Có tiền nhàn rỗi nên làm gì đầu tiên: hỏi đúng câu trước khi tìm dự án

Chị Hà nhắn cho Hoàn lúc gần mười một giờ đêm. Chị kể cả tuần nay chị mở điện thoại ra xem mấy dự án, đóng lại, rồi lại mở ra. Trong tài khoản chị có một khoản tiền vừa gom được sau khi bán lô hàng cuối năm. Tiền nằm đó, mỗi sáng chị nhìn con số mà trong bụng cứ gợn. “Để thì tiếc, em ạ. Mà bỏ ra mua cái gì chị cũng sợ mình nhìn nhầm.”

Anh chị đọc tới đây có thấy quen không?

Hoàn gặp cảnh này nhiều tới mức gần như ai cầm một khoản tiền nhàn rỗi lần đầu cũng đứng đúng chỗ chị Hà đang đứng. Và điều lạ là: gần như tất cả đều làm sai một việc giống nhau ngay từ bước đầu. Họ lao đi tìm dự án trước. Trong khi câu hỏi đúng không phải “mua ở đâu”, mà là một câu khác, hỏi trước, sâu hơn. Hoàn sẽ nói câu đó ở cuối bài. Anh chị đọc hết nhé.

Tiền nhàn rỗi nên làm gì: việc đầu tiên không phải là tìm dự án

Tiền nhàn rỗi là khoản tiền anh chị đang không dùng tới trong sinh hoạt hằng ngày, không phải tiền ăn, tiền học cho con, tiền phòng khi ốm đau. Nó nằm im một chỗ. Và tiền nằm im thì mỗi năm mất giá một ít, dù con số trong sổ không đổi.

Việc đầu tiên cần làm không phải mở mấy trang rao bán nhà đất ra xem. Việc đầu tiên là ngồi xuống, trả lời cho xong ba câu hỏi về chính khoản tiền đó. Hỏi xong ba câu này, anh chị tự biết loại tài sản nào hợp với mình. Chưa hỏi mà đã đi xem dự án thì y như đi chợ lúc đói: thấy gì cũng muốn, về nhà mới thấy mua nhầm.

Người bán hàng thì luôn muốn anh chị bỏ qua bước này. Vì khi anh chị chưa rõ mình cần gì, họ nói gì anh chị cũng gật. Còn khi anh chị đã rõ, họ khó dẫn anh chị đi sai.

Hoàn cùng khách hoàn tất một thương vụ bất động sản sau khi đã kiểm tra kỹ từng bước

Ba câu hỏi phải trả lời xong trước khi xem bất kỳ dự án nào

Hoàn ngồi với chị Hà, gạt hết tên dự án sang một bên, và hỏi chị ba câu. Đây cũng là ba câu Hoàn hỏi bất kỳ ai nhắn tin cho Hoàn với một khoản tiền trong tay.

Câu 1: Khoản tiền này được phép nằm yên bao lâu?

Đây là câu quan trọng nhất, và cũng là câu bị bỏ qua nhiều nhất. Tiền để được ba năm khác hẳn tiền để được mười năm. Nếu sang năm anh chị cần rút ra lo việc gia đình, thì dù dự án có hay tới đâu cũng không hợp, vì bất động sản không phải thứ bán ra là có tiền ngay.

Chị Hà ngồi nghĩ một lúc rồi nói khoản này chị để được, không đụng tới trong năm sáu năm. Vậy là đã rõ một nửa đường đi. Tiền để lâu được thì mới nghĩ tới chuyện mua tài sản cho nó lớn dần.

Câu 2: Tiền này làm nhiệm vụ gì, giữ của hay sinh lời?

Có người chỉ muốn giữ của, tức là để tiền khỏi mất giá, ngủ ngon là đủ. Có người muốn tiền đẻ ra tiền, chấp nhận nhìn kỹ hơn, chờ lâu hơn để đổi lấy phần lời. Hai nhiệm vụ này dẫn tới hai loại tài sản khác nhau. Lẫn lộn hai cái là nguồn gốc của phần lớn những vụ mua xong thấy hụt hẫng.

Và ở đây Hoàn phải nói thẳng với chị Hà một điều mà Hoàn nói với mọi người: tiền thuê không phải là phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi anh chị mua đúng chỗ đúng lúc. Nhiều người nhìn tiền thuê mỗi tháng rồi tưởng đó là lãi. Không phải. Tiền thuê chỉ cho anh chị biết chỗ đó sống được, có người cần thật. Còn tiền thật sự lớn lên là ở chỗ miếng đất, căn nhà đó mỗi năm một đáng giá hơn.

Câu 3: Nếu sai, anh chị mất được bao nhiêu mà vẫn sống bình thường?

Câu này nghe hơi lạnh, nhưng phải hỏi. Không ai muốn nghĩ tới chuyện sai. Nhưng người đi đường dài luôn tính trước đoạn xấu nhất. Nếu khoản tiền này mất đi một phần, gia đình anh chị có chao đảo không? Nếu câu trả lời là có, thì số tiền được phép mang ra đầu tư phải nhỏ lại. Giữ một phần ngoài tài sản để phòng thân luôn là việc khôn, à không, việc tỉnh táo.

Trả lời xong ba câu này, chị Hà thở phào. Chị bảo tự nhiên thấy nhẹ cả người, vì lần đầu chị biết mình đang đứng ở đâu, thay vì cứ nhìn hết dự án này tới dự án khác mà đầu óc rối tung.

Vì sao hỏi câu đúng lại quan trọng hơn tìm dự án hay

Lý do người ta mua nhầm không phải vì thiếu dự án tốt. Dự án tốt ngoài kia không thiếu. Lý do là vì họ chưa biết cái gì hợp với mình, nên gặp cái gì nghe xuôi tai cũng thấy hợp.

Hoàn ví thế này cho dễ hiểu. Anh chị đi mua giày mà chưa biết chân mình cỡ bao nhiêu, thì đôi nào người bán khen đẹp anh chị cũng muốn thử. Về nhà đi được hai hôm mới thấy chật. Mua tài sản cũng vậy. Ba câu hỏi phía trên chính là cách anh chị đo chân mình trước. Đo xong rồi, đi xem mười dự án anh chị loại được tám, chỉ giữ lại hai cái thật sự hợp. Nhẹ đầu hẳn.

Có một con số Hoàn muốn anh chị nhớ. Tiền để trong ngân hàng, mỗi năm giá cả ngoài chợ nhích lên vài phần trăm, nghĩa là sức mua của khoản tiền đó cứ teo đi một ít mỗi năm. Mười năm nhìn lại, con số trong sổ vẫn thế, nhưng mua được ít hơn hẳn hồi đầu. Đây không phải Hoàn nói để thúc anh chị. Đây là phép tính. Tiền đứng im không phải là an toàn, nó chỉ là mất giá chậm thôi.

Sai lầm thường gặp khi mới có tiền nhàn rỗi

Hoàn đi thực địa nhiều, ngồi với nhiều người cầm tiền lần đầu, và thấy đi thấy lại mấy cái sai này.

Thứ nhất, lao đi xem dự án ngay khi vừa có tiền. Chưa trả lời ba câu phía trên đã đi xem, thế là bị dẫn theo người bán chứ không theo nhu cầu của mình.

Thứ hai, mang hết tiền ra đặt vào một chỗ. Dồn tất cả vào một căn, một lô, lỡ sai một cái là mất lớn. Người tỉnh táo chia tiền ra, giữ lại một phần.

Thứ ba, nhìn tiền thuê tưởng là lãi. Như Hoàn đã nói, tiền thuê là bằng chứng chỗ đó sống được, không phải phần lời. Lẫn hai cái này là tính sai cả bài toán.

Thứ tư, nghe người quen mách rồi mua theo. Người quen tốt bụng thật, nhưng chỗ hợp với họ chưa chắc hợp với anh chị. Mỗi người một nhiệm vụ tiền khác nhau.

Thứ năm, chờ tới lúc hiểu hết mọi thứ mới dám làm. Không có lúc đó đâu. Học một chút, đi một bước, vừa đi vừa hiểu thêm. Chờ hiểu hết thì chờ cả đời.

Bước tiếp theo cụ thể cho anh chị

Anh chị chưa cần đi xem dự án nào vội. Việc của tuần này chỉ là lấy một tờ giấy, viết ra ba câu hỏi phía trên, và tự trả lời cho khoản tiền của mình. Tiền để được bao lâu. Nó làm nhiệm vụ giữ của hay sinh lời. Nếu sai thì mất bao nhiêu vẫn sống bình thường. Trả lời xong ba câu, anh chị đã đi trước phần lớn người mua bất động sản rồi.

Nếu anh chị muốn hiểu sâu hơn về cách chia tiền ra trước khi đầu tư, Hoàn có viết riêng một bài về tiền nhàn rỗi nên chia làm mấy phần. Còn nếu anh chị đang phân vân giữa gửi tiết kiệm và mua nhà, đọc thêm bài gửi tiết kiệm hay mua bất động sản để thấy rõ hai đường đi. Ai đang kẹt ở tâm lý để thì tiếc mà làm thì sợ, Hoàn cũng gỡ riêng trong bài để tiền thì tiếc, đầu tư thì sợ.

Câu hỏi thường gặp

Có tiền nhàn rỗi nên làm gì đầu tiên? Việc đầu tiên không phải tìm dự án, mà là trả lời ba câu về chính khoản tiền đó: tiền để được bao lâu, làm nhiệm vụ giữ của hay sinh lời, và nếu sai thì mất bao nhiêu vẫn sống bình thường. Trả lời xong, anh chị tự biết loại tài sản nào hợp với mình.

Tiền nhàn rỗi để trong ngân hàng có an toàn không? An toàn về con số, nhưng không an toàn về sức mua. Mỗi năm giá cả nhích lên, khoản tiền đứng im mua được ít dần. Để lâu trong ngân hàng là mất giá chậm, không phải là giữ nguyên giá trị.

Có ít tiền thì có nên đầu tư bất động sản không? Không phải cứ nhiều tiền mới làm được. Quan trọng là tiền đó để được lâu không và anh chị có giữ lại phần phòng thân chưa. Nếu hai điều đó ổn, số tiền vừa phải vẫn có đường đi hợp lý.

Làm sao biết một chỗ có sinh lời thật hay không? Nhìn xem chỗ đó có người cần thật không, tức là có người thuê, có người về ở. Nhưng nhớ: tiền thuê chỉ là bằng chứng chỗ đó sống được. Phần lời thật nằm ở giá vốn tăng khi anh chị mua đúng chỗ đúng lúc.

Câu hỏi đúng Hoàn hẹn nói ở đầu bài, giờ anh chị đã thấy rồi đó. Không phải “tiền của tôi nên mua dự án nào”, mà là “tiền của tôi nên đi đâu, và tại sao”. Hỏi được câu đó là anh chị đã cầm trịch rồi, không còn bị ai kéo đi nữa.

Anh chị muốn Hoàn gửi tận tay bản hướng dẫn tự kiểm một khoản tiền trước khi xuống tiền, hay muốn tự viết ba câu hỏi ra giấy rồi làm trước, xong gửi Hoàn xem thử? Chọn một việc, bắt đầu luôn trong tuần này.

P.S. Điều Hoàn lo nhất không phải anh chị mua nhầm một dự án. Mua nhầm còn gỡ được. Điều Hoàn lo là anh chị để khoản tiền đó nằm im thêm vài năm nữa vì sợ, rồi một ngày nhìn lại thấy nó vẫn vậy mà mọi thứ xung quanh đều đắt lên. Chần chừ không mất tiền ngay, nó lấy của anh chị chậm thôi. Nhưng lấy thật.