Câu chuyện đầu tư

Shophouse: khi nào là mỏ vàng, khi nào là của nợ

Trần Quốc Hoàn · 14/11/2026 · 18 phút đọc
Shophouse mỏ vàng hay nợ không nằm ở căn nhà. Nó nằm ở lương của người sẽ trả tiền thuê. Bài này là mười hai ô để tự kiểm trước khi cọc.

Anh Hậu mua một căn shophouse năm 2021. Một đại dự án lớn ở phía đông Hà Nội, tên thì ai cũng biết.

Tổng vốn hơn mười bốn tỷ.

Anh kể lại lý do mua, gọn đúng một câu: đi xem một buổi chiều, thấy đẹp, cọc luôn.

Năm 2025 anh bán. Được hơn chín tỷ.

Lỗ hơn năm tỷ, trên một món mà lúc mua ai cũng nói là mỏ vàng.

Tôi kể ca này ở đầu bài không phải để nói shophouse là xấu. Tôi có hai căn shophouse đang cầm, và ở cuối bài tôi sẽ chấm chính hai căn đó bằng đúng cái thước dùng cho anh Hậu.

Câu hỏi shophouse mỏ vàng hay nợ thì ai cũng hỏi. Chỗ sai nằm ở chỗ người ta đi tìm câu trả lời: họ đi ngắm căn nhà.

Tiền thuê không nằm trong căn nhà

Người ta nói về tiền thuê như nói về một thuộc tính của căn nhà. Giống số mét, giống hướng cửa, giống chiều cao tầng một.

Nhưng tiền thuê không nằm trong căn nhà.

Nó là một khúc cắt ra từ thu nhập hàng tháng của một người. Người đó có tên, có nghề, có chỗ làm cách đó mấy cây số. Căn nhà chỉ là chỗ khúc tiền ấy đi qua.

Nên nhà đẹp mà quanh đó không ai có lương trả nổi giá ấy thì nó trống.

Trần tiền thuê của một khu bị khoá bởi thu nhập của người sống trong khu đó. Nó không bị khoá bởi chất lượng căn nhà. Hoàn thiện thêm vài trăm triệu không nâng được lương của người thuê.

Đây là chỗ anh Hậu trả giá. Năm 2021 khu đó chưa có dân. Căn shophouse của anh đẹp thật, và không có ai ở quanh để mua một cái gì.

Phương pháp tôi dùng ở bài này có một cái tên, và tôi gọi nó ra để anh chị cầm đi dùng được: lương nào trả thuê.

Tiền thuê shophouse cắt ra từ lương của người đang làm việc quanh đó, không nằm trong căn nhà
Tiền thuê shophouse cắt ra từ lương của người đang làm việc quanh đó, không nằm trong căn nhà

Bốn chữ cho thuê tốt che được rất nhiều thứ

Chữ “cho thuê tốt” không có đơn vị. Không có đơn vị thì không ai sai được.

Người bán nói tốt. Anh chị nghe tốt. Không ai kiểm được ai.

Tôi gặp một anh mua căn hộ năm 2021 bằng đúng bốn chữ đó, nguyên văn anh nói: “tất cả là do dòng tiền tốt”. Bốn năm sau tôi hỏi thẳng căn đó hiện giờ có lợi nhuận không. Anh trả lời: đúng rồi, không có.

Tiền thuê trả lời câu giữ căn này tôi có sống được không. Nó không trả lời câu căn này có lên giá không.

Hai câu khác nhau. Người mua bằng câu thứ nhất rồi chờ kết quả của câu thứ hai thì chờ rất lâu.

Nói cho đủ: tiền thuê không phải phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.

Mười hai ô, làm trong một buổi tối

Phép kiểm này ra mười hai ô, điền bằng số và tên. Đi theo đúng chuỗi: việc làm, rồi nhu cầu, rồi khả năng chi trả, rồi đối chứng.

Chấm trên một căn cụ thể đang ngắm. Không chấm trên “khu”.

Nhóm việc làm – ba ô. Trong bán kính đi làm được, kể tên ba chỗ làm lớn nhất, mỗi chỗ bao nhiêu người. Trong ba chỗ đó, mấy chỗ đã có người đi làm hôm nay, mấy chỗ còn trên giấy. Và số người đang đi làm ấy tối nay ngủ ở đâu.

Ô thứ hai là ô chặn. Khu công nghiệp đã lấp đầy và khu công nghiệp đã duyệt quy hoạch là hai thứ khác nhau hẳn về cầu thuê. Tin đồn và chủ trương tính không người.

Nhóm nhu cầu – ba ô. Người thuê căn này làm nghề gì, một cái nghề có tên. Họ đi làm cách đây mấy cây, đi bằng gì, mất bao lâu. Thuê một mình hay cả gia đình.

Ô nghề cấm điền “người đi làm quanh đây”, cấm “dân nhập cư”, cấm “người có nhu cầu”. Không gọi ra được một cái nghề thì coi như ô trống.

Nhóm khả năng chi trả – ba ô. Thu nhập tháng của đúng cái nghề vừa ghi, kèm tên người cho mình con số đó. Người làm nghề ấy trả tiền nhà được mấy phần thu nhập – tôi lấy mốc tham chiếu hai lăm tới ba mươi phần trăm. Nhân hai số lại ra trần tiền thuê.

Nhóm đối chứng – ba ô. Tiền thuê người bán đang nói. So nó với cái trần vừa tính: thấp hơn, bằng, hay cao hơn. Rồi lấy tiền thuê nhân mười hai chia giá món, ra tỷ suất phần trăm.

Ô cuối trả về một phần trăm, không trả về một cái giá. Bảng này không nói anh chị được phép mua tới bao nhiêu.

Bốn chốt chặn, tự chấm được, không cần tôi có mặt

Chốt một: không gọi được tên một cái nghề thì cấm dùng chữ “cho thuê tốt” về căn này. Chưa có người thuê thì chỉ có hy vọng có người thuê. Hai thứ ấy không được viết bằng cùng một câu.

Chốt hai: chưa có con số thu nhập của người thuê thì chưa được cọc. Trần tiền thuê là số tính ra từ lương người thuê, không phải số nhận từ người bán.

Chốt ba: con số người bán nói mà cao hơn trần lương thì nó bị chặn. Cấm bê nó vào bất kỳ tính toán nào, cho tới khi có một hợp đồng thuê thật đang chạy để đối chứng.

Chốt bốn: tỷ suất đẹp bất thường mà không có hợp đồng đang chạy thì coi là con số quảng cáo. Con số thuê bịa bao giờ cũng bịa về phía cao.

Tôi từng để lọt một con số đúng loại này vào hồ sơ của chính mình. Một căn nhà phố ba tới bốn tỷ, ghi là cho thuê chuyên gia nước ngoài ba mươi tới bốn mươi triệu một tháng. Số đó đi vào hồ sơ mà không ai chặn, tới lúc soi lại thì lệch khoảng ba lần.

Cùng một vùng, hai dãy nhà, hai số phận

Chỗ này là chỗ tôi học được bằng chân, không bằng sách.

Ở Bàu Bàng có một dãy chừng mười căn nhà phố ba tầng cạnh khu công nghiệp. Một công ty thuê nguyên dãy. Tiền nhà quanh ba mươi lăm triệu một tháng mỗi căn. Năm căn lấp trong một tháng, rồi hết cả dãy.

Cách đó không xa, một đội đập dãy nhà trọ cũ, xây lại nhà mới đồng bộ. Chào bốn tỷ nhà thô, bốn tỷ hai hoàn thiện. Chưa bán được căn nào.

Họ phải xoay: cắm ngân hàng rồi cho thuê mười chín tới hai mươi triệu một căn.

Nhà làm lại đẹp, xây đồng bộ, vẫn không bán được.

Khác biệt không nằm ở chất lượng nhà. Nó nằm ở cái nhìn ra từ cửa sổ. Người anh đi cùng tôi chỉ đúng một chỗ: mở cửa ra là thấy khu công nhân đối diện. Người có tiền thuê đắt thì không thích như thế. Dãy mười căn kia ăn được vì nó làm biệt lập.

Và còn một chỗ nữa, chỗ này ít ai nói: người trả tiền thuê thật không phải khách thuê cuối. Các công ty tuyển dụng thi đua nhau thuê để giữ chỗ ở cho công nhân. Chủ nhà tự vận hành được tám triệu. Bên tuyển dụng sẵn sàng trả mười triệu.

Chênh hai triệu một tháng một căn, mà không phải vận hành gì.

Vậy shophouse thành mỏ vàng ở chỗ nào

Shophouse khác nhà ở một điểm: người thuê nó là người kinh doanh.

Người kinh doanh chỉ trả tiền thuê khi có khách đi qua cửa. Khách đi qua cửa là người đang sống quanh đó, có lương, và tiêu một phần lương ấy ở gần nhà.

Nên với shophouse, phải chạy phép kiểm hai lần.

Lần một cho người thuê: họ bán gì, cho ai, một ngày bao nhiêu khách. Lần hai cho khách của người thuê: mấy nghìn người ở quanh, lương bao nhiêu, tối nay họ ngủ ở đâu.

Thiếu lần hai thì cái cửa hàng ấy không có doanh thu, và người thuê sẽ đi sau vài tháng.

Căn của anh Hậu gãy đúng ở lần hai. Năm 2021 khu chưa có dân, nên không có khách đi qua cửa, nên không có người thuê trả được giá, nên cái gọi là mỏ vàng chỉ là một mặt bằng đẹp đứng chờ.

Có một con số nữa cho thấy cái nhà không tự có giá. Ở Bàu Bàng, xây nhà lên thì thị trường chỉ cộng cho khoảng sáu trăm triệu vào giá bán. Cùng động tác đó ở Bến Cát bán được hai tỷ. Vì Bến Cát đã có tệp mua để ở, còn Bàu Bàng thì chưa.

Ở đó, cái nhà chỉ có giá khi nó sinh ra dòng tiền thuê.

Bốn chỗ phép kiểm này không dùng được

Một, shophouse trong khu đang lấp dân dở. Con số tiền thuê hôm nay thấp thật, mà ba năm sau có thể khác. Ca này điền nhóm việc làm bằng người sẽ đến, kèm mốc năm và tên người công bố. Không có căn cứ thì đây là một khoản cược, cứ gọi đúng tên nó ra.

Hai, shophouse mua để tự kinh doanh. Trần lương người thuê không chặn được anh chị, vì người thuê là chính mình. Nhưng vẫn phải chấm, vì ba năm sau người mua lại của anh chị sẽ đi thuê.

Ba, hàng ở khu du lịch theo mùa. Thu nhập người thuê không chia đều mười hai tháng, nên nhân mười hai là sai. Ca này đếm theo mùa cao điểm rồi trừ mùa trống.

Bốn, căn đang có hợp đồng thuê dài hạn đứng tên một công ty lớn. Lúc đó con số đã có giấy, không cần ước từ lương. Việc còn lại là đọc ngày hết hạn hợp đồng.

Và chỗ gãy thứ năm nằm ở phía tôi. Tôi chạy đúng mười hai ô này lên hai căn shophouse bốn tỷ một căn tôi đang cầm. Ô thu nhập người thuê và ô tiền thuê thật đều trống, vì tôi không có một hợp đồng thuê nào đang chạy trên hai căn đó để đối chứng.

Theo chốt hai, hàng của tôi chưa qua. Tôi ghi thẳng ra chứ không giấu. Một cái thước chỉ đo hàng người khác thì nó là cách chào hàng đeo mặt khách quan.

Câu hỏi thường gặp

Shophouse là mỏ vàng hay của nợ? Nó là mỏ vàng khi quanh đó đã có người sống, có lương, và tiêu một phần lương ở gần nhà. Nó thành của nợ khi cái cửa hàng đẹp mà ngoài cửa chưa có ai đi qua. Phân biệt hai thứ ấy bằng ba con số đếm được: mấy nghìn người quanh đây, lương bao nhiêu, tối nay họ ngủ ở đâu.

Tỷ suất cho thuê shophouse bao nhiêu là khá? Tôi lấy mốc đối chứng quanh bốn phần trăm một năm trên tiền thuê ròng, tức là đã trừ tháng trống, phí và chi phí sửa. Thấp hơn rõ thì tiền đang làm việc chậm. Cao hơn nhiều mà không có hợp đồng đang chạy thì tôi đọc là con số quảng cáo, không đọc là cơ hội.

Người bán nói đã có khách thuê, tin được không? Hỏi tiếp ba câu: hợp đồng bao nhiêu một tháng, ai đứng tên bên thuê, còn mấy tháng nữa hết hạn. Có giấy thì đó là dữ kiện. Chỉ có lời nói thì đó vẫn là con số cần chặn.

Mua shophouse ở khu chưa có dân thì sao? Được, nếu anh chị gọi đúng tên nó là một khoản cược vào thời gian. Khi ấy câu phải trả lời không phải tiền thuê bao nhiêu, mà là mình giữ được bao nhiêu năm trước khi cần tiền. Tôi viết riêng ở bài tiền đầu tư nằm được bao lâu.

Làm sao biết lương người thuê quanh khu đó? Đi hỏi hai ba căn đang cho thuê cùng dãy, hỏi khách thuê làm ở đâu và trả bao nhiêu. Hỏi thêm phòng nhân sự một nhà máy gần nhất. Ba nguồn ấy cho số thật hơn mọi lời cam kết.

Kết

Mở căn anh chị đang xem ra. Viết một dòng thôi, trước khi tính gì khác.

Người thuê căn này làm nghề gì, ở đâu, lương bao nhiêu.

Viết được thì chạy tiếp mười một ô còn lại. Viết không nổi thì dừng ở đó, và gạch chữ “cho thuê tốt” ra khỏi lý do mua.

Anh Hậu mua một buổi chiều vì thấy đẹp. Cái đẹp thì anh nhìn đúng. Phần anh không nhìn là ngoài cửa chưa có ai đi qua, và bốn năm sau thị trường trả lời bằng con số chín tỷ.

Tôi làm đại diện cho phía người mua, việc của tôi là bắt cả hàng của mình lẫn hàng của người khác phải điền nổi mười hai ô này.

Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có nguyên bảng mười hai ô và bốn chốt chặn ở trên. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.

Đọc thêm: định giá theo tiền thuê · nhà phố lợi thế kép · căn hộ dòng tiền đều. Số lao động và thu nhập theo tỉnh để ước trần tiền thuê, anh chị tra ở Cục Thống kê.

Bài viết liên quan

Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.

Trần Quốc Hoàn
Trần Quốc Hoàn
Chuyên gia đầu tư bất động sản cá nhân, 15 năm trong nghề. Đại diện người mua — dẫn nhà đầu tư miền Bắc vào thị trường nhà phố dự án phía Nam, từ Vành đai 3 vào lõi TP.HCM.

Bạn đang đứng trước một quyết định lớn?

Nếu bạn giữ 5 đến 50 tỷ và muốn một người ngồi xuống cùng để nhìn cho rõ trước khi xuống tiền — chúng ta có thể hợp nhau để nói chuyện.

Gọi 070.256.9999
0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest

0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x