Giữ của hay tích sản - tiền của anh chị đang làm việc gì

Có một buổi chiều Hoàn ngồi uống trà với Đạt ở quán cóc gần sông Sài Gòn. Đạt 37 tuổi, kỹ thuật viên nhà máy ở Bắc Ninh, mới gửi về nhà một khoản 1 tỷ 4 sau 8 năm đi làm ở Hàn Quốc. Em kể cho Hoàn nghe một câu khiến Hoàn ngồi im mất gần một phút. Em bảo: “Anh ơi, em có 1 tỷ 4 em để trong ngân hàng, mỗi tháng được 7 triệu lãi. Em thấy ổn mà bạn em bảo em đang mất tiền. Em không hiểu em đang mất tiền ở đâu.”

Câu đó Hoàn nghe nhiều rồi. Và câu trả lời cho câu đó không phải là “em sai” hay “em đúng”. Câu trả lời là một câu hỏi ngược lại: em muốn tiền của em đang làm việc gì cho em?

Vì có một chuyện mà hầu hết người Việt mình chưa phân biệt rõ. Đó là giữ của hay tích sản không phải là một việc. Đó là ba việc khác nhau. Và chọn đúng việc mình cần làm với tiền của mình là bước đầu tiên trước khi hỏi mua gì ở đâu.

Giữ của hay tích sản thực ra là ba việc tách bạch

Giữ của hay tích sản nghe như hai từ cùng một ý, nhưng khi bóc ra làm việc được thì nó là hai cái hoàn toàn khác, và kèm theo đó là một việc thứ ba nữa mà nhiều người bỏ qua. Hoàn tạm gọi ba việc đó là ba cách tiền của anh chị đang làm việc cho anh chị.

Việc thứ nhất: giữ của. Mục đích duy nhất là tiền đừng mất giá theo thời gian. Không cần đẻ ra tiền thêm. Không cần tăng gấp đôi. Chỉ cần 10 năm nữa, số tiền này mua được đúng bằng cái mà bây giờ nó mua được. Người cần giữ của là người đã có đủ tiền sống, muốn ngủ ngon, không muốn gồng vì tiền nữa. Thường ngoài 55 tuổi.

Việc thứ hai: tích sản. Mục đích là tiền tự lớn dần theo năm tháng mà không cần anh chị động vào, không cần bán ra. Mỗi năm giá trị tài sản nhích lên 5 đến 10%, cộng với dòng tiền thuê nếu có, cộng dồn lại thì 10 đến 15 năm sau anh chị có một khối tài sản gấp 2 đến 3 lần. Người tích sản không bán cắt lỗ, không chạy theo sóng, không quan tâm giá tuần này. Họ nhìn 10 năm, 20 năm. Thường 40 đến 55 tuổi, đã có nghề, có thu nhập ổn định, muốn chuẩn bị cho giai đoạn con cái vào đại học và bản thân về già.

Việc thứ ba: tăng tài sản. Đây là việc khác hẳn hai việc trên. Mục đích là trong 3 đến 5 năm, biến khoản tiền hiện tại thành gấp đôi hoặc gấp ba. Chấp nhận chôn vốn, chấp nhận rủi ro cao hơn, chấp nhận có thể lỗ nếu sai chu kỳ. Người tăng tài sản là người đang trong giai đoạn kiếm tiền mạnh, dòng thu nhập chính vẫn tốt, có đủ dự phòng, dùng một phần tiền nhàn rỗi để tạo cú nhảy. Thường 30 đến 45 tuổi.

Ba việc. Ba cách nhìn khác nhau. Ba sản phẩm bất động sản khác nhau. Và điều quan trọng nhất mà Hoàn muốn anh chị nhớ: không ai làm cả ba cùng lúc trên cùng một khoản tiền được. Chọn một là chính, một hai là phụ nếu được.

Ven sông Sài Gòn - giữ của bằng tài sản thật là một việc chủ động, không phải để tiền ngồi im — Ven sông Sài Gòn – giữ của bằng tài sản thật là một việc chủ động, không phải để tiền ngồi im

Đạt đang làm việc gì với tiền của em

Hoàn hỏi Đạt lại. Em muốn tiền này làm gì cho em? Em nói: “Em để dành thêm 3 năm nữa về nước mở xưởng cơ khí nhỏ, cần khoảng 800 triệu vốn ban đầu. Số còn lại em muốn để yên, không mất đi là được.” Hoàn nói: “Vậy là em cần giữ của. Không phải tích sản, không phải tăng tài sản.”

Em ngạc nhiên. “Vậy em để trong ngân hàng là đúng rồi phải không?”

Hoàn nói không hẳn. Vì giữ của bằng tiền gửi ngân hàng chỉ đúng khi lãi suất gửi cao hơn lạm phát. Hiện tại lãi suất tiết kiệm 1 năm ở ngân hàng lớn khoảng 5 đến 6%, lạm phát thực tế mà anh chị cảm nhận được ở siêu thị, ở viện phí, ở học phí của con khoảng 6 đến 8% mỗi năm. Vậy là mỗi năm số tiền của Đạt mất đi 1 đến 2% sức mua, dù sổ tiết kiệm vẫn ghi con số tăng lên. Đó là cái bạn Đạt nói “em đang mất tiền”. Nó không mất bằng con số, nó mất bằng sức mua.

Vậy giữ của thì làm thế nào. Hoàn nói với em. Chia tiền thành hai phần. Phần 800 triệu em sắp dùng trong 3 năm nữa, để trong ngân hàng kỳ hạn 6 tháng, chấp nhận lãi thấp, miễn là lúc cần rút ra được ngay. Phần 600 triệu còn lại, đi mua một tài sản thật, nhỏ gọn, pháp lý sạch, không cần cho thuê, không cần theo dõi hàng tuần. Có thể là một lô đất nhỏ ở khu đã có người ở thật, giá vừa tầm. Mua xong để yên, không bán cắt lỗ dù thị trường có rung. Năm sau nếu cần thì bán, giá có thể ngang hoặc nhích nhẹ, nhưng không mất giá theo lạm phát.

Đạt gật đầu chầm chậm. Em bảo trước giờ em cứ nghĩ mua đất là phải tăng gấp đôi, không tăng gấp đôi thì mua làm gì. Hoàn mới nói với em một câu mà sau này em nhắc lại nhiều lần.

Giữ được tiền của mình đã là một việc khó. Phải nên trọng việc giữ, trước khi mơ việc tăng.

Tích sản thì khác, mà tăng tài sản thì khác hẳn

Giả sử Đạt không có kế hoạch mở xưởng, số tiền 1 tỷ 4 để đó 15 năm nữa mới dùng. Lúc đó Hoàn tư vấn khác. Không còn là giữ của nữa, mà là tích sản.

Tích sản thì không chọn lô đất nhỏ để yên. Tích sản chọn một bất động sản ở khu vực đang có dân về ở thật, có hạ tầng mở trong 5 đến 10 năm tới. Có thể là một căn nhà phố nhỏ, có người thuê, giá đất tăng chậm nhưng đều, kèm theo dòng tiền thuê mỗi tháng. 10 năm sau giá đất có thể gấp đôi, tiền thuê 10 năm cộng lại cũng đáng kể. Nhưng điểm then chốt là anh chị không bán trong 10 năm đó. Không chạy theo sóng.

Nếu Đạt chọn ngả tăng tài sản, câu chuyện khác nữa. Giả sử em 32 tuổi, chưa có vợ con, lương chính đủ sống, không cần tiền này trong 5 năm tới, chấp nhận rủi ro cao hơn. Lúc đó Hoàn tư vấn vào một khu vực có hạ tầng mở lớn sắp hoàn thiện trong 2 đến 3 năm tới, giá hiện tại thấp hơn khu đã hoàn thiện bên cạnh 30 đến 40%. Chấp nhận chôn vốn 3 năm, chấp nhận không có dòng tiền trong giai đoạn đó. Nếu đúng khu đúng chu kỳ, 3 năm sau giá có thể gấp 1,5 đến 2 lần. Nếu sai, chôn vốn thêm 2 đến 3 năm nữa. Nhưng Đạt phải chuẩn bị tâm lý cho cả hai khả năng.

Thấy chưa. Cùng 1 tỷ 4. Ba cách tiêu khác nhau. Ba sản phẩm khác nhau. Ba khu vực khác nhau. Và quyết định không nằm ở việc nhìn vào thị trường, mà nằm ở việc nhìn vào chính anh chị. Anh chị đang ở giai đoạn nào của đời. Anh chị cần tiền này làm gì. Anh chị chịu được rủi ro tới đâu.

Sai lầm thường gặp

Sai lầm thứ nhất: nghĩ ba việc là một việc. Nhiều người đến gặp Hoàn nói “em muốn mua bất động sản để giữ của, mà cũng tăng tài sản luôn, mà cũng có dòng tiền thuê luôn”. Không có bất động sản nào làm được cả ba cùng mạnh. Chọn mạnh ở cái mình cần nhất.

Sai lầm thứ hai: để tiền trong ngân hàng rồi tưởng là giữ của. Lãi suất gửi hiện nay thấp hơn lạm phát thực. Giữ của trong ngân hàng là giữ con số, không phải giữ sức mua. Đó là lý do bạn Đạt nói em đang mất tiền.

Sai lầm thứ ba: muốn tăng tài sản bằng tiền duy nhất mình có. Tăng tài sản phải đi với rủi ro. Nếu cả gia tài có 1 tỷ 4 và chôn hết vào ngả tăng tài sản, lúc thị trường rung thì không còn gì để sống. Tăng tài sản chỉ nên dùng tiền thật sự nhàn rỗi, không cần đến trong 5 năm.

Sai lầm thứ tư: nhìn mục tiêu của người khác rồi làm theo. Hàng xóm 55 tuổi đang tích sản, anh chị 32 tuổi lại tích sản theo, trong khi anh chị đáng ra phải tăng tài sản. Hoặc ngược lại, anh chị 58 tuổi lại chạy theo người 32 tuổi đi tăng tài sản, nguy cơ chôn vốn đúng lúc cần tiền nghỉ hưu.

Sai lầm thứ năm: không chịu viết ra bằng chữ. Hoàn hay nói với khách. Lấy tờ giấy ra, viết tay. “Tôi 37 tuổi. Tiền tôi cần làm việc gì cho tôi trong 5 năm tới.” Viết đi. Viết ra rồi mới ra được quyết định đúng. Nghĩ trong đầu thì mãi không rõ.

Kết

Trước khi hỏi khu nào đẹp, dự án nào thơm, giá nào tốt, anh chị trả lời ba câu đơn giản này:

Một. Tôi đang ở giai đoạn nào của đời? Đang trong giai đoạn kiếm tiền mạnh, hay đang chuẩn bị cho giai đoạn giảm tốc, hay đang vào giai đoạn nghỉ ngơi?

Hai. Tiền của tôi đang cần làm việc gì cho tôi? Giữ sức mua không mất đi, tự lớn dần theo năm tháng, hay tạo cú nhảy trong 3 đến 5 năm?

Ba. Nếu khoản tiền này mất 20% tôi còn sống được không? Nếu không, ngả tăng tài sản là ngả sai cho tôi.

Trả lời xong ba câu, anh chị biết tiền của mình nên đi về ngả nào. Lúc đó mới hỏi mua gì ở đâu. Không trả lời trước mà đã đi hỏi là đi lạc.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Em 40 tuổi, có 2 tỷ nhàn rỗi, nên giữ của hay tích sản?

Trả lời: Phần lớn người 40 tuổi nên nghiêng về tích sản, giữ của là phụ. Lý do: anh chị còn ít nhất 15 đến 20 năm sống chủ động trước khi về già, đủ thời gian cho tài sản tự lớn dần. Nhưng cần có dự phòng tiền mặt riêng cho tình huống bất ngờ.

Hỏi: Em muốn vừa tích sản vừa có dòng tiền hàng tháng, có được không?

Trả lời: Được. Chọn bất động sản ở khu đã có người ở thật, có người thuê sẵn, giá vẫn tăng chậm theo thị trường. Nhà phố nhỏ ở khu đã đông dân, chung cư ở lõi thành phố cũ, phòng trọ ở khu công nghiệp đã vận hành đủ lâu. Dòng tiền thấp hơn ngả thuần dòng tiền, giá tăng chậm hơn ngả thuần tăng vốn, nhưng cả hai cùng có.

Hỏi: Vàng có phải là một cách giữ của tốt không?

Trả lời: Vàng giữ sức mua được, nhưng không tạo dòng tiền và không tăng tài sản chủ động. Vàng là một phần của giữ của, không phải tất cả. Chia tiền thành nhiều ngả, không dồn hết vào một loại tài sản.

Hỏi: Em làm công ăn lương, không chịu được rủi ro, có nên đụng vào bất động sản không?

Trả lời: Có, nhưng chọn ngả giữ của hoặc tích sản chậm, không chọn ngả tăng tài sản. Bất động sản ở khu đã có dân, pháp lý sạch, giá vừa tầm, mua xong để yên. Không chạy theo sóng, không mua ở khu đang được thổi.

Nếu anh chị muốn Hoàn gửi tài liệu cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền mà Hoàn đang dùng với khách thật, anh chị để lại bình luận KIỂM TRA bên dưới. Hoàn gửi tận tay vào tin nhắn.

Bài liên quan: Có tiền nhàn rỗi nên làm gì đầu tiên, Để tiền trong ngân hàng mất giá bao nhiêu mỗi năm, Mục tiêu đầu tư bất động sản quyết định anh chị mua gì.

P.S. Buổi trà hôm đó Đạt kể Hoàn nghe thêm một chuyện. Lúc em còn ở Hàn, có đồng nghiệp người Việt vay thêm tiền mua đất ở quê theo lời ông chú họ, chôn vốn 5 năm chưa bán được. Mỗi tháng vẫn trả lãi vay. Em thấy sợ. Về nước em quyết định an toàn, cho tiền ngủ yên trong ngân hàng. Hoàn hiểu em. Nhưng nói với em: an toàn không có nghĩa là không làm gì. An toàn có nghĩa là biết tiền mình đang làm việc gì, không bị dẫn đi lạc. Giữ của đúng cách cũng là một việc chủ động. Chứ không phải để tiền ngồi im rồi tưởng là an toàn.