“Không cần tiền, bán xong chả biết làm gì.”
Đó là câu chị Hương nói năm 2021, khi có người trả 4 tỷ cho hai lô đất chị mua năm 2017.
Hai lô đó chị mua tổng 1 tỷ 080. Bốn năm sau được trả gần gấp bốn. Chị không bán, vì lúc ấy chị không cần tiền, và bán ra thì cũng chưa biết làm gì với số tiền đó.
Năm nay chị gọi lại cho môi giới. Người ta trả 1 tỷ 1.
Tôi kể chuyện chị Hương mở bài không phải để nói chị dở. Cái 4 tỷ năm 2021 là thật, có người trả thật. Vấn đề là cái 4 tỷ đó đến từ đâu, và ngoài người kia thì còn ai trả nổi con số ấy nữa.
Đây chính là chỗ khác nhau giữa đất gần khu dân cư đã ở và đất giữa đồng trống. Không phải khác ở giá mỗi mét.
Hai loại đất, hai nguồn giá khác nhau
Đất gần khu dân cư đã có người ở thì giá của nó đến từ người đang sống ở đó. Có người ở là có người cần chỗ ở, có người thuê, có người mở hàng, có người muốn dọn vào gần chỗ làm.
Đất giữa đồng trống thì giá của nó đến từ người mua trước bán cho người mua sau. Không có ai sống ở đó, nên không có nhu cầu nào neo con số lại. Con số chỉ đứng được chừng nào còn người mua sau.
Hai nguồn giá đó khác nhau về bản chất, mà trên tờ rao thì trông y như nhau. Cùng một chữ: 20 triệu một mét.
Tôi ở thành phố mới Bình Dương, và tôi chứng kiến chuyện này ở quy mô một thành phố. Suốt hơn mười năm, nơi này bị gọi là thành phố ma. Nhà xây xong để hoang cả chục năm, không người ở. Nhiều người mua từ hồi đó gần như chưa về bờ.
Con số tôi đi thị trường thấy được: những sản phẩm sai, loại không ai ở không ai thuê, mấy năm qua giảm tới quãng 70% giá trị.
Rồi cùng khu đó, khu nhà ở xã hội hơn 1.600 căn nhà phố thấp tầng, giá 2,4 đến 2,8 tỷ một căn, giao full nội thất gồm cả giường tủ bàn ghế và điều hòa. Bán hết trong hai tháng rưỡi.
Vì sao hết nhanh thế? Vì giao đủ đồ nên người ta dọn vào ở được luôn. Dân về nhanh, khu sống thật.
Cơn sóng thì đẩy giá lên, nhưng sóng qua đi là nó dìm giá xuống. Còn khu kéo được dân về ở thật thì tăng chậm hơn mà bền.

Câu hỏi phải trả lời trước khi xuống tiền
Phương pháp cho ca này có tên, và tôi gọi tên ra để anh chị cầm đi dùng được: ai mua lại.
Ba chữ, là một câu hỏi, hỏi xong là im lặng. Vì phần lớn không trả lời được.
Chỗ lật của nó nằm ở đây. Anh chị không mua một lô đất. Anh chị mua cái người ba năm nữa sẽ móc tiền ra trả cho mình.
Lô đất không trả tiền cho ai cả. Người mua lại mới trả. Nên thứ phải soi kỹ nhất không phải lô đất, mà là người đó.
Và còn một chỗ lật nữa, sâu hơn. Người đang bán cho anh chị hôm nay chính là anh chị của ba năm nữa. Anh chị có hỏi vì sao họ muốn ra không?
Họ cũng từng ngồi đúng cái ghế anh chị đang ngồi, cũng nghe đúng câu chuyện anh chị đang nghe. Hôm nay họ muốn ra. Câu trả lời cho câu vì sao họ ra nói về tương lai của anh chị nhiều hơn mọi tờ quy hoạch.
Năm dòng đơn rao bán của ba năm sau
Việc cụ thể là thế này. Trước khi ký cọc hôm nay, anh chị viết trước mẩu tin rao bán của chính mình, ba năm sau.
Đủ năm dòng, mỗi dòng bằng số và tên. Không được viết chắc là, chắc có, kiểu gì chả có người mua.
Dòng một – tôi sẽ bán cho ai. Không được viết nhà đầu tư. Phải ra được nghề nghiệp, độ tuổi, họ từ đâu tới, và vì sao lại tới khu này.
Dòng hai – họ mua để làm gì. Ở thật, hoặc cho thuê và kinh doanh, hoặc mua rồi bán tiếp. Chọn một cái là chính.
Dòng ba – lúc đó họ trả được bao nhiêu. Căn cứ vào thu nhập của nhóm người đó, không căn cứ vào kỳ vọng của mình. Người thu nhập 30 triệu một tháng không mua nổi căn 8 tỷ, dù khu có đẹp tới đâu.
Dòng bốn – họ so tôi với cái gì. Lúc đó trên thị trường còn hàng nào cùng tầm tiền. Nhớ tính cả hàng mới của chủ đầu tư, vì bán lại là phải cạnh tranh với chính chủ đầu tư.
Dòng năm – bao lâu bán xong, và phải bớt bao nhiêu. Nhìn vào chính khu đó hiện nay: hàng cùng loại rao trung bình mấy tháng mới đi, chốt thấp hơn giá rao mấy phần trăm.
Chốt chặn của phương pháp này rất gọn. Không viết nổi đủ năm dòng bằng số và tên thì chưa được cọc. Không bù trừ bằng bất cứ thứ gì: không bằng giá tốt, không bằng chiết khấu, không bằng lời hứa khu này dễ bán.
Không phải cân nhắc thêm. Là chưa được. Thiếu dòng nào tức là đang mua bằng hy vọng ở đúng chỗ đó.
Xếp người mua lại vào ba tầng
Người ở dòng một rơi vào một trong ba tầng.
Tầng một là người mua để ở. Họ trả tiền bằng thu nhập và bằng nhu cầu sống. Đây là tầng dày nhất và bền nhất, nhưng nó chỉ tồn tại ở chỗ đã có người ở.
Tầng hai là người mua để khai thác. Cho thuê, mở hàng, làm phòng trọ, làm quán. Họ tính bằng máy tính, không tính bằng cảm xúc. Họ chỉ trả tiền khi có người thuê thật.
Tầng ba là người mua để bán tiếp. Hàng chuyền tay. Tầng này mỏng nhất, và nó biến mất đúng lúc anh chị cần nó nhất.
Chị Hương ở đầu bài có đúng tầng ba. Người trả 4 tỷ năm 2021 là người mua để bán tiếp. Lúc còn sóng thì người ấy có thật, trả tiền thật. Sóng qua thì tầng ba rỗng, và hai lô đất trở về chỗ không ai cần dùng tới.
Đất giữa đồng trống gần như chỉ có tầng ba. Không ai ở nên không có tầng một, không ai thuê nên không có tầng hai.
Đất gần khu dân cư đã ở thì có cả ba tầng, hoặc ít nhất là hai. Đó là toàn bộ chỗ khác nhau, và nó không hiện ra trên giá mỗi mét.
Đọc kết quả thì như sau. Cả ba tầng đều có người thật là đường ra rộng. Có hai tầng và biết rõ tầng nào là chính thì chấp nhận được. Chỉ có một tầng thì vẫn mua được, nhưng đường ra hẹp, nên phải mua rẻ hơn mặt bằng mới đủ đệm. Chỉ còn tầng ba thì đó là cảnh báo đỏ.
Còn không viết được dòng một thì dừng. Chưa biết bán cho ai thì chưa biết mình đang mua cái gì.
Ba câu mang đi hỏi người bán
Năm dòng kia có mấy ô anh chị tự điền được, mấy ô phải đi hỏi. Ba câu này hỏi thẳng người bán và người môi giới.
Một, vì sao chủ bán? Câu này trả lời luôn chuyện rẻ thật hay rẻ giả.
Hai, khu này một tháng có mấy giao dịch sang tên, cùng loại cùng tầm giá? Không có con số thì đừng nói khu này bán lại dễ.
Ba, hàng rao ở đây trung bình bao lâu mới đi, và chốt kém giá rao mấy phần trăm?
Ai trả lời được ba câu này là người có làm việc. Không trả lời được mà vẫn khẳng định dễ bán lắm anh thì đó là câu nói bán hàng, không phải thông tin.
Tôi cũng hay nói thêm một câu với khách, vì chỗ này nhiều người hiểu lệch. Tiền thuê không phải phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Nên khi tôi hỏi quanh đây có ai thuê được không, tôi không hỏi để tính lãi. Tôi hỏi để biết sau này có ai mua lại.
Bốn chỗ phương pháp này không dùng được
Một, khu mới mở, chưa ai sang tên lần nào. Số giao dịch bằng không ở đây không có nghĩa là không bán lại được. Nó nghĩa là chưa có dữ liệu. Hai chuyện đó khác nhau, đừng đọc lẫn.
Hai, mua để tự dùng, không tính bán lại. Làm nhà xưởng, làm kho, làm chỗ nghỉ cuối tuần cho gia đình. Khi đó dòng một và dòng ba đổi thành câu khác: mình dùng được bao nhiêu năm, và hết nhu cầu đó thì sao.
Ba, cố tình đánh tầng ba. Có người chơi sóng thật, vào sớm ra sớm, và họ biết mình đang làm gì. Phương pháp này vẫn chạy, nhưng chốt chặn đổi: phải có mốc ra định trước và phải giữ đúng mốc đó.
Bốn, món đã mua rồi. Năm dòng này chạy trước khi xuống tiền. Với lô đã nằm trong tay thì câu hỏi khác: giữ, bán, hay đổi chỗ. Tôi viết riêng ở bài giá đất ven đô đứng im.
Và một chỗ gãy nữa, nằm ở phía tôi. Nếu hàng tôi đang cầm mà dòng ba hoặc dòng năm để trống thì hàng tôi chưa qua chốt chặn. Việc của tôi là đi lấy cho đủ số rồi mới nói, chứ không phải bảo anh chị bỏ qua dòng đó.
Câu hỏi thường gặp
Đất gần khu dân cư và đất giữa đồng trống khác nhau ở đâu? Khác ở nguồn của giá. Đất gần khu dân cư đã có người ở thì giá đến từ người đang sống và làm việc quanh đó, nên có người ở, người thuê và người mua lại. Đất giữa đồng trống thì giá đến từ người mua trước bán cho người mua sau, nên khi hết người mua sau là giá hết chỗ dựa.
Làm sao biết một khu đã có dân ở thật hay chưa? Đi vào buổi tối, đừng đi giữa trưa. Đếm số nhà có đèn, số quán đang mở, số xe đậu trong khu. Rồi hỏi quanh đó có căn nào đang cho thuê thật, hợp đồng bao nhiêu một tháng, khách thuê làm ở đâu. Có số thuê thật nghĩa là có người cần chỗ đó thật.
Đất tỉnh mua năm 2021 bây giờ lỗ thì nên làm gì? Trước hết viết năm dòng đơn rao bán cho chính lô đó, ở thời điểm hôm nay. Nếu chỉ dòng ba có người thật thì món đó đang sống bằng tầng mua đi bán lại, và tầng đó mỏng. Có số rồi mới quyết được giữ hay cắt, còn quyết theo cảm giác tiếc thì thường giữ thêm vài năm nữa.
Vì sao nhiều người được trả giá cao mà không bán? Vì lúc đó họ không cần tiền, và không có món nào khác đặt bên cạnh để cân. Chỉ cần một bên cân trống thôi là cái cân nào cũng nghiêng về chỗ đang có. Cách chữa là luôn có một món thứ hai và cuốn sổ tiết kiệm đứng sẵn bên kia.
Mua đất ở khu chưa có dân thì có bao giờ đúng không? Có, nhưng phải gọi đúng tên nó là một khoản cược, và phải viết dòng một bằng người sẽ đến kèm mốc năm với tên người công bố mốc đó. Thêm nữa là chỉ dùng một phần tiền, đừng dồn hết. Lời lớn luôn đi đôi với rủi ro lớn, chuyện này không có ngoại lệ.
Kết
Việc tối nay của anh chị là năm dòng, viết cho lô đang ngắm.
Tôi sẽ bán cho ai, kèm nghề và tuổi. Họ mua để làm gì. Lúc đó họ trả được bao nhiêu. Họ so tôi với hàng nào. Bao lâu bán xong và phải bớt mấy phần trăm.
Dòng nào viết được bằng số và tên thì giữ. Dòng nào phải viết chắc là thì để trống, và cái ô trống đó chính là việc phải đi làm tuần này.
Chị Hương ở đầu bài không thiếu may mắn. Năm 2021 chị có người trả 4 tỷ thật. Thứ chị thiếu là một tờ giấy năm dòng, viết từ năm 2017, để biết ngoài người kia thì còn ai trả nổi con số đó.
Tôi làm đại diện cho phía người mua, nên việc của tôi là viết năm dòng đó lên cả hàng của người khác lẫn hàng của chính mình.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có mẫu năm dòng đơn rao bán và bảng ba tầng người mua lại. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: nhập cư và giá thuê · khu công nghiệp kéo giá đất · vùng ven cơ hội thật hay ảo. Quy định về quy hoạch sử dụng đất, anh chị tra ở Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Mua Nhà Phố Khu Công Nghiệp Để Lấy Dòng Tiền: Chuyện Chị Nhung
- Đánh giá khu vực qua mật độ dân cư và việc làm, không qua quảng cáo
- Mua gần hay mua xa cho rẻ: cân giá và cân đời cho NĐT miền Bắc
- Kỹ sư Nam tiến mua nhà gần chỗ làm: bài toán bán kính 10km cho vợ chồng 6 tỷ
- Mua nhà gần người quen trong Nam để nhờ trông coi: 3 lợi, 4 bẫy, khi nào nên
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



