗi phần một việc.”

Câu hỏi thường gặp

Chia bao nhiêu phần cho giữ của và bao nhiêu cho sinh lời? Không có tỷ lệ chuẩn. Người gần hưu nghiêng về giữ của – 60 đến 70 phần trăm giữ, 30 đến 40 phần trăm sinh lời. Người còn thời gian dài, có thu nhập ổn, có thể ngược lại – 40 phần trăm giữ, 60 phần trăm sinh lời. Nhớ dựa vào tuổi, thu nhập, trách nhiệm gia đình, không dựa vào mốt.

Bất động sản có thể vừa giữ của vừa sinh lời không? Có, nhưng không phải chỗ nào cũng được. Căn hộ ở khu trung tâm, có thị trường thuê mạnh – giữ của tốt. Đất khu đang chờ hạ tầng – sinh lời tốt. Hai loại khác nhau, phải chọn theo nhiệm vụ.

Nếu tôi chỉ có 3 tỷ, có cần tách hai nhiệm vụ không? Có, nhưng ít phức tạp hơn. Người có 3 tỷ nên giữ 500 triệu đến 1 tỷ cho giữ của (gửi tiết kiệm phòng thân), 2 đến 2,5 tỷ cho sinh lời (một món bất động sản). Chia nhiều hơn thì ít tác dụng, vì mỗi phần quá nhỏ.

Có cách nào cho tiền tự chuyển nhiệm vụ khi tình huống thay đổi không? Có, nhưng phải chủ động. Mỗi năm xem lại tỷ lệ. Khi gần hưu, chuyển dần phần sinh lời sang giữ của. Khi có việc lớn sắp tới, chuyển một phần sang nhiệm vụ “rút nhanh”. Tiền không tự chuyển, anh chị phải chủ động.

Anh chị muốn tiền tích lũy của mình làm nhiệm vụ gì

Đọc tới đây, anh chị đã tự chia tiền của mình thành hai nhiệm vụ chưa? Phần nào giữ của, phần nào sinh lời?

Nếu anh chị muốn có bộ câu hỏi và thước đo để tự chọn công cụ cho từng nhiệm vụ, Hoàn có một tài liệu ngắn gom đủ bước phải làm trước khi xuống tiền. Nhắn cho Hoàn, Hoàn gửi tận tay.

P.S. Chị Loan một năm sau quay lại kể chuyện. Lô đất chị mua ở khu hạ tầng đang tới đã tăng giá khoảng 12 phần trăm. Căn hộ cho thuê đều mỗi tháng 11 triệu. 500 triệu vàng tăng khoảng 8 phần trăm. Tiết kiệm còn nguyên. “Em ơi, tổng tài sản chị tăng khoảng 7 phần trăm trong năm, mà quan trọng là chị không mất đêm nào mất ngủ. Mỗi phần tiền đang làm đúng nhiệm vụ của nó.” Hoàn mong anh chị cũng ngồi lại một tối, gán nhiệm vụ cho từng khoản tiền của mình, trước khi nghe thêm một lời khuyên từ ai.