Có anh Hùng, ngoài bốn mươi, người cẩn thận.
Anh Hùng làm ăn tích cóp, để dành được một khoản kha khá. Anh để hết trong ngân hàng. Với anh, gửi tiết kiệm là an toàn nhất. Không rủi ro, có lãi đều, ngủ ngon.
Nhiều năm anh nghĩ vậy. Cho tới một hôm anh giật mình. Anh nhận ra số tiền của anh, dù vẫn nguyên con số, lại mua được ít hơn trước. Căn nhà anh nhắm vài năm trước giờ đắt gấp đôi. Tiền anh thì chỉ nhích nhẹ theo lãi.
Anh hỏi tôi. “Tôi có mất tiền đâu, sao lại thấy mình nghèo đi?”
Câu hỏi của anh chạm vào một sự thật mà nhiều người không nhìn ra. Tiền mặt để yên không an toàn như ta tưởng. Nó đang nhỏ lại từng ngày.
Vì sao tiền mặt mất giá âm thầm
Mất giá là việc cùng một số tiền nhưng theo thời gian mua được ít hàng hóa và tài sản hơn, do giá cả và tài sản tăng nhanh hơn tốc độ tiền sinh lãi.
Anh chị có để ý không. Con số trong tài khoản không giảm. Nhưng cái nó mua được thì giảm.
Bát phở năm trước một giá, năm nay giá khác. Căn nhà năm trước một giá, giờ giá khác. Trong khi tiền gửi của anh chị chỉ tăng theo lãi suất, thường không đuổi kịp tốc độ tăng của tài sản và giá cả.
Đó là lý do anh Hùng thấy mình nghèo đi dù không mất đồng nào. Tiền anh đứng yên một chỗ, còn thế giới quanh anh đắt lên. Khoảng cách đó chính là phần anh mất, một cách vô hình.
Cái nguy của sự mất giá là nó âm thầm. Không có cú sốc, không có ngày mất tiền. Chỉ là mỗi năm tiền anh chị yếu đi một chút. Nhiều năm cộng lại thành một khoản lớn mà anh chị không hề thấy nó ra đi.
Vì sao tài sản thật chống được mất giá
Tôi giải thích cho anh Hùng vì sao người ta giữ tài sản thay vì ôm tiền mặt.
Tài sản thật, như bất động sản, có xu hướng tăng giá theo thời gian, theo sự phát triển và theo cả sự mất giá của tiền. Khi tiền yếu đi, giá tài sản tính bằng tiền lại tăng lên. Nên giữ tài sản là một cách bảo vệ giá trị tích lũy của mình.
Đất đặc biệt ở chỗ nó không sinh thêm. Nhu cầu thì tăng theo dân số và phát triển, mà nguồn đất ở vị trí tốt thì có hạn. Cái gì khan hiếm mà nhu cầu tăng thì giữ giá và tăng giá bền.
Đó là lý do qua nhiều thế hệ, người ta giữ của bằng nhà đất, không giữ bằng tiền mặt. Tiền là để tiêu và để xoay. Tài sản là để giữ giá trị lâu dài.
Nhưng đừng hiểu sai thành mua bừa
Tôi phải nói rõ với anh Hùng, kẻo anh hiểu lệch.
Nói tiền mặt mất giá không có nghĩa là vứt hết tiền vào BĐS ngay lập tức. Cũng không có nghĩa mua bất cứ tài sản nào cũng chống được mất giá.
Tài sản phải đúng mới giữ được giá trị. Đất ở vị trí tốt, có nhu cầu thật, có thanh khoản. Mua nhầm tài sản kém, ở nơi không ai cần, thì nó còn mất giá nhanh hơn cả tiền mặt.
Và anh chị vẫn cần giữ một phần tiền mặt để xoay, để dự phòng, để bắt cơ hội. Người bỏ hết tiền vào tài sản, không còn đồng linh hoạt nào, cũng nguy hiểm.
Cái đúng là sự cân bằng. Giữ đủ tiền mặt để sống và xoay. Phần còn lại, đưa vào tài sản thật đã chọn kỹ, để nó giữ giá trị qua thời gian. Tôi nói thêm về việc sắp xếp danh mục này trong bài tái phân bổ vốn bất động sản, và về tài sản tạo dòng tiền trong bài mua bất động sản cho thuê miền Nam.
Anh chị có thể theo dõi thêm diễn biến giá cả và lãi suất qua thông tin từ Ngân hàng Nhà nước để hiểu vì sao tiền mặt yếu dần theo thời gian.
Sai lầm thường gặp về tiền mặt và tài sản
– Tưởng để tiền trong ngân hàng là hoàn toàn an toàn, không thấy nó mất giá. – Chỉ nhìn con số tài khoản không giảm, quên rằng sức mua đang giảm. – Hiểu lệch thành vứt hết tiền vào BĐS ngay, không giữ phần linh hoạt. – Mua bừa tài sản để chống mất giá, nhầm tài sản kém với tài sản tốt. – Không cân bằng giữa tiền mặt để xoay và tài sản để giữ giá trị lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao để tiền trong ngân hàng vẫn bị mất giá?
Vì con số trong tài khoản không giảm nhưng sức mua của nó giảm. Giá cả và tài sản thường tăng nhanh hơn tốc độ tiền sinh lãi, nên cùng một số tiền theo thời gian mua được ít hơn. Sự mất giá này âm thầm, không có cú sốc, nhưng nhiều năm cộng lại thành một khoản lớn mất đi một cách vô hình.
Vì sao bất động sản chống được mất giá?
Vì tài sản thật như bất động sản có xu hướng tăng giá theo thời gian và theo cả sự mất giá của tiền. Đất đặc biệt vì không sinh thêm, trong khi nhu cầu tăng theo dân số và phát triển. Cái gì khan hiếm mà nhu cầu tăng thì giữ giá và tăng giá bền, nên giữ tài sản đúng giúp bảo vệ giá trị tích lũy.
Có nên rút hết tiền tiết kiệm mua bất động sản không?
Không nên. Tiền mặt mất giá không có nghĩa là vứt hết vào BĐS ngay. Anh chị vẫn cần giữ một phần tiền mặt để sống, dự phòng và bắt cơ hội. Cái đúng là cân bằng: giữ đủ tiền mặt để xoay, phần còn lại đưa vào tài sản thật đã chọn kỹ để giữ giá trị qua thời gian.
Tài sản nào giúp giữ giá trị tốt?
Đất và bất động sản ở vị trí tốt, có nhu cầu ở thật và thanh khoản tốt giữ giá trị tốt nhất. Ngược lại, tài sản kém ở nơi không ai cần có thể mất giá còn nhanh hơn tiền mặt. Vì vậy chống mất giá không phải mua bất cứ tài sản nào, mà là chọn đúng tài sản có nền tảng nhu cầu thật.
Anh chị muốn đi tiếp thế nào
Anh Hùng giật mình khi nhận ra tiền mình đang nhỏ lại trong im lặng. Đó là lúc anh bắt đầu nghĩ khác về việc giữ của.
Nếu anh chị cũng đang để phần lớn tài sản bằng tiền mặt và thấy nó không lớn lên kịp với cuộc sống, tôi có thể giúp anh chị tính lại. Giữ bao nhiêu tiền mặt là đủ, phần còn lại nên đưa vào tài sản thật nào để vừa giữ giá vừa sinh lời.
Nhắn cho tôi. Tôi giúp anh chị bảo vệ những gì mình tích cóp khỏi sự mất giá âm thầm.
P.S. Anh Hùng nói câu này khi đã hiểu ra. “Hóa ra ngồi yên cũng là một rủi ro.” Đúng vậy. Trong một thế giới mà tiền yếu dần, đứng im không phải an toàn. Nó chỉ là mất tiền theo cách chậm rãi và khó thấy. Anh chị có đang đứng im không?
