Có anh Sơn, dân buôn đá quý, gốc miền Bắc, sống ở Sài Gòn.
Anh Sơn quen tư duy mua rẻ bán nhanh. Đá quý mà, mua được giá tốt là bán liền, ăn chênh lệch.
Rồi anh mang đúng tư duy đó vào bất động sản. Và đây là chuyện xảy ra.
Lần đầu, anh mua được một miếng. Giữ một năm, bán đúng giá mua, không lời đồng nào. Năm sau miếng đó tăng gấp đôi.
Lần hai, anh mua một miếng khác. Giữ mấy năm không thấy nhúc nhích, mất kiên nhẫn, bán. Vài tháng sau, nó tăng gấp đôi.
Hai lần. Hai kiểu. Cùng một căn bệnh. Anh gọi vui là số đen. Tôi gọi đúng tên nó. Bệnh bán non.
Bán non là gì và vì sao nó âm thầm
Bán non là bán tài sản trước khi nó đi hết phần tăng trưởng đáng lẽ thuộc về mình. Anh chị mua đúng, nhưng thoát ra quá sớm.
Nó âm thầm vì nó không gây đau ngay.
Khi mua phải hàng kẹp, anh chị thấy đau liền, vì lỗ hiện ra trước mắt. Nhưng bán non thì khác. Lúc bán, anh chị thấy nhẹ nhõm, thậm chí vui vì thoát được. Cái đau đến muộn, khi nhìn lại thấy nó đã gấp đôi.
Vì cái đau đến muộn, người ta không nối được nguyên nhân với hậu quả. Họ tưởng mình xui. Thực ra họ đang lặp lại một thói quen.
Anh Sơn lặp lại nó hai lần mà chưa nhận ra. Đó mới là phần đáng sợ.
Hai dạng bán non phổ biến nhất
Tôi thấy bệnh bán non thường hiện ra hai kiểu, đúng như câu chuyện của anh.
Dạng một, bán vì thấy đủ. Tài sản nhích lên một chút, anh chị mừng, chốt lời cho chắc. Nhưng anh chị chốt ngay trước khi con sóng thật bắt đầu.
Dạng hai, bán vì mất kiên nhẫn. Tài sản nằm im nhiều năm, anh chị chán, nghĩ nó hết cửa, bán đi. Nhưng giai đoạn nằm im đó thường chính là lúc nó đang tích lũy để bật.
Hai dạng nghe trái ngược nhau. Một bên bán vì vui, một bên bán vì chán. Nhưng gốc rễ giống nhau. Cả hai đều bán mà không hiểu mình đang đứng ở đâu trong chu kỳ.
Vì sao giai đoạn nằm im lại nguy hiểm nhất
Đây là chỗ tôi muốn anh chị ghi nhớ.
Một tài sản nằm im nhiều năm không có nghĩa nó chết. Trong nhiều trường hợp, đó là giai đoạn tích lũy. Như lò xo đang bị nén.
Người không hiểu chu kỳ nhìn vào giai đoạn này chỉ thấy sự bất động. Họ mất kiên nhẫn và bán. Họ bán đúng ngay trước khi lò xo bật.
Người hiểu chu kỳ nhìn vào cùng giai đoạn đó lại thấy sự chuẩn bị. Họ giữ. Và họ hưởng trọn con sóng.
Cùng một tài sản, cùng một thời điểm. Khác biệt nằm ở chỗ ai đọc được mình đang ở đoạn nào. Tôi nói kỹ hơn về chuyện này trong bài đi chậm trong đầu tư không phải là yếu mà là khôn.
Gốc bệnh không phải kiến thức, mà là thiếu hệ quy chiếu
Anh Sơn không thiếu thông minh. Anh kinh doanh giỏi. Anh tính nhanh.
Cái anh thiếu là một hệ quy chiếu. Một cách để biết “lúc này tài sản của mình đang ở đoạn nào của chu kỳ”.
Không có hệ quy chiếu đó, anh quyết bằng cảm xúc. Vui thì bán. Chán thì bán. Sợ thì bán. Và cảm xúc gần như luôn bảo anh thoát ra đúng lúc không nên.
Sau hai lần bán non, anh rơi vào bốn năm rưỡi không dám mua gì. Đi tìm hiểu khắp nơi, nghe đủ thứ, mà không biết tin ai. Loạn thông tin đến mức tê liệt.
Đây là cái giá thật của bệnh bán non. Không chỉ là mấy lần lỡ sóng. Mà là mất luôn niềm tin vào chính khả năng quyết định của mình.
Chữa bệnh bán non bằng cách nào
Tôi không có viên thuốc thần. Nhưng tôi có vài nguyên tắc thực chiến.
– Trước khi mua, hãy xác định trước điều kiện bán. Bán khi đạt mục tiêu nào, không bán vì cảm xúc nào. – Phân biệt nằm im vì tích lũy với nằm im vì chết hẳn. Hai cái này khác nhau, và phải nhìn vào nhu cầu ở thật để phân biệt. – Đừng quyết một mình khi đang vui hoặc đang chán. Đó là hai trạng thái dễ bán non nhất. – Có một người hiểu chu kỳ để hỏi lại trước khi bấm nút. Một câu hỏi đúng lúc cứu được cả con sóng.
Anh chị có thể tự đối chiếu diễn biến thị trường qua chuyên mục bất động sản trên VnExpress để rèn cảm giác về nhịp chu kỳ.
Sai lầm thường gặp khiến người ta bán non
– Chốt lời ngay khi vừa thấy lãi một chút, vì sợ mất phần đang có. – Mất kiên nhẫn với giai đoạn nằm im, tưởng tài sản đã hết cửa. – Quyết bán trong lúc cảm xúc lên cao, không dựa trên tiêu chí định trước. – Không có ai hiểu chu kỳ để hỏi lại, nên để cảm xúc dẫn đường.
Câu hỏi thường gặp
Bán non trong đầu tư bất động sản là gì?
Bán non là bán tài sản trước khi nó đi hết phần tăng trưởng đáng lẽ thuộc về mình. Người bán non thường mua đúng nhưng thoát ra quá sớm, do chốt lời vội hoặc mất kiên nhẫn, rồi nhìn tài sản tăng mạnh sau khi đã bán.
Làm sao biết mình đang bán non?
Hãy xem lý do anh chị muốn bán. Nếu bán chỉ vì vừa thấy lãi nhỏ hoặc vì chán cảnh tài sản nằm im, mà không dựa trên tiêu chí định trước, đó là dấu hiệu bán non. Quyết định bán nên đến từ chu kỳ và mục tiêu, không từ cảm xúc.
Tài sản nằm im nhiều năm có nên bán không?
Không nên bán chỉ vì nó nằm im. Giai đoạn nằm im đôi khi là lúc tích lũy trước khi tăng. Hãy nhìn vào nhu cầu ở thật của khu vực. Nếu nhu cầu thật đang lớn dần mà giá chưa phản ánh, đó có thể là lò xo đang nén, không phải tài sản chết.
Làm sao tránh bán non lần sau?
Hãy xác định trước điều kiện bán ngay khi mua, phân biệt nằm im vì tích lũy với chết hẳn, tránh quyết định lúc đang vui hay đang chán, và có một người hiểu chu kỳ để hỏi lại trước khi bán. Những nguyên tắc này giúp anh chị quyết bằng lý trí thay vì cảm xúc.
Anh chị muốn đi tiếp thế nào
Bán non không phải số đen. Nó là một thói quen có thể nhận ra và sửa được.
Nếu anh chị từng bán xong rồi tiếc, hoặc đang phân vân có nên giữ tiếp một tài sản đang nằm im, tôi có thể giúp anh chị soi nó đang ở đoạn nào của chu kỳ. Anh chị muốn tôi xem qua tài sản hiện tại của mình, hay muốn tôi gửi trước bộ tiêu chí để anh chị tự kiểm tra trước khi bán?
Nhắn cho tôi. Tôi giúp anh chị giữ đúng cái đáng giữ, và bán đúng lúc đáng bán.
P.S. Anh Sơn giỏi kiếm tiền hơn phần lớn chúng ta. Vậy mà hai lần bán non vẫn khiến anh đứng ngoài hai con sóng. Vấn đề chưa bao giờ là thông minh hay không. Vấn đề là anh chị có biết mình đang đứng ở đâu trong chu kỳ hay không.