Cùng một con phố: căn mặt tiền năm mét bán ba tuần, căn bốn mét rưỡi rao nửa năm.
Cùng một dự án: hàng 4 tỷ có người mua đều, hàng 12 tỷ nằm đó không ai hỏi.
Hai cặp số ấy nói một điều mà tôi nghĩ nên nói sớm: bán nhanh và bán chậm là chuyện của từng căn, không phải chuyện của cả khu.
Nên câu “khu này thanh khoản tốt” thật ra không trả lời được gì cho anh chị cả. Câu phải hỏi là: hàng đúng loại, đúng tầm tiền như căn tôi đang xem, thì bao lâu ra.
Bán nhanh và bán chậm khác nhau ở đâu
Bán nhanh và bán chậm khác nhau ở sáu thứ: tầm tiền so với mặt bằng khu, hình dáng và diện tích, giấy tờ sang tên được ngay hay không, hiện trạng bàn giao, có sẵn người thuê hay không, và nhóm người mua lại còn bao nhiêu nhóm. Sáu thứ này nhìn ra được trước khi mua, không phải chờ tới hôm rao mới biết.

Một: tầm tiền so với mặt bằng khu
Đây là thứ nặng nhất mà lại hay bị bỏ qua.
Một căn đắt gấp đôi mặt bằng khu thì người mua của nó cũng phải là một nhóm người khác. Mà nhóm ấy thường không đi tìm nhà ở khu này, họ tìm ở chỗ khác.
Nên căn vượt mặt bằng không chỉ chậm hơn một chút. Nó chậm hơn hẳn, vì nhóm người mua của nó gần như vắng mặt tại chỗ.
Ngược lại, căn nằm đúng giữa tầm tiền phổ biến của khu thì lúc nào cũng có người hỏi. Người ta không phải thuyết phục ai cả, người ta chỉ chọn giữa mấy căn cùng tầm.
Hai: hình dáng và diện tích
Mặt tiền hẹp hơn mặt bằng, diện tích lẻ, hình thù khó bố trí. Mấy thứ ấy làm căn kén người.
Có chị khách nói về lô của chị đúng một câu: “Lô 4,5 mét khó bán, lo bán không được giá.” Chị biết từ sớm, chỉ là lúc mua chưa ai nói với chị rằng cái biết ấy sẽ thành một con số ngày tồn.
Kén người không có nghĩa là xấu. Nó có nghĩa là số người có thể mua ít đi, nên phải chờ lâu hơn, hoặc phải mua rẻ hơn mặt bằng đủ nhiều để có đệm.
Ba: giấy tờ có sang tên được ngay không
Căn sổ đã ra, đứng tên rõ ràng, ra công chứng sang tên luôn được, thì tập người mua của nó là cả thị trường.
Căn còn là hợp đồng, hoặc sổ đang cắm ngân hàng, hoặc đồng sở hữu chưa thống nhất, thì tập người mua co lại rất nhanh. Nhiều người có tiền nhưng không muốn dính vào một việc phải giải thích dài.
Và đây là chỗ mà cách đếm thị trường trở nên vô dụng. Đếm bao nhiêu tin rao, bao nhiêu giao dịch cũng không nói lên gì, vì cái chặn nằm trong hợp đồng của một người thứ ba. Chuyện giấy tờ tối thiểu phải xem, tôi viết ở bốn giấy tờ tối thiểu khi mua đất tỉnh.
Bốn: bàn giao thô hay đã ở được
Hàng giao thô thì bán lại là bán căn thô. Nhóm người về ở thật gần như không có mặt trong một hai năm đầu, vì người mua để ở không muốn ôm thêm một khoản hoàn thiện và vài tháng chờ.
Thế là căn ấy chỉ còn trông vào nhóm mua để cho thuê và nhóm mua đi bán lại. Mất một nhóm là đường ra hẹp đi thấy rõ.
Ngược lại, căn đã ở được ngay thì giữ đủ cả ba nhóm người mua.
Năm: có sẵn người thuê hay không
Một căn đang có hợp đồng thuê thật, trả đều, thì nhóm mua để khai thác bấm máy tính là ra ngay. Họ không phải đoán, họ nhìn con số có thật.
Một căn trống thì nhóm ấy phải tự đi hỏi quanh xem thuê được bao nhiêu, mà hỏi xong thường họ trừ bớt đi cho chắc.
Nói cho rõ để khỏi hiểu lệch: tiền thuê không phải phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc. Nhưng đúng vì nó là bằng chứng nên nó rút ngắn thời gian thuyết phục người mua sau, và thời gian ấy chính là chỗ nhanh chậm.
Sáu: còn mấy nhóm người mua lại
Có ba nhóm có thể mua lại: người về ở thật, người mua để cho thuê hoặc buôn bán, người mua để bán tiếp.
Căn giữ đủ ba nhóm thì bán nhanh. Căn còn hai nhóm thì vừa. Căn chỉ còn nhóm mua đi bán lại thì chậm, và chậm nhất vào đúng lúc thị trường chững, vì nhóm ấy biến mất trước tiên.
Cách dựng ra ba nhóm này, tôi viết riêng ở dựng chân dung người mua sau.
Bảng chấm nhanh một căn
| Thứ cần xem | Nghiêng về bán nhanh | Nghiêng về bán chậm |
| Tầm tiền | nằm đúng giữa mặt bằng khu | vượt hẳn mặt bằng khu |
| Hình dáng, diện tích | giống phần lớn căn quanh đó | mặt tiền hẹp, diện tích lẻ |
| Giấy tờ | sổ ra, sang tên được ngay | hợp đồng, sổ cắm, đồng sở hữu |
| Hiện trạng | ở được ngay | giao thô |
| Người thuê | đang có hợp đồng thuê thật | trống, chưa ai hỏi thuê |
| Nhóm mua lại | đủ ba nhóm | chỉ còn nhóm mua đi bán lại |
Cách tôi đọc bảng này: nghiêng về chậm từ ba dòng trở lên thì phải mua rẻ hơn mặt bằng, hoặc phải chắc là mình chờ được lâu. Không có cái nào trong hai thứ đó thì tôi loại.
Đo lại bằng con số, đừng dừng ở cảm nhận
Sáu thứ trên là để nhìn. Nhìn xong thì phải đo.
Đo bằng ba việc, làm trong một buổi tối. Gộp tin trùng để biết khu đó có bao nhiêu căn thật chứ không phải bao nhiêu tin. Hỏi ba người môi giới khác nhau xem sáu tháng qua có mấy giao dịch đã sang tên. Và gọi cho người đang bán căn mình xem, hỏi ba câu: mấy người đã tới xem, có ai trả giá chưa, có ai cọc rồi bỏ không.
Ba câu cuối còn chỉ ra bệnh nằm ở đâu. Nhiều người xem mà không ai trả giá, bệnh ở giá. Có người trả giá mà không ai cọc, bệnh ở giấy tờ hoặc hiện trạng.
Và nhớ một chuyện: rao một tháng ba chục người gọi hỏi mà không ai cọc thì đó không phải thanh khoản. Đó là có người tò mò. Cách đếm đầy đủ tôi để ở thanh khoản là gì và vì sao quan trọng hơn giá.
Bán nhanh không có nghĩa là nên mua
Chỗ này tôi tự cấm mình, nên nói ra luôn.
Một căn ra tiền nhanh chỉ nghĩa là nó ra tiền nhanh. Mua ở giá sai thì bán nhanh cũng là bán lỗ nhanh.
Tôi làm đại diện cho phía người mua, nên tôi không dùng bảng này để đẩy ai mua gì. Nếu căn tôi đang cầm nghiêng về cột chậm thì tôi phải nói nó nghiêng mấy dòng.
Và nói nốt mặt xấu của nghề: chữ “dễ bán lắm anh” là câu rẻ nhất trong nghề này, ai nói cũng được, không ai phải chịu trách nhiệm. Người trả lời được ba câu đếm ở trên mới là người có làm việc.
Bốn chỗ cách chấm này không dùng được
Một, hàng sơ cấp của chủ đầu tư. Chưa có giao dịch chuyển nhượng nào để đếm. Thanh khoản của nó đo bằng tốc độ bán của cả rổ hàng.
Hai, khu mới mở chưa có dân. Không có giao dịch nào ở đây nghĩa là chưa có dữ liệu, không phải là xấu. Chỉ chạy được phần hỏi người bán.
Ba, hàng độc nhất. Biệt thự lớn, mặt phố rất đắt, đất diện tích lạ. Không có hàng cùng loại để so nên ngày tồn dài là bình thường. Loại này chỉ cần trả lời có đúng một nhóm người mua đích hay không.
Bốn, lúc cả vùng đóng băng. Mọi căn đều rao rất lâu. Lúc ấy bảng này chỉ phân biệt được hàng chậm với hàng chậm hơn, nên phải đọc kèm chu kỳ bất động sản đang ở đâu.
Câu hỏi thường gặp
Bán nhanh và bán chậm chênh nhau khoảng bao lâu? Tuỳ khu và tuỳ chu kỳ, nên tôi không đưa một con số chung. Cách lấy số đúng là đo ngay tại khu mình đang xem: hàng cùng loại cùng tầm tiền rao trung bình bao nhiêu ngày mới đi. Con số ấy mới dùng được cho căn của anh chị.
Căn đắt nhất khu có phải lúc nào cũng khó bán không? Phần lớn là khó hơn, vì nhóm người mua của nó mỏng tại chỗ. Trừ khi căn đó có thứ mà cả khu không có, ví dụ vị trí đã hình thành, đã có người thuê trả đều. Lúc ấy nó bán cho một nhóm khác, và nhóm đó tìm được nó.
Giao thô mà rẻ hơn hẳn thì có đáng mua không? Đáng xem, nhưng phải tính đủ. Cộng cả tiền hoàn thiện và mấy tháng chờ vào giá vốn, rồi mới so với căn đã ở được. Và nhớ là lúc bán lại, nếu mình vẫn để thô thì mình lại gặp đúng cái khó mà người bán cho mình đang gặp.
Có sẵn người thuê thì bán nhanh hơn bao nhiêu? Tôi không có con số đo được để nói với anh chị, nên không đưa ra con số nào. Thứ chắc chắn là nó rút ngắn phần thuyết phục, vì người mua nhìn hợp đồng thật thay vì nghe mình kể. Thuê bao nhiêu, thuê thô hay có nội thất, hợp đồng còn mấy năm, phải xem đủ.
Tôi đã mua một căn nghiêng về cột chậm rồi, giờ làm gì? Làm hai việc. Một là gỡ bớt mấy dòng gỡ được: hoàn thiện cho ở được ngay, làm xong sổ, tìm người thuê. Hai là đo mỗi quý số ngày tồn của hàng cùng loại trong khu, để chọn được ngày bán khi vẫn còn quyền chọn.
Kết
Tối nay anh chị kẻ một bảng sáu dòng cho căn mình đang xem.
Tầm tiền, hình dáng diện tích, giấy tờ, hiện trạng, người thuê, nhóm người mua lại. Mỗi dòng đánh dấu nghiêng về nhanh hay nghiêng về chậm.
Đếm xem có mấy dòng nghiêng về chậm. Ba dòng trở lên thì tôi loại, còn anh chị thì tuỳ: hoặc mua rẻ hơn mặt bằng để có đệm, hoặc chắc là mình chờ được lâu.
Căn anh chị đang xem được mấy dòng?
Đấy là góc nhìn của tôi, quyết định vẫn là của anh chị.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có bảng sáu dòng này để tự chấm. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ SÁU DÒNG, tôi gửi.
Đọc thêm: cách đọc tin rao bán nhà đất · đất nền tỉnh ven và chuyện chôn vốn vì thanh khoản. Quy định hiện hành về đất đai và sang tên, anh chị tra ở Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Khi khách thuê chậm trả, phá hợp đồng: xử lý sao
- Đi chậm trong đầu tư không phải là yếu mà là khôn
- Đòn bẩy giúp giàu nhanh và cũng làm mất nhanh thế nào
- Vì sao giá đất ven đô tăng nhanh rồi đứng im nhiều năm
- Mua nhanh khi gặp hàng tốt hay chờ thêm cho chắc: NĐT miền Bắc đang phân vân đây
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



