Tiền nhàn rỗi nên chia làm mấy phần trước khi đầu tư

Chị Oanh gọi Hoàn một sáng Chủ nhật. “Em ơi, chị có 4 tỷ nhàn rỗi. Người ta bảo chị chia ra để an toàn, nhưng chia thế nào? Chia hai phần, ba phần, bốn phần? Mỗi phần bao nhiêu? Chị tra Google thấy đủ công thức, càng tra càng rối.”

Hoàn mỉm cười. Chị Oanh 42 tuổi, đã có nhà ở, chồng kinh doanh nhỏ, hai con đang học. Chị đang mắc đúng cái bẫy của người có tiền nhưng thiếu thước. Google cho nhiều công thức, nhưng công thức nào cho ai, trong tình huống nào – không ai nói rõ.

Anh chị cũng đang như chị Oanh không – biết phải chia tiền ra nhưng không biết chia bao nhiêu phần, mỗi phần làm nhiệm vụ gì?

Chia tiền đầu tư làm mấy phần – câu này Hoàn trả lời bằng một công thức ba lớp đơn giản. Hôm nay Hoàn chỉ anh chị cách Hoàn ngồi với chị Oanh, chia 4 tỷ của chị thành ba phần theo ba nhiệm vụ, mỗi phần có một chỗ hợp.

Chia tiền đầu tư làm mấy phần – ba lớp cố định

Chia tiền đầu tư làm mấy phần không có công thức đúng cho mọi người. Nhưng có một khung ba lớp Hoàn dùng cho hầu hết khách. Khung này không chia theo tỷ lệ cố định – chia theo nhiệm vụ.

Lớp một: tiền phòng thân, không được phép đụng. Đây là đệm cho bất ngờ. Mất lớp này là mất khả năng xoay sở khi khủng hoảng.

Lớp hai: tiền sinh lời chậm nhưng chắc. Đây là tiền chống mất giá, giữ sức mua qua các chu kỳ. Mất lớp này cũng đau nhưng không gãy.

Lớp ba: tiền sinh lời cao hơn, chịu rủi ro. Đây là tiền để tài sản tự lớn mạnh. Mất lớp này không ảnh hưởng cuộc sống, nhưng được thì bước nhảy lớn.

Ba lớp này nhiệm vụ khác nhau, công cụ khác nhau, thời gian khác nhau. Người gom hết thành một cục đi mua một chỗ là bỏ qua ba lớp, chịu rủi ro mất tất cả cùng lúc.

chia tiền đầu tư làm mấy phần - Trần Quốc Hoàn chỉ ba lớp an toàn — chia tiền đầu tư làm mấy phần – Trần Quốc Hoàn chỉ ba lớp an toàn

Lớp một – phòng thân, không được đụng

Lớp một dành cho sự cố bất ngờ. Chi phí gia đình ba đến sáu tháng nếu người làm ra tiền chính mất thu nhập. Thêm phần cho sửa nhà, cho mua xe thay, cho khám chữa bệnh đột xuất.

Chị Oanh tính: chi tiêu 38 triệu một tháng, 6 tháng là 228 triệu. Cộng khoảng 200 triệu phòng xa cho hai con và bố mẹ. Tổng lớp một của chị khoảng 430 triệu.

Hoàn gợi ý chị để 450 triệu, làm tròn lên. Phần này đặt ở sổ tiết kiệm kỳ hạn ngắn hoặc tài khoản thanh toán có lãi. Mục đích chính không phải sinh lời, là rút được trong 24 tiếng khi cần.

Người bỏ qua lớp này thường tai nạn vào năm thứ 2 hoặc thứ 3 sau khi mua tài sản. Lúc đó cần tiền gấp, bất động sản bán không kịp, phải vay nóng với lãi cao, hoặc bán cắt lỗ.

Lớp hai – chống mất giá, giữ của

Lớp hai dành cho giữ sức mua qua các chu kỳ. Mỗi năm giá cả tăng 4 đến 6 phần trăm, lớp này phải chạy ít nhất bằng mức đó.

Hoàn giải thích cho chị Oanh: “Lớp hai thường chiếm 30 đến 40 phần trăm phần còn lại sau khi trừ lớp một.” 4 tỷ trừ 450 triệu còn 3,55 tỷ. 30 đến 40 phần trăm là 1,07 đến 1,42 tỷ. Chị chọn 1,2 tỷ.

Công cụ nào hợp lớp hai? Hoàn liệt kê: căn hộ cho thuê ở khu đã có thị trường thuê mạnh, vàng vật chất, trái phiếu doanh nghiệp uy tín, cổ phiếu các công ty lớn ổn định.

Chị Oanh chọn chia tiếp: 700 triệu mua một căn hộ nhỏ cho thuê ở khu Dĩ An (một căn 2 phòng khoảng 1,8 tỷ, chị trả 700 triệu, vay thêm 1,1 tỷ, dòng thuê bù lãi), 300 triệu mua vàng vật chất, 200 triệu để chờ cơ hội mua một cổ phiếu công ty lớn khi giá hợp lý.

Lớp hai không mang về phần lời rực rỡ, nhưng ngủ ngon. Chị Oanh biết 1,2 tỷ này không bao giờ về 0, không bao giờ mất đứt sức mua.

Lớp ba – sinh lời cao, chịu rủi ro

Lớp ba dành cho tài sản có khả năng lớn gấp đôi, gấp ba. Chịu rủi ro cao hơn, thời gian dài hơn.

Phần còn lại của chị Oanh sau khi trừ lớp một và lớp hai là 2,35 tỷ. Đây là lớp ba. Chị để yên được bao lâu? Ít nhất 5 năm, có thể 7 năm.

Công cụ hợp lớp ba: đất ở khu đang có hạ tầng tới (vùng ven như Long Thành, Bàu Bàng, Dầu Giây), nhà phố ở khu mới dân về, cổ phiếu công ty tăng trưởng nếu chị hiểu kỹ, doanh nghiệp cá nhân nếu chị có kinh nghiệm quản lý.

Chị Oanh chọn bất động sản. Chị không có thời gian theo dõi chứng khoán hằng ngày, cũng không muốn mở doanh nghiệp. Chị nói: “Em ơi, chị muốn tiền tự làm việc, chị không muốn tạo thêm việc cho mình.”

Hợp lý. Lớp ba của chị Oanh dùng 2,35 tỷ mua một lô 90m² ở khu đang có hạ tầng tới, giữ 5 đến 7 năm.

Vì sao ba lớp hoạt động tốt

Ba lớp này không phải phát minh của Hoàn. Đó là nguyên tắc đầu tư cổ điển, chỉ Hoàn dịch sang ngôn ngữ đời thường để anh chị hiểu được. Nguyên tắc đó dựa trên một sự thật: không có công cụ nào vừa an toàn, vừa sinh lời cao, vừa linh hoạt. Mỗi công cụ chỉ có hai trong ba.

Tiết kiệm: an toàn + linh hoạt, nhưng không sinh lời. Vàng vật chất: giữ của tốt + có thể bán nhanh, nhưng không sinh lời đột phá. Bất động sản khu đang có người ở: sinh lời ổn + chống mất giá, nhưng không linh hoạt. Bất động sản khu đang chờ hạ tầng: sinh lời cao + chống mất giá, nhưng rất không linh hoạt. Cổ phiếu: sinh lời cao + linh hoạt, nhưng không an toàn ngắn hạn.

Vì không có công cụ nào có cả ba, nên phải chia tiền vào nhiều công cụ khác nhau. Mỗi công cụ phục vụ một nhiệm vụ. Ba lớp là cách tổ chức đơn giản nhất.

Câu Hoàn muốn chị Oanh khắc vào đầu

Khi chốt xong lớp ba, Hoàn nhắc chị câu này. Câu đi theo chị suốt những năm sau.

Tiền thuê không phải là phần lời – nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.

Câu này nhắc chị: lớp hai (căn hộ cho thuê) không phải để chị ăn tiền thuê thành phần lời chính. Tiền thuê bù lãi vay, cộng chút ít giúp căn hộ “tự nuôi” nó. Phần lời thật của căn hộ là giá vốn chạy đều theo thời gian ở khu Dĩ An đang có người về.

Và lớp ba (lô đất khu hạ tầng đang tới) – chị đừng mong có tiền thuê. Mảnh đất chờ thì không có người thuê. Phần lời duy nhất của nó là giá vốn chạy mạnh khi hạ tầng về, khi dân về. Mua đúng chỗ đúng lúc là tất cả.

Hiểu được chỗ này, chị không bị lừa bởi câu “cho thuê được bao nhiêu” nữa. Chị hỏi tiếp: giá vốn chỗ này còn lên được không, lên vì cái gì cụ thể.

Sai lầm thường gặp khi chia tiền

Hoàn gặp mấy sai lầm hay gặp.

Sai lầm đầu tiên là chia theo tỷ lệ cố định mà không nghĩ tới nhiệm vụ. “Chia 33 phần trăm cho mỗi lớp” nghe hợp lý nhưng không đúng cho mọi người. Người gần hưu cần lớp một nhiều hơn, lớp ba ít hơn. Người trẻ ngược lại.

Sai lầm thứ hai là bỏ qua lớp một để tối đa hóa sinh lời. Dồn hết vào lớp ba. Khi khủng hoảng tới, không có đệm, mất tất cả. Lớp một không sinh lời nhưng là cái cứu mạng, không bỏ được.

Sai lầm thứ ba là chọn công cụ không hợp lớp. Dùng lớp một mua đất xa – khi cần tiền, không bán kịp. Dùng lớp ba gửi tiết kiệm – mất giá chậm mà chắc, phần tăng giá bỏ lỡ.

Sai lầm thứ tư là không điều chỉnh theo tuổi. 10 năm trước mỗi lớp đã chia bao nhiêu, bây giờ vẫn giữ nguyên. Mỗi 2 đến 3 năm phải xem lại, điều chỉnh dựa trên tuổi, thu nhập, trách nhiệm gia đình.

Sai lầm cuối là nghĩ chia tiền một lần là xong. Mỗi năm có khoản tiết kiệm mới cộng vào, phải chia tiếp theo công thức. Người bỏ qua phần tiết kiệm mới thường để nó nằm chết trong sổ tiết kiệm nhiều năm.

Vậy anh chị tự chia tiền của mình thế nào

Lấy giấy ra, viết ba hàng.

Hàng một: chi tiêu 6 tháng cộng khoảng dự phòng thêm cho các việc có thể xảy ra. Đó là lớp một.

Hàng hai: 30 đến 40 phần trăm phần còn lại sau khi trừ lớp một. Đó là lớp hai. Mua công cụ giữ của – căn hộ cho thuê, vàng, trái phiếu, cổ phiếu công ty lớn.

Hàng ba: phần còn lại. Đó là lớp ba. Mua công cụ sinh lời cao – đất khu đang có hạ tầng, nhà phố khu mới, cổ phiếu tăng trưởng, hoặc doanh nghiệp cá nhân.

Việc này mất một tối. Nhưng nó quyết định cả 5 năm tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Chia hai phần có đủ không, phải chia ba? Hai phần (an toàn và sinh lời) là tối thiểu, ba phần là tốt hơn vì tách giữ của khỏi sinh lời cao. Người có dưới 2 tỷ có thể chia hai phần. Người có từ 3 tỷ trở lên nên chia ba phần.

Nếu có 2 tỷ, chia bao nhiêu là hợp lý? 200 triệu lớp một, 600 triệu lớp hai, 1,2 tỷ lớp ba – là một khung tham khảo. Nhưng điều chỉnh theo tuổi và trách nhiệm cá nhân.

Lớp một có cần để trong tiết kiệm hay có kênh khác không? Chủ yếu tiết kiệm, có thể một phần quỹ mở có khả năng rút trong 2 đến 3 ngày. Đặc điểm chính là rút nhanh, không phải sinh lời.

Mỗi năm có nên chia lại không? Không chia lại toàn bộ, nhưng kiểm tra xem có cần dịch chuyển không. Nếu lớp một thiếu, bơm thêm từ lớp hai hoặc ba. Nếu lớp ba đã thắng lớn, có thể chốt một phần chuyển sang lớp hai.

Anh chị muốn chia tiền của mình bắt đầu từ đâu

Đọc tới đây, anh chị thử ngồi với tờ giấy, viết ba hàng. Lớp một mình cần bao nhiêu, lớp hai dành bao nhiêu, lớp ba còn bao nhiêu?

Nếu anh chị muốn có bộ câu hỏi và thước đo chi tiết cho từng lớp, Hoàn có một tài liệu ngắn gom đủ việc phải làm trước khi xuống tiền. Nhắn cho Hoàn, Hoàn gửi tận tay.

P.S. Chị Oanh hai năm sau nhắn Hoàn kèm bảng chi tiết. Lớp một vẫn 450 triệu, đã dùng 150 triệu khi mẹ chị bệnh. Lớp hai căn hộ Dĩ An cho thuê đều mỗi tháng, vàng tăng khoảng 12 phần trăm. Lớp ba lô đất đang chạy giá, chưa chốt lời. Tổng tài sản tăng khoảng 11 phần trăm trong 2 năm, mà quan trọng là chị không mất đêm nào mất ngủ. “Em ơi, lần đầu tiên trong đời chị thấy tiền của mình đang làm việc có kế hoạch.” Hoàn mong anh chị cũng có một tối ngồi lại chia tiền của mình thành ba lớp, trước khi gật đầu với bất cứ miếng nào.