Tôi đứng ở một khu tái định cư ven sông Sài Gòn. Đường đôi, bê tông đổ xong hẳn, quy hoạch một năm trăm có từ 2008. Hạ tầng làm cách đây mười tám năm.
Gần hai mươi năm sau vẫn chưa có người ra ở.
Lý do không nằm ở con đường. Dân gốc tái định cư ở đó đã có nhà cao cửa rộng, đất đai rộng rãi sẵn. Họ không có nhu cầu ra đó ở. Con đường thì vẫn đẹp, vẫn rộng, vẫn đúng như trên bản đồ quy hoạch.
Và nó không phải ca lẻ. Tôi nói chuyện này với một anh khách về Nhơn Trạch: hạ tầng làm rất đẹp rồi mà hai mươi năm không có người về ở, bình thường bán lỗ cũng không bán được.
Nên khi anh chị đọc quy hoạch tỉnh, xin đừng đi tìm chỗ hạ tầng đẹp. Hạ tầng đẹp là chỗ để cảnh giác.
Đọc quy hoạch tỉnh: cái bản đồ nói gì và không nói gì
Mở một bản đồ quy hoạch tỉnh ra, thứ đầu tiên anh chị thấy là màu. Tôi đọc màu thế này, lấy ví dụ tờ quy hoạch Bàu Bàng tôi đã mở tại chỗ:
– Tím là đất dân cư. – Cam là đất công nghiệp. – Đỏ là quốc phòng an ninh. – Vàng là nông nghiệp và đất núi.
Đọc màu xong thì anh chị biết chỗ nào được phép làm gì. Đấy là thứ bản đồ nói.
Thứ bản đồ không nói: ai sẽ đi lại ở đó, bao giờ, và giá hôm nay đã cộng sẵn phần tương lai chưa. Ba câu đó không có màu nào trả lời được, mà đúng ba câu đó mới quyết định tiền của anh chị.
Tôi nói một câu nghe hơi ngược: càng rõ ràng thì càng đắt. Nó có cái giá của sự rõ ràng. Chỗ đã chắc chắn rồi thì sự chắc chắn đó đã nằm trong giá chào. Thứ còn ăn được không phải chỗ đã chắc, mà là khoảng cách giữa cái đã chắc tới đâu và cái giá đang chào bao nhiêu.

Ba bước và một cây phanh
Trong bộ phương pháp tôi dùng, phép này tôi gọi là đường này ai đi. Nó cho ra mười hai ô điền bằng số và tên. Một điểm quan trọng: làm trên một căn cụ thể đang ngắm, không làm trên “khu”.
Bước tin: chép lại đúng cái người ta nói
Hai ô.
Ô thứ nhất: câu nguyên văn người ta nói với mình về hạ tầng. Chép đúng chữ, đừng tóm gọn. Vì chữ “sắp”, chữ “đã duyệt”, chữ “đang làm” là ba trạng thái khác nhau hoàn toàn, mà tóm gọn lại thì ba cái thành một.
Ô thứ hai: ai nói. Tên người kèm chức danh, hoặc tên tờ báo kèm ngày, hoặc tên trang dự án. Nếu ô này ra “nghe nói” thì ghi đúng hai chữ nghe nói.
Bước kiểm: tin đó đã lên tới bậc giấy nào
Tôi dùng một thang sáu bậc, điền một số từ 0 đến 5.
| Bậc | Trạng thái |
| 0 | Nghe nói, tin đồn, môi giới nói, nhóm chat nói |
| 1 | Có tên trong quy hoạch hoặc định hướng, chưa có vốn |
| 2 | Đã duyệt vốn hoặc đã có chủ trương đầu tư, chưa động đất |
| 3 | Đã khởi công, có mặt bằng, có máy chạy |
| 4 | Đã thông hoặc đã chạy một phần tuyến |
| 5 | Đã thông toàn tuyến, đang có xe chạy thật |
Rồi hai ô nữa: mốc hoàn thành được công bố là năm nào và ai công bố; thứ mắt mình thấy ở công trường hoặc nút giao gần nhất, kèm ngày mình đi. Chưa đi thì ghi thẳng là chưa đi.
Chỗ này tôi có một ca của chính mình, và nó không đẹp.
Vành đai 3 thành phố Hồ Chí Minh, mốc được nói là thông xe 2026. Tháng 7 năm 2026 tôi ra tận nút giao Tân Vạn: cầu còn dang dở, nút giao chưa xong. Tôi kết luận tại chỗ là khó kịp 2026. Trong cùng tháng đó, caption một video khác của chính tôi đã ghi mốc 2027.
Nghĩa là cái mốc đã trượt một năm ngay trong tư liệu của chính tôi, trước khi có ai hứa gì với khách.
Nên luật của tôi là: tôi không lấy ngày thông xe trên báo làm ngày xếp tiền. Tôi lấy cái tôi nhìn thấy ở nút giao.
Bước chứng: con đường đó rút ngắn hành trình của ai
Bốn ô, và đây là bước nhiều người bỏ nhất.
– Ai đi. Tên nhóm người cụ thể: công nhân khu công nghiệp nào, chuyên gia công ty nào, dân khu nào đi làm ở đâu. Tôi không nhận chữ “dân cư”, không nhận “người dân khu vực”. – Hành trình. Từ đâu đến đâu. – Hôm nay đi mất bao nhiêu phút. Số này phải đi thật một lần rồi bấm đồng hồ. – Sau khi tuyến xong còn bao nhiêu phút, theo thiết kế tuyến.
Khu tái định cư ven sông tôi kể ở đầu bài gãy đúng ở ô “ai đi”. Đường có, đường đẹp, đường xong mười tám năm. Nhưng viết ra giấy nhóm người nào cần con đường đó để đi làm thì không viết được.
Cây phanh: phần tương lai đã bị thu trước chưa
Ba ô, và tôi coi đây là phần cứu tiền nhiều nhất.
– Giá chào hôm nay của đúng căn mình ngắm. – Giá một khu tương đương mà không có câu chuyện hạ tầng đó: cùng loại hàng, cùng cỡ, cùng khoảng cách tới chỗ làm. – Lấy số thứ nhất trừ số thứ hai. Phần còn lại chính là phần người bán đã thu trước của tương lai.
Có lần tôi nói với một anh khách về một sản phẩm của một chủ đầu tư rất lớn: giá đã cộng sẵn hạ tầng, cộng sẵn thương hiệu, cộng sẵn giá trị tương lai, nên rất khó có lợi nhuận. Và tôi cũng nói về một lô khác, vị trí thì đẹp nhưng mà thế cái giá nó còn không được ngon.
Chấm xong thì làm gì với kết quả
Một chốt chặn cứng, đếm được, không cần tôi có mặt:
Bậc giấy dưới 2, **hoặc** ô “ai đi” không viết được bằng tên nhóm người, thì con đường đó không được xuất hiện trong lý do mua căn này.
Không phải giảm trọng số. Không phải cân nhắc thêm. Là gạch khỏi danh sách lý do.
Gạch xong thì đọc lại danh sách. Còn lý do nào đứng được bằng thứ đã có thật hôm nay – tiền thuê đang chạy, giá còn khoảng cách, người đã ở xung quanh – thì căn đó xem tiếp. Không còn gì thì thứ anh chị định mua là một câu chuyện, và tiền thật đang trả cho câu chuyện đó.
Ba phép trừ nữa, và tất cả đều chỉ trừ xuống:
– Số phút thật. Chưa đi bấm đồng hồ thì con số “sau này còn hai mươi phút” là số trên giấy. Số trên giấy không dùng để thuyết phục ai, kể cả thuyết phục chính mình. – Phanh giá. Phần người bán đã thu trước lớn hơn hoặc bằng phần anh chị định ăn thì bỏ căn. Mình đang mua tương lai bằng giá của tương lai. – Thời gian. Mốc hoàn thành nằm ngoài khoảng thời gian anh chị giữ được tiền thì con đường đó không thuộc về thương vụ này. Nó có thể lên giá thật, nhưng lên sau ngày mình buộc phải bán thì phần đó là của người mua lại.
Và một chuyện tôi tự cấm mình: ở đây không có phép nhân nào. Phần người bán thu trước chỉ để trừ và để bỏ căn, nó không nhân lên thành “giá cao nhất được phép mua”. Tôi không có phép tính nào ra con số đó, và ai đưa cho anh chị một phép tính như vậy thì nên hỏi họ lấy ở đâu ra.
Năm chỗ phép này không dùng được
1. Hạ tầng không tạo ra hành trình. Công viên, hồ điều hoà, trường, bệnh viện, trung tâm hành chính. Những thứ này không rút ngắn đường đi của ai, nên hai ô số phút không điền được. Lúc đó tôi đổi trục sang: ai dùng nó mỗi tuần, mấy lần một tuần. 2. Mua để ở, không mua để ăn phần tăng. Người mua ở thì số phút tiết kiệm là giá trị dùng thật, hưởng mỗi ngày. Cây phanh không còn là lý do bỏ căn. Nhưng phải nói rõ: phần trả thêm đó là tiền mua tiện nghi, không phải tiền đầu tư. 3. Người đã đọc quy hoạch giỏi hơn tôi. Có khách đọc bảy mươi trang quy hoạch, biết xã nào lên phường, tự tính được đền bù. Bước kiểm của phép này không thêm gì cho họ. Chỗ họ thiếu là thước đo thời điểm, và mang thêm một bài đọc quy hoạch nữa tới là tiếp đạn cho cái cớ chưa phải quyết. 4. Hạ tầng lấy đi, không phải hạ tầng làm thêm. Nỗi lo “đất ở hôm nay, mai vào quy hoạch bị thu hồi” là chiều ngược của phép này. Nó đo con đường cộng thêm một hành trình, nó không đo quyết định hành chính trừ đi miếng đất. Ca đó phải đi hỏi giấy: giấy nào chứng được hiện trạng, ai ký, ngày nào. Tôi viết riêng ở bài tra quy hoạch trước khi mua. 5. Hàng chủ đầu tư trong đại đô thị. Giá đã gói sẵn hạ tầng nội khu, nên không tìm được khu đối chứng tương đương. Cây phanh mất gốc.
Chỗ cuối, và là chỗ tôi phải nói rõ nhất: chấm ra “đủ bậc, có người đi, giá chưa cộng sẵn” không phải tín hiệu nên mua. Phép này chỉ nói một lý do mua có đứng được hay không. Đủ hạ tầng mà vượt vốn thật, hoặc sai nhiệm vụ của khoản tiền, hoặc không vẽ được đường ra, thì vẫn là không mua.
Nếu tôi vào một tỉnh mà cứ mua vì thấy nó rẻ, mua vì thấy hạ tầng đẹp, thì rất dễ mua sai phân khúc, sai sản phẩm, sai thị trường.
Câu hỏi thường gặp
Đọc quy hoạch tỉnh thì tra ở đâu cho chắc? Bắt đầu từ cổng thông tin của sở quy hoạch hoặc sở xây dựng tỉnh đó, rồi đối chiếu với quyết định phê duyệt có số và ngày. Bản đồ môi giới tự vẽ và ảnh chụp lại trong nhóm chat thì tôi chấm bậc 0. Phần tiến độ giải ngân từng tuyến, anh chị tra ở cổng thông tin Bộ Tài chính.
Tin quy hoạch đã duyệt rồi thì giá còn lên nữa không? Còn, nhưng phần lên đó đã bị thu trước một phần vào giá chào. Nên việc phải làm là trừ: lấy giá căn mình ngắm trừ giá một khu tương đương không có câu chuyện đó. Phần dư ra là phần anh chị trả trước cho chuyện chưa xảy ra.
Tôi ở xa, không đi bấm đồng hồ được thì sao? Thì ghi thẳng vào ô đó là chưa đi, và đừng dùng số phút trên giấy để tự thuyết phục mình. Tôi cũng không nhận một thương vụ mà cả hai ô số phút đều là số thiết kế. Một chuyến đi mất một ngày, so với một món vài tỷ thì rẻ.
Khu nào hạ tầng đẹp mà vẫn vắng thì có nên mua rẻ để chờ không? Chờ thì phải trả lời được chờ ai. Khu tái định cư tôi kể ở đầu bài bê tông xong mười tám năm, dân gốc không có nhu cầu ra ở, nên không có nhóm người nào để chờ. Viết được tên nhóm người sẽ đến ra giấy thì chờ là có căn cứ. Không viết được thì đó là cược, nên gọi đúng tên nó.
Kết
Mở bản đồ ra, chọn đúng một căn anh chị đang ngắm, rồi viết hai dòng.
Dòng một: con đường hoặc công trình đó đang ở bậc mấy, và ai công bố mốc hoàn thành. Dòng hai: tên nhóm người sẽ dùng con đường đó để đi làm, từ đâu đến đâu.
Hai dòng. Nếu dòng hai trống thì cứ để trống, đừng điền bằng chữ “dân cư”. Ô trống là tín hiệu, điền vào là xoá mất tín hiệu.
Tôi không bắt đầu bằng việc tìm hàng để bán cho anh chị. Tôi làm đại diện cho phía người mua, nên việc đầu tiên là chỉ ra anh chị đang trống ô nào và đưa chỗ lấy số để tự điền.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn tên Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có nguyên tờ mười hai ô của phép này. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: hạ tầng đi trước giá đất · tin đồn quy hoạch và chuyện thổi giá đất · thời điểm vào sóng hạ tầng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Đọc một bản tin quy hoạch mà không bị dẫn dắt
- Ôm tiền mặt giữa chu kỳ xuống: lợi thế của người biết chờ
- Vì sao đất luôn tăng còn nhà thì xuống cấp theo năm
- Đầu tư nhà xưởng kho cho thuê: sân chơi vốn lớn dòng tiền bền cho NĐT Bắc
- Đất dính quy hoạch: cách tự tra trước khi mua
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



