Anh Hiệu gọi Hoàn giọng ngán ngẩm. Anh cầm 3 căn cho thuê ở Long Thành và Nhơn Trạch. Trong 18 tháng, anh đã thay 4 người trông coi. Người đầu tiên biến mất sau 2 tháng. Người thứ hai đòi tăng lương 3 lần trong 4 tháng. Người thứ ba báo cáo giả rằng có ghé xem nhưng thực tế không đến. Người thứ tư anh mới thuê, chưa biết ra sao. Anh hỏi Hoàn. “Em ơi, có cách nào chọn được người tin cậy không?”
Có. Trong 15 năm Hoàn làm nghề, Hoàn đã thấy hơn 100 mô hình người trông coi khác nhau. Người tốt và người xấu có dấu hiệu rõ ràng nếu biết nhìn. Bài này Hoàn viết ra 5 dấu hiệu người đáng tin và 3 điều tuyệt đối tránh. Anh chị nào đang cần tuyển người trông coi tài sản cho thuê hoặc tài sản trống chờ tăng giá đọc kỹ.
Người trông coi nhà đất tại chỗ là gì
Người trông coi nhà đất tại chỗ là người sống gần tài sản của anh chị, được thuê để làm mắt và tay thay chủ nhà ở xa. Không phải quản lý toàn diện. Chỉ là 4 việc cụ thể. Một, đi qua căn nhà định kỳ để kiểm tra tình trạng bên ngoài. Hai, phối hợp với thợ khi có sự cố. Ba, tiếp khách xem nhà khi có việc. Bốn, báo cáo hàng tháng cho chủ nhà.
Đây không phải nghề chuyên nghiệp. Đây là công việc phụ, kiếm thêm thu nhập. Nên chọn đúng người mới bền. Chọn sai người chuyên nghiệp thì họ nhảy việc vì không đủ sống. Chọn người có thu nhập chính khác nhưng đáng tin và chăm chỉ thì họ ở lâu.
Năm dấu hiệu người tại chỗ đáng tin
Đây là bộ tiêu chí Hoàn dùng suốt 8 năm qua khi giúp khách tuyển người trông coi. Không phải mọi người đáng tin đều có đủ 5 dấu hiệu. Có 3 trong 5 là được. Dưới 3 là loại.
Dấu hiệu một là có nghề chính hoặc nguồn thu nhập ổn định khác. Không nên chọn người coi công việc trông coi là nguồn thu nhập duy nhất. Họ có xu hướng đòi tăng lương liên tục vì không đủ sống. Chọn người đã có việc chính, coi việc trông coi là phụ. Sinh viên năm cuối, người về hưu, bà nội trợ có chồng đi làm, tài xế Grab. Họ làm vì kiếm thêm, không phải để nuôi cả nhà.
Dấu hiệu hai là sống trong bán kính 3km với tài sản. Đây là ngưỡng thực tế. Xa hơn thì đi tới đi lui mất thời gian, chi phí xăng cao, người ta ngại đi. Trong bán kính 3km họ đi trong 15 phút, không lo. Đặc biệt quan trọng khi có sự cố cần đến gấp.
Dấu hiệu ba là đã sống ổn định ở khu vực đó từ 3 năm trở lên. Người mới chuyển đến 6 tháng thì có thể chuyển đi tiếp. Người sống đó lâu năm có mối quan hệ hàng xóm, biết địa bàn, quen thuộc với các dịch vụ xung quanh. Họ cũng ít có khả năng biến mất.
Dấu hiệu bốn là có gia đình ổn định. Người có gia đình, có con nhỏ, có nhà cho thuê ở lại thì gắn bó địa bàn. Người độc thân trẻ tuổi có xu hướng chuyển đi khi có cơ hội tốt hơn. Điều này không phải tuyệt đối nhưng là dấu hiệu.
Dấu hiệu năm là chấp nhận trả lương bằng chuyển khoản, có hóa đơn hoặc phiếu chi. Người từ chối chuyển khoản, đòi trả tiền mặt không giấy tờ, thường có ẩn số. Có thể họ đang tránh nợ, trốn thuế cá nhân, hoặc chưa từng làm việc chính thức. Dù không phải lỗi lớn nhưng đây là tín hiệu cẩn thận. Chuyển khoản có ghi rõ mỗi tháng là bằng chứng cho cả 2 bên.
Anh Hiệu 4 người thất bại đều thiếu ít nhất 3 trong 5 dấu hiệu trên. Người đầu tiên thanh niên đơn thân mới đến khu. Người thứ hai không có nghề chính ổn định. Người thứ ba sống ở khu khác cách 15km. Người thứ tư đang được thử.
Ba điều tuyệt đối tránh
Bên cạnh dấu hiệu tốt, có 3 loại người anh chị nên loại ngay khi phỏng vấn.
Loại một là người đang chào bán bất động sản trong khu. Môi giới, đầu nậu, người tự đi kiếm khách bán đất. Xung đột lợi ích cực lớn. Họ có thể nhân cơ hội có chìa khóa nhà anh chị để giới thiệu cho khách xem, tự thu tiền hoa hồng. Họ có thể báo cáo sai để anh chị bán rẻ căn nhà cho người quen của họ. Hoàn đã thấy nhiều vụ mất tài sản kiểu này.
Loại hai là hàng xóm quá thân của anh chị hoặc của khách thuê. Nghe có vẻ tốt nhưng thực tế phức tạp. Hàng xóm thân với khách thuê thì không dám báo cáo khi thấy khách phá phách. Hàng xóm thân với anh chị thì ngại nhận tiền, không muốn có ràng buộc công việc. Cuối cùng công việc không được làm đầy đủ mà anh chị không tiện góp ý.
Loại ba là người từng có tiền sử vay nợ nhiều hoặc dính đến pháp lý. Đây là dấu hiệu về đạo đức và ổn định tài chính. Người nợ nhiều có áp lực tiền, dễ có hành vi không đúng như lấy vật dụng trong nhà, mượn nhà tổ chức tiệc, cho người khác vào ở nhờ. Có cách kiểm tra khá đơn giản là hỏi thẳng và nhìn phản ứng, hoặc hỏi 2 tới 3 người quen trong khu.
Cách phỏng vấn và thử 3 tháng
Hoàn dạy anh Hiệu quy trình 3 bước để tuyển người mới, tránh lặp lại 4 lần thất bại trước.
Bước một là phỏng vấn qua điện thoại 20 phút. Hỏi 5 câu chuẩn. Anh chị có nghề chính gì. Anh chị sống ở đâu. Anh chị đã làm công việc trông coi tương tự chưa. Anh chị có thể đi tới căn nhà trong 15 phút được không. Anh chị có sẵn sàng chuyển khoản không. Nghe câu trả lời và giọng nói. Ai vòng vo, ai né tránh, ai gấp gáp muốn ký ngay, đều loại.
Bước hai là gặp mặt trực tiếp ở căn nhà. Bay vào 1 lần, gặp 2 tới 3 ứng viên đã lọt qua bước một. Cho họ đi quanh nhà một vòng, tự nhận xét về tình trạng nhà. Nghe cách họ nhìn ra vấn đề. Người tinh mắt thấy được nhiều thứ. Người thờ ơ chỉ đi lướt. Chọn người tinh mắt.
Bước ba là thử 3 tháng có hợp đồng. Ký hợp đồng thử 3 tháng, trả tiền theo tháng. Sau 3 tháng, đánh giá dựa trên báo cáo họ nộp, ảnh chụp, phản hồi khi có sự cố nhỏ. Đạt yêu cầu thì ký thêm 12 tháng. Không đạt thì cảm ơn và tìm người khác. Đừng nể nang.
Đọc thêm bài về giấy tờ ủy quyền quản lý làm sao cho an toàn để biết mẫu hợp đồng đơn giản.
Trả bao nhiêu là hợp lý
Đây là chỗ nhiều NĐT sai. Trả quá thấp thì người ta bỏ nhanh. Trả quá cao thì họ nghĩ mình đáng giá vô lý, khó điều chỉnh sau.
Với 1 căn cho thuê thông thường, đi qua kiểm tra 2 lần một tháng, phối hợp thợ khi có việc, gói thù lao hợp lý là 500 nghìn tới 800 nghìn một tháng ở Sài Gòn, 400 tới 600 nghìn ở tỉnh. Nhân đôi nếu là 2 căn liền nhau, giảm chỉ 30 phần trăm chứ không phải nhân đôi.
Với 3 tới 5 căn trong bán kính 5km cùng một người trông coi, mức lương 2 tới 3 triệu tháng. Cao hơn giá thuê phòng trọ khu đó, nhưng thấp hơn lương full-time. Đây là mức khiến người ta gắn bó nhưng không đủ nuôi cả nhà.
Thêm nữa, có thể thưởng cuối năm 1 tới 2 triệu nếu người trông coi làm tốt cả năm. Không nhiều nhưng cho họ cảm giác được ghi nhận. Chi phí này rẻ hơn nhiều so với việc tuyển lại người mới.
Sai lầm thường gặp
Sai lầm số một là chỉ trả tiền mặt khi có việc phát sinh, không có lương cố định. Người ta không có động lực đi kiểm tra khi không có việc. Đến khi có sự cố thì đã muộn.
Sai lầm số hai là không có báo cáo định kỳ. Người trông coi tự do làm gì cũng được. Sau 3 tháng anh chị không biết họ có thực sự đến nhà không. Đọc thêm bài số liệu cần ghi lại mỗi tháng để quản tài sản cho thuê để biết yêu cầu báo cáo gì.
Sai lầm số ba là giao chìa khóa gốc, không đổi khóa sau khi kết thúc hợp đồng. Người cũ nghỉ vẫn giữ chìa. Rủi ro. Nên có ổ khóa thông minh cấp mật khẩu tạm, hoặc luôn giữ chìa gốc, chỉ cho họ chìa phụ dễ đổi.
Sai lầm số bốn là không có backup. Người trông coi ốm, đi nghỉ, đám giỗ, không đến được. Không có người thứ hai thay là kẹt. Nên có ít nhất 1 số điện thoại backup, có thể là con của người trông coi hoặc hàng xóm được thỏa thuận trước.
Câu hỏi thường gặp
Em nên tuyển qua nhóm Facebook hay hỏi người quen?
Người quen giới thiệu tin hơn nhưng ít lựa chọn. Facebook có nhiều lựa chọn nhưng phải sàng lọc kỹ. Cách tốt nhất là hỏi người quen giới thiệu trước, không có mới tìm Facebook. Cả hai đều cần phỏng vấn 3 bước ở trên.
Người trông coi có được quyền cho khách vào xem nhà không?
Có, nếu có đồng ý của em trước từng lần. Không nên cho quyền tự quyết định. Mỗi lần khách xem nhà, người trông coi nhắn tin xin phép, em đồng ý bằng tin nhắn. Có bằng chứng cả 2 bên.
Em có nên yêu cầu người trông coi có bảo hiểm trách nhiệm không?
Với 1 căn thông thường thì không cần. Với biệt thự đắt tiền hoặc shophouse có nhiều tài sản có giá, nên có. Mua bảo hiểm tài sản là chính, người trông coi là phụ.
Sau bao lâu em mới nên tăng lương cho người trông coi?
Sau 12 tháng làm tốt tăng 10 phần trăm là hợp lý. Đừng để họ đòi. Chủ động tăng cho họ thấy được coi trọng. Đây là mua sự trung thành dài hạn với chi phí rất thấp.
Bước tiếp theo
Anh Hiệu áp dụng quy trình 3 bước tuyển được người trông coi thứ tư đáp ứng 4 trong 5 dấu hiệu. Sau 3 tháng thử, người này báo cáo đầy đủ, ảnh chụp đúng ngày, phối hợp thợ khi máy nước nóng hỏng. Anh Hiệu ký thêm 12 tháng, lương 2,2 triệu tháng cho cả 3 căn. Tổng chi phí năm 26,4 triệu. Ít hơn 3 chuyến bay của anh cả năm ngoái.
Anh chị đang cần tuyển người trông coi cho tài sản trong Nam, muốn Hoàn gửi mẫu câu phỏng vấn và hợp đồng thử 3 tháng, hay muốn Hoàn giới thiệu người trông coi tin cậy trong khu vực anh chị đang có tài sản?
Bình luận “BẢN ĐỒ” hoặc nhắn tin cho Hoàn.
P.S. Điều Hoàn lo nhất khi thấy NĐT Bắc thuê người trông coi qua giới thiệu miệng không kiểm tra là 6 tháng sau bị mất vật dụng hoặc nhà bị dùng sai mục đích mà không biết. Không phải người trông coi cố tình xấu. Chỉ là chưa được đặt trong khung có trách nhiệm rõ ràng. Bỏ ra 1 chuyến bay vào phỏng vấn kỹ, đỡ được nhiều lần bay ra bay vào sau này.
