Anh chị cho tôi hỏi một câu, và tôi đoán trước là hỏi xong sẽ có một quãng im lặng: căn này ba năm nữa anh chị bán lại cho ai?
Tôi hỏi câu đó nhiều lần rồi, trong quán cà phê, trên đường đi xem đất, ngay trước lúc người ta ký cọc. Phần lớn trả lời bằng ba chữ: “nhà đầu tư.”
Ba chữ ấy không phải một câu trả lời. Nó là cách nói gọn của câu “tôi chưa nghĩ tới”.
Nghĩ đường ra trước khi mua, nói cho dễ hiểu, là trả lời trước cái ngày mình cần tiền thì ai sẽ móc tiền ra đưa mình. Miếng đất không trả tiền cho anh chị. Người mua lại mới trả. Nên thứ phải soi kỹ nhất không phải miếng đất, mà là người ba năm nữa sẽ ngồi vào đúng cái ghế anh chị đang ngồi hôm nay.
Bài này là một việc làm được tối nay, trên điện thoại, không cần tôi có mặt.
Nghĩ đường ra trước khi mua là làm gì cho cụ thể
Nghĩ đường ra trước khi mua là viết trước mẩu tin rao bán của chính mình ba năm sau, đủ năm dòng, mỗi dòng bằng một con số hoặc một cái tên. Không được viết “chắc là”, “chắc có”, “kiểu gì chả bán được”. Viết xong mà còn dòng trống thì dòng trống đó chính là chỗ rủi ro đang nằm.
Nghe thì có vẻ bày vẽ. Nhưng anh chị thử làm một lần rồi sẽ thấy nó rẻ hơn mọi buổi đi xem.

Năm dòng của mẩu tin rao bán năm sau nữa
Lấy một tờ giấy, viết năm dòng này.
Dòng một: tôi sẽ bán cho ai. Không được viết “nhà đầu tư”. Phải ra được nghề của họ, tuổi quãng bao nhiêu, họ từ đâu tới, và vì sao họ lại tới khu này chứ không tới khu khác.
Dòng hai: họ mua để làm gì. Để ở thật, để cho thuê hoặc buôn bán, hay mua rồi bán tiếp. Chọn lấy một cái là chính, đừng chọn cả ba.
Dòng ba: lúc đó họ trả được bao nhiêu. Tính theo thu nhập của chính nhóm người ấy, không tính theo con số mình mong. Người lương ba chục triệu một tháng không mua nổi căn tám tỷ, dù khu có đẹp tới đâu.
Dòng bốn: họ so căn của tôi với cái gì. Lúc ấy trên thị trường còn những hàng nào cùng tầm tiền. Nhớ tính cả hàng mới của chủ đầu tư, chỗ này tôi nói riêng ở dưới.
Dòng năm: bao lâu bán xong, và phải bớt bao nhiêu. Nhìn vào chính khu đó hôm nay mà suy: hàng chuyển nhượng rao trung bình mấy tháng mới đi, và chốt thấp hơn giá rao mấy phần trăm.
Năm dòng, một buổi tối. Dòng nào viết không nổi thì ghi thẳng là chưa biết, đừng đoán rồi ghi như thể mình đã biết.
Ba nhóm người có thể mua lại căn của anh chị
Người ở dòng một rơi vào một trong ba nhóm. Ba nhóm này chắc chắn khác nhau rất xa.
| Nhóm | Họ là ai | Chắc tới đâu |
| Người ở thật | mua về ở | Chắc nhất, vì họ mua bằng nhu cầu chứ không mua bằng kỳ vọng |
| Người khai thác | mua để cho thuê, để buôn bán | Chắc vừa, họ bấm máy tính: thuê bao nhiêu, mấy năm hoàn vốn |
| Người đầu tư khác | mua để bán tiếp | Mỏng nhất, họ chỉ mua khi còn tin giá sẽ lên |
Tài sản mà đường ra chỉ còn trông vào nhóm thứ ba là tài sản chuyền tay. Tôi không cấm ai chơi trò đó, nhiều người kiếm được tiền thật từ nó. Nhưng phải biết mình đang chơi trò gì, vì trong trò ấy người vào sau cùng là người trả giá.
Chỗ này cũng là chỗ nhiều anh chị nhầm tiêu chí. Gần trường con học, tiện đường về quê, gần chợ quen. Đấy là tiện ích cho riêng mình, nó không có nghĩa người sau cũng thích đúng những thứ ấy. Tôi viết kỹ hơn chuyện này ở bài căn ai cũng mua được thì vì sao lại khó tăng giá.
Bán lại là phải đứng cạnh chính chủ đầu tư
Đây là cái bẫy mà hầu như không ai nói trước với người mua.
Ba năm nữa anh chị rao căn của mình. Cùng lúc đó, nếu chủ đầu tư vẫn còn hàng, còn giai đoạn sau, còn block sau, thì người mua đứng giữa hai lựa chọn.
Bên anh chị: trả một cục hoặc tự đi lo khoản vay, nhà đã ở ba năm, một mình anh chị rao.
Bên chủ đầu tư: trả theo tiến độ, có chính sách, có ngân hàng đứng sau, nhà mới tinh, cả một đội bán hàng đẩy kèm quảng cáo và sự kiện.
Anh chị thắng bằng giá, hoặc thắng bằng thứ họ không có: vị trí đã hình thành, xung quanh đã có người ở, đã có người thuê. Không có cái nào trong hai thứ đó thì đường ra hẹp lại.
Nên trước khi cọc, hỏi thẳng một câu: chủ đầu tư còn bao nhiêu hàng cùng loại, còn mấy giai đoạn nữa, dự kiến tung ra khi nào.
Tôi phải nói thật một chỗ ở đây. Phần này là tôi suy ra từ cách thị trường vận hành, và mỗi khu một khác. Khu nào chủ đầu tư đã bán hết thì cái bẫy ấy không tồn tại. Phải hỏi từng dự án một, đừng bê nguyên câu chuyện khu này sang khu khác.
Ba câu mang đi hỏi người đang bán
Ba câu này ai cũng hỏi được, không cần biết nghề.
Vì sao chủ bán? Người đang bán cho anh chị hôm nay chính là anh chị của ba năm nữa. Họ cũng từng ngồi ở ghế này, cũng nghe đúng câu chuyện anh chị đang nghe. Hôm nay họ muốn ra. Lý do họ ra nói về tương lai của anh chị nhiều hơn mọi tờ quy hoạch.
Khu này một tháng có mấy giao dịch chuyển nhượng? Không có con số thì đừng ai nói chỗ này dễ bán.
Hàng rao ở đây trung bình bao lâu mới đi, và chốt kém giá rao mấy phần trăm? Hai con số ấy là dòng năm của tờ giấy.
Người trả lời được ba câu này là người có làm việc thật. Người không trả lời được mà vẫn khẳng định “dễ bán lắm anh” thì đó là một câu bán hàng, không phải một thông tin. Cách đọc tin rao để lần ra người thật, tôi để ở đọc tin rao bán để biết người bán đang cần gì.
Cách đọc tờ giấy năm dòng
| Tờ giấy ra sao | Đọc thế nào |
| Cả ba nhóm người mua lại đều có người thật | Đường ra rộng, yên tâm phần bán lại |
| Có hai nhóm, biết rõ nhóm nào là chính | Chấp nhận được, cứ bám nhóm chính mà tính |
| Chỉ có một nhóm | Được, nhưng đường ra hẹp, phải mua rẻ hơn mặt bằng mới đủ đệm |
| Chỉ còn nhóm người đầu tư khác | Hàng chuyền tay, chỉ chơi nếu vào sớm và có kỷ luật thoát |
| Không viết nổi dòng một | Dừng lại, chưa biết bán cho ai thì chưa biết mình mua cái gì |
Chốt cứng nằm ở hàng cuối. Chưa viết được dòng một thì chưa cọc, và không bù trừ bằng gì cả: không bằng giá tốt, không bằng chiết khấu, không bằng câu “khu này dễ bán lắm”.
Cái hay của chốt này là anh chị tự đếm được. Đếm số dòng đã viết xong bằng số và bằng tên. Không cần hỏi ai.
Tôi thử chấm chính căn tôi đang cầm
Phép thử sống còn của một cách làm là đem nó chĩa vào hàng của chính người đưa ra nó.
Tôi đang cầm một căn shophouse 4 tỷ ở một khu thấp tầng phía Nam. Tôi viết thử năm dòng cho chính căn ấy.
Dòng một tôi mới khoanh được, chưa có tên. Shophouse thì gần như không có nhóm người ở thật, không ai mua shophouse để về ở. Người mua lại phải là người buôn bán hoặc người mua để cho thuê. Tức là cả đường ra của căn này đứng trên nhóm thứ hai.
Dòng hai thì rõ: họ mua để khai thác.
Dòng ba, dòng bốn, dòng năm tôi chưa viết được. Chưa có con số dãy đó đang cho thuê bao nhiêu, chưa hỏi chủ đầu tư còn mấy giai đoạn, chưa có số giao dịch chuyển nhượng của khu.
Một trên năm dòng. Căn của tôi chưa qua chốt, và tôi nói thẳng nó chưa qua.
Cách làm này chỉ đúng khi nó cũng loại được hàng của người bán nó cho anh chị. Tôi làm đại diện cho phía người mua, nên chỗ này tôi không có quyền nói khác đi.
Nhân đây nói luôn một mặt xấu của nghề tôi. Câu “ba năm nữa bán cho ai” là câu không ai trong nghề muốn trả lời thật, vì trả lời thật thì thường mất một thương vụ. Ai cũng biết thế. Nên anh chị đừng chờ người bán tự nói ra, cứ cầm tờ giấy năm dòng mà hỏi.
Ba chỗ cách làm này không dùng được
Một, mua để giữ chứ không định bán. Tích sản, để lại cho con, mua miếng đất cạnh nhà. Cả cách làm này dựng trên giả định “ba năm nữa tôi bán”, nên với người không định bán thì năm dòng kia vô nghĩa. Nhóm này đo bằng tiền tài sản đẻ ra mỗi năm và chi phí giữ nó.
Hai, vùng đang thay đổi lớn, hạ tầng chưa chạy xong. Dòng một hỏi bán cho ai, mà nhóm người ấy còn chưa có mặt ở đó. Họ đến sau khi nhà máy chạy, đường thông, trường mở. Ca này viết dòng một bằng người sẽ đến, kèm mốc thời gian và căn cứ: bao nhiêu lao động, khi nào vận hành. Không có căn cứ thì đây là một cuộc cược, và cứ gọi đúng tên nó ra.
Ba, hàng mua để lướt theo sóng chính sách. Cách làm này chấm nhóm người đầu tư khác là nhóm mỏng nhất. Nhưng người lướt sóng có kỷ luật thì nhóm ấy chính là cách chơi của họ, không phải lỗi. Họ đo bằng thời gian thoát và mức cắt lỗ đã định sẵn, không đo bằng ba nhóm.
Và một lằn ranh nữa, lần này là lằn ranh cho chính tôi. Tờ giấy năm dòng là phép loại, không phải lời chào. Khách viết xong năm dòng mà tôi quay sang nói “vậy căn tôi đang có khớp đấy” thì tôi đang uốn cách làm cho vừa hàng của mình.
Câu hỏi thường gặp
Nghĩ đường ra trước khi mua khác gì với xem thanh khoản của khu? Khác ở chỗ hỏi tên người. Thanh khoản của khu là con số chung, nó không nói ai sẽ mua đúng căn của anh chị. Năm dòng kia bắt viết ra nghề, tuổi, nhu cầu và số tiền của người mua lại. Có tên người rồi mới biết mình đang trông vào ai.
Nếu tôi không viết nổi dòng ba, họ trả được bao nhiêu, thì làm sao? Thì đi lấy số. Hỏi quanh đó mặt bằng đang thuê bao nhiêu, hỏi nhà máy gần nhất trả lương nhóm nào ở mức nào. Chưa lấy được thì ghi là chưa biết. Ghi chưa biết vẫn hơn ghi một con số mình tự nghĩ ra.
Người bán không chịu nói vì sao họ bán thì tính sao? Thì coi như chưa biết, đừng suy đoán rồi ghi vào như dữ kiện. Ở hàng chuyển nhượng không ai có nghĩa vụ nói thật với người mua. Bù lại bằng số giao dịch thật của khu, số đó khó nói dối hơn lời người.
Bao lâu thì nên viết lại tờ giấy này? Viết lần đầu trước khi cọc. Sau khi đã cầm tài sản thì mỗi quý đọc lại một lần, xem dòng nào từ có số chuyển thành trống. Hai lần đo liền mà một dòng cứ trống thì đó là tín hiệu xấu, không phải chuyện chưa đo được.
Tôi mua xong rồi mới đọc bài này thì còn kịp không? Còn. Viết năm dòng lúc nào cũng còn kịp, vì nó cho biết mình đang đứng ở đâu. Chỉ khác là lúc này anh chị không còn lựa chọn không mua, nên việc tiếp theo là chọn ngày ra hàng khi còn quyền chọn, thay vì chờ tới lúc buộc phải bán.
Kết
Việc tối nay gọn thôi: một tờ giấy, năm dòng.
Bán cho ai, họ mua để làm gì, lúc đó họ trả được bao nhiêu, họ so mình với cái gì, bao lâu bán xong và phải bớt bao nhiêu.
Viết xong, đếm xem mình được mấy dòng trên năm. Căn tôi đang cầm được một dòng, tôi ghi thẳng ra ở trên rồi. Anh chị được mấy dòng?
Đấy là góc nhìn của tôi, còn quyết định vẫn là của anh chị.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có đúng tờ năm dòng này và ba câu mang đi hỏi người bán. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ NĂM DÒNG, tôi gửi.
Đọc thêm: thanh khoản bất động sản, chỉ báo quan trọng hơn giá · cam kết mua lại của chủ đầu tư đáng tin tới đâu. Quy định hiện hành về đất đai, anh chị tra ở Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Sợ Bán Xong Lại Chưa Mua Được: Nỗi Lo Có Thật Của Chị Tâm
- Người đồng hành đầu tư dài hạn khác gì người chốt xong là biến mất – chuyện thật anh Khôi 51 tuổi
- Nỗi sợ mua xong không bán được: hiểu đúng về thanh khoản bất động sản
- Muốn Nam Tiến Vì Khí Hậu, Nhưng Sợ Mua Xong Để Không Thì Tiếc
- Bất động sản nghỉ dưỡng: vì sao dễ chôn vốn
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



