Để tiền trong ngân hàng mất giá bao nhiêu mỗi năm

Anh Nghĩa gửi tin nhắn cho Hoàn vào sáng Chủ nhật. “Em ơi, anh có 4 tỷ gửi tiết kiệm được ba năm nay. Vợ anh bảo như vậy là giữ của an toàn. Nhưng gần đây anh thấy giá cái gì cũng lên, mà tiền trong sổ vẫn vậy. Có phải anh đang bị mất tiền không, dù sổ không rớt số nào?”

Hoàn đọc xong gõ lại một câu: “Anh hỏi được câu này là anh đã khác 80 phần trăm người gửi tiết kiệm rồi. Để sáng mai Hoàn gọi anh, Hoàn tính thẳng cho anh xem.” Anh chị cũng đang có cảm giác đó đúng không – tiền nằm trong sổ tiết kiệm không nhúc nhích, nhưng ngoài kia bát phở, lít xăng, kí thịt cứ lên đều?

Tiền gửi ngân hàng mất giá bao nhiêu mỗi năm – câu hỏi tưởng khó mà có phép tính rất đơn giản. Hôm nay Hoàn chỉ anh chị cách Hoàn ngồi với anh Nghĩa, lấy giấy ra tính, để anh chị thấy số thật, không phải nghe cảm giác.

Tiền gửi ngân hàng mất giá bao nhiêu mỗi năm – phép tính thật

Tiền gửi ngân hàng mất giá bao nhiêu mỗi năm không phải là câu triết lý. Đó là một phép trừ. Lấy mức lãi suất tiết kiệm trừ đi mức giá cả tăng – kết quả âm hay dương là ra ngay.

Hiện tại, lãi suất gửi tiết kiệm kỳ hạn một năm tại các ngân hàng dao động quanh 5 tới 6 phần trăm một năm. Trong khi đó, giá cả thực tế trên thị trường, tính qua rổ hàng mà anh chị mua mỗi ngày – thịt, cá, xăng, điện, học phí, dịch vụ y tế – tăng khoảng 4 tới 7 phần trăm một năm. Có năm thấp hơn, có năm cao hơn.

Lấy phép trừ ra: lãi 5,5 phần trăm trừ giá cả tăng 5 phần trăm, chỉ còn 0,5 phần trăm. Nếu giá cả tăng 6 phần trăm, lãi còn âm 0,5 phần trăm. Nghĩa là sau một năm, tiền của anh chị trên sổ nhiều hơn, nhưng mua được ít hàng hơn.

Đây là cái Hoàn gọi là “mất giá âm thầm”. Sổ không rớt số, nhưng sức mua rớt. Anh chị không thấy mất tiền trong một ngày, nhưng mỗi tháng mất một ít, mỗi năm mất một mảng.

tiền gửi ngân hàng mất giá mỗi năm - Trần Quốc Hoàn phân tích phép tính — tiền gửi ngân hàng mất giá mỗi năm – Trần Quốc Hoàn phân tích phép tính

Anh Nghĩa khựng người khi Hoàn làm phép tính 10 năm

Hoàn ngồi với anh Nghĩa sáng thứ Hai, lấy giấy ra. “Anh gửi 4 tỷ ba năm nay, giả sử lãi 6 phần trăm một năm.” Anh gật. Hoàn viết: “Sau ba năm, số dư gốc và lãi của anh khoảng 4,76 tỷ, đúng không?” Anh gật. “Giờ anh nhớ lại – ba năm trước anh mua một chiếc xe tay ga bao nhiêu tiền?” Anh đáp: “35 triệu.” Hoàn hỏi: “Chiếc đó bây giờ bao nhiêu?” Anh im lặng, rồi nói: “42 triệu.”

Hoàn chỉ vào tờ giấy. “Vậy anh thấy không – sổ anh tăng 19 phần trăm trong ba năm, nhưng cùng chiếc xe đó tăng 20 phần trăm. Chưa kể bát phở, kí thịt bò, học phí cho con anh. Tất cả đều tăng theo chiếc xe, hoặc hơn.”

Anh Nghĩa ngồi lặng. Rồi anh nhẩm miệng, mắt nhìn xa. “Vậy ba năm anh gửi, anh tưởng mình giữ được 4 tỷ. Thực ra anh mất một phần sức mua của 4 tỷ.”

Đó là lúc anh hiểu. Mà anh chị thấy đấy – Hoàn không nói gì to tát. Hoàn chỉ chỉ cho anh một chiếc xe tay ga.

Tiền mất giá nhanh hay chậm – còn tùy anh chị đang giữ cái gì

Có một chi tiết nhiều người bỏ qua: không phải thứ gì cũng tăng giá cùng tốc độ. Và chính chi tiết đó quyết định anh chị mất giá nhanh hay chậm.

Giá điện, nước, xăng, học phí, dịch vụ y tế – mấy thứ anh chị bắt buộc phải tiêu – tăng nhanh nhất. Thường 5 tới 10 phần trăm một năm. Giá thức ăn, hàng tiêu dùng – tăng vừa, 4 tới 7 phần trăm. Giá xe cộ, thiết bị điện tử – tăng chậm hoặc có khi giảm vì công nghệ mới.

Giá bất động sản ở các khu đang có người về ở thật – tăng mạnh nhất. Vùng ven TP.HCM như Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An, Long Thành, trong năm năm vừa qua tăng trung bình 10 tới 15 phần trăm mỗi năm ở các khu đã có dân. Có khu lên nhanh hơn, có khu đứng im, nhưng mức trung bình đã bỏ xa lãi tiết kiệm.

Nghĩa là, nếu rổ chi tiêu của anh chị nặng về mấy thứ bắt buộc – điện nước, học phí, thức ăn – thì tiền trong sổ tiết kiệm thực sự đang chảy ra chỗ khác, chỉ là anh chị không thấy nó chảy.

Lý do nhiều người vẫn gửi tiết kiệm dù biết mất giá

Hoàn nghe câu này nhiều lần: “Biết rồi, nhưng gửi vẫn an toàn hơn.” Hoàn hiểu. An toàn này là an toàn cảm xúc. Nhìn sổ không rớt, ngủ được. Mua tài sản, giá có thể lên có thể xuống, mất ngủ.

Nhưng Hoàn hỏi lại: “Mất ngủ một tháng vì giá xuống, so với mất 5 phần trăm sức mua mỗi năm trong suốt 10 năm, cái nào đau hơn?”

Anh Nghĩa thở dài. “Em nói đúng. Chỉ là anh không nhìn thấy phần mất kia. Nó không hiện lên trên sổ.”

Đó là bẫy lớn nhất của tiết kiệm. Nó cho cảm giác an toàn, nhưng âm thầm bào mòn tài sản của anh chị. Không có bàn tay vô hình nào lấy tiền của anh chị. Chỉ có giá cả bên ngoài tăng lên trong khi tiền của anh chị đứng im.

Và chỗ này Hoàn muốn anh chị khắc vào đầu, vì nó phân biệt người giữ của với người để của chảy đi: Tiền thuê không phải là phần lời – nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.

Nghĩa là khi anh chị chuyển từ sổ tiết kiệm sang tài sản, mục đích chính không phải là ăn tiền thuê. Mục đích là chốt giá vốn ở hôm nay, để năm năm nữa anh chị không mua lại cùng cái đó bằng giá đắt hơn 50 phần trăm. Tiền thuê chỉ là phanh để biết chỗ đó sống thật.

Sai lầm thường gặp của người thấy tiết kiệm mất giá

Hoàn gặp nhiều người bắt đầu hiểu, nhưng chuyển sai hướng, lại mất thêm.

Sai lầm đầu tiên là chuyển hết tiết kiệm sang một kênh đầu tư mới trong vòng một tháng. Vội vàng là nguồn gốc của sai lầm. Tiền chảy ra khỏi tiết kiệm nên đi từ từ, chia nhiều đợt, mỗi đợt vào một chỗ đã kiểm kỹ.

Sai lầm thứ hai là nhảy vào các kênh “lợi suất cao” như chứng khoán ngắn hạn, coin, các gói đầu tư 15 tới 20 phần trăm một năm. Cao như vậy là cao bất thường. Cao bất thường đi kèm rủi ro mất hết. Người từng gửi tiết kiệm chưa quen cảm giác tài sản dao động hằng ngày, dễ hoảng và bán tháo.

Sai lầm thứ ba là rút hết tiền tiết kiệm xong lại không mua gì, cầm tiền mặt chờ “lúc thị trường chín”. Cầm tiền mặt chờ còn mất giá nhanh hơn gửi tiết kiệm. Có kế hoạch chuyển rồi thì phải chuyển, không được dừng lại cầm tiền.

Sai lầm thứ tư là mua bất động sản vì nghe nói “chống mất giá tốt” mà không hiểu loại nào ở đâu mới chống mất giá. Chỉ bất động sản ở khu có người thật về ở thật mới chống mất giá. Đất bỏ hoang chỗ không ai tới, giá có thể đứng im 10 năm, mất giá hệt như tiền trong sổ.

Vậy anh chị nên làm gì với tiền tiết kiệm

Hoàn không bảo anh chị rút hết tiết kiệm. Gửi tiết kiệm vẫn có vai trò: giữ phần phòng thân, giữ tiền cần dùng trong một năm tới. Phần đó phải ở chỗ rút nhanh, không cần sinh lời.

Nhưng phần tiền để yên được từ ba năm trở lên – nên chuyển. Chuyển dần, chuyển có kế hoạch, chuyển vào tài sản có thể giữ được sức mua. Bất động sản ở khu đã có người ở là một cửa. Các kênh khác cũng là lựa chọn, nhưng người cầm vài tỷ tiền tích lũy, chưa quen thị trường dao động mạnh, thường thấy bất động sản là chỗ dễ ngủ nhất.

Chuyển từ từ. Không vội. Mỗi lần chuyển một phần, kiểm kỹ, xong mới tới phần tiếp theo. Năm năm sau, anh chị nhìn lại, sẽ hiểu vì sao mỗi tháng chuyển một ít là cách bảo vệ sức mua tốt nhất.

Câu hỏi thường gặp

Tiền gửi ngân hàng mất giá bao nhiêu mỗi năm chính xác? Trung bình 0 tới 2 phần trăm so với rổ chi tiêu thực tế, tùy năm. Năm giá cả tăng mạnh có thể mất 2 tới 4 phần trăm. Năm bình thường mất chậm hơn, nhưng gần như luôn mất.

Vậy có nên bỏ hết tiết kiệm chuyển sang bất động sản không? Không. Tiết kiệm vẫn cần cho phần phòng thân và tiền cần dùng ngắn hạn. Chỉ phần tiền để yên được từ ba năm trở lên mới nên chuyển, và chuyển có kế hoạch, không vội.

Có 4 tỷ tiết kiệm, chuyển qua bất động sản bắt đầu từ đâu? Giữ lại 500 triệu tới 1 tỷ phòng thân. Phần còn lại tìm hiểu một món vừa tay – đất khu đã có dân, nhà phố nhỏ, hoặc căn hộ gần nơi làm việc. Mua một món trước, chạy xong một chu kỳ, mới nghĩ tới món thứ hai.

Tiền tiết kiệm mất giá rồi tại sao người lớn vẫn khuyên gửi tiết kiệm? Vì thế hệ trước lớn lên trong giai đoạn lãi tiết kiệm thực sự dương, giá cả ổn định hơn. Thời đó gửi tiết kiệm là an toàn thật. Thời bây giờ phép tính đã khác, nhưng thói quen vẫn còn.

Anh chị muốn tiền của mình đi đường nào

Đọc tới đây, anh chị đã làm phép tính của riêng mình chưa? Mỗi năm anh chị mất bao nhiêu phần trăm sức mua vì để tiền nằm yên?

Nếu anh chị muốn biết cách chuyển tiền tiết kiệm sang tài sản mà không mất đêm nào mất ngủ, Hoàn có một tài liệu ngắn gom đủ bước cần làm trước khi xuống tiền. Nhắn cho Hoàn, Hoàn gửi tận tay.

P.S. Anh Nghĩa hai tuần sau nhắn Hoàn: “Em ơi, anh đã rút một phần tiết kiệm, chuyển dần qua một miếng đất khu đã có dân. Hóa ra việc nhìn thấy số liệu mỗi tháng trong sổ tăng không bù được việc nhìn bát phở lên 10 nghìn. May mà hỏi em trước.” Hoàn mong anh chị cũng chịu khó làm phép tính đó, trước khi tiếp tục để tiền nằm yên thêm một năm nữa.