Tiền của vợ chồng: đầu tư chung thế nào cho đỡ cãi

Anh Giang, 49 tuổi, phó giám đốc kinh doanh một công ty điện tử ở Mỹ Đình, cùng vợ là chị Hoa gom được 2 tỷ 9 sau 20 năm làm việc. Tháng trước anh nhắn Hoàn: “Em ơi, anh với vợ anh đang có 2 tỷ 9, muốn mua căn nhà phố Dĩ An. Nhưng anh với vợ anh đang cãi. Anh muốn mua căn 3 tỷ 5 vay thêm 600 triệu. Vợ anh bảo chỉ mua đúng 2 tỷ 9 không vay. Hai bên không ai nhường ai, cãi cả tuần nay rồi.”

Hoàn đã nghe câu chuyện này rất nhiều lần. Khoảng 60 phần trăm số ca Hoàn tư vấn vợ chồng đầu tư chung đều có một giai đoạn cãi nhau. Không phải vì ai sai ai đúng. Mà vì hai người có hai cách nhìn tiền khác nhau, và không ai lập ra quy tắc trước khi bắt đầu.

Bài này Hoàn chỉ anh chị bộ bốn thỏa thuận cần lập trước khi xuống tiền, và ba ca thật đã giữ được cả hôn nhân và tài sản.

Vì sao vợ chồng đầu tư chung hay cãi

Có bốn lý do chính, Hoàn thấy đi thấy lại.

Lý do một – hai người có hai mức chịu rủi ro khác nhau. Một người sẵn sàng vay 50 phần trăm giá trị để mua căn lớn. Người kia không muốn nợ ngân hàng một đồng nào. Cả hai đều đúng theo cách của mình. Không ai sai. Nhưng không có cuộc trò chuyện rõ ràng về mức rủi ro trần cho phép, hai người chạm nhau mỗi khi có quyết định lớn.

Lý do hai – hai người có hai mục tiêu tiền khác nhau. Người này nghĩ về việc nhân vốn trong 10 năm, người kia nghĩ về việc có tiền chữa bệnh cho bố mẹ trong 3 năm tới. Hai mục tiêu không cùng tần số. Chọn tài sản tốt cho mục tiêu một là bỏ qua mục tiêu hai.

Lý do ba – không chia rõ ai quyết việc gì. Khi ra sổ hồng cùng đứng tên, không có nghĩa cả hai cùng quyết mọi việc. Trong thực tế, một người thường chủ động hơn trong việc tìm hiểu, đi xem, đọc hợp đồng. Người kia tin tưởng rồi ký theo. Khi có vấn đề, người tin tưởng bắt đầu nghi, người chủ động cảm thấy bị phản bội.

Lý do bốn – chia tiền chung và tiền riêng không rõ. Trong 2 tỷ 9 của anh Giang và chị Hoa, có 1 tỷ 2 là tiền chị Hoa thừa kế từ bố mẹ, 1 tỷ 1 là tiền hai vợ chồng tích cóp chung, 600 triệu là tiền thưởng của anh Giang. Nhưng khi mua chung, cả ba khoản gộp làm một. Lúc có lãi thì không ai nhớ, lúc có vấn đề thì tiền ai nấy nhận là bắt đầu khó.

Trần Quốc Hoàn — bốn thỏa thuận vợ chồng cần lập trước khi mua chung bất động sản

Bốn thỏa thuận cần lập trước khi mua

Thỏa thuận một – ai quyết việc gì. Chia rõ ba việc: ai chọn khu vực, ai duyệt căn cụ thể, ai ký hợp đồng và lo pháp lý. Người có kinh nghiệm hơn trong một việc thì làm việc đó. Việc còn lại giao cho người kia hoàn toàn tin tưởng. Không ai nhảy vào việc của người kia khi đã giao.

Thỏa thuận hai – mức rủi ro trần. Hai vợ chồng ngồi lại trả lời ba câu hỏi: dư nợ tối đa chịu được là bao nhiêu phần trăm tài sản, mất thu nhập trong bao nhiêu tháng vẫn cầm cự được, và khả năng chịu đựng khi tài sản mất giá tạm thời 20 phần trăm. Lấy mức thấp hơn trong hai người, lấy đó làm trần cho quyết định chung.

Thỏa thuận ba – nguồn tiền và tỷ lệ góp. Viết ra giấy: tiền từ nguồn nào, ai đóng góp bao nhiêu, tỷ lệ chủ sở hữu kinh tế trên tài sản. Pháp lý thì cùng đứng tên, nhưng về mặt kinh tế, hai người biết rõ ai góp bao nhiêu. Trong trường hợp sau này một bên muốn rút, có cơ sở để chia công bằng.

Thỏa thuận bốn – quy trình ra quyết định. Lập trước ba quy tắc. Một là mọi khoản chi trên 100 triệu phải cả hai cùng đồng ý. Hai là khi bất đồng, ai có nhiều thông tin hơn về việc đó được quyền quyết, với điều kiện giải thích rõ cho người kia hiểu. Ba là khi vẫn không thống nhất, chọn phương án an toàn hơn, không chọn phương án rủi ro cao hơn.

Anh Giang và chị Hoa áp bộ bốn thỏa thuận này. Kết quả: chị Hoa chịu rủi ro thấp hơn, nên mức trần vay là 400 triệu, không phải 600 triệu. Căn mua là 3 tỷ 3, không phải 3 tỷ 5. Chị Hoa duyệt căn vì chị đã đi xem nhiều hơn, anh Giang lo thủ tục ngân hàng vì anh làm tài chính giỏi hơn. Mỗi người làm việc mình giỏi.

Chia tiền chung và tiền riêng ra sao

Đây là phần nhạy cảm nhất, nên nói rõ ngay từ đầu để không có hiểu nhầm sau này.

Có ba loại tiền trong một gia đình.

Tiền chung – do hai vợ chồng cùng tạo ra trong hôn nhân. Lương, thưởng, lợi nhuận kinh doanh chung, lãi đầu tư từ tiền chung. Loại này mặc nhiên là chung, tỷ lệ chủ sở hữu 50-50 trừ khi có thỏa thuận khác.

Tiền riêng của mỗi người – có trước hôn nhân hoặc được tặng cho riêng. Tài sản thừa kế từ bố mẹ cho riêng một người, tiền tiết kiệm trước khi kết hôn, quà tặng ghi tên riêng. Loại này về mặt luật vẫn là của riêng, nhưng khi đem vào đầu tư chung, cần ghi rõ.

Tiền được tặng chung – quà cưới, bố mẹ cho hai vợ chồng. Loại này là chung.

Khi gom tiền mua tài sản, viết ra giấy: tổng vốn bao nhiêu, trong đó tiền chung bao nhiêu, tiền riêng của chồng bao nhiêu, tiền riêng của vợ bao nhiêu. Giấy này không phải để nghi nhau. Giấy này để cả hai đều yên tâm, và để con cháu sau này không phải cãi.

Chị Hoa có 1 tỷ 2 thừa kế từ bố mẹ. Anh Giang ghi rõ trong biên bản gia đình: trong căn nhà 3 tỷ 3 mua chung, tỷ lệ chủ sở hữu kinh tế là 1,2/3,3 = 36 phần trăm của chị Hoa (từ nguồn riêng), 1,1/3,3 = 33 phần trăm từ tiền chung (chia 50-50 là 16,5 phần trăm mỗi người), 1/3,3 = 30 phần trăm từ tiền của riêng anh Giang. Khi bán sau này, nếu phải chia, có cơ sở rõ.

Khi hai người không thống nhất, chọn hướng nào

Nguyên tắc Hoàn khuyên áp dụng: khi bất đồng mà cả hai bên đều hợp lý, chọn phương án ít rủi ro hơn.

Lý do: tài sản mua lớn mà sai thì mất nhiều. Mất một phần vốn thì còn làm lại được. Mất lòng tin trong hôn nhân thì không làm lại được. Chọn an toàn giữ được cả hai.

Áp vào trường hợp cụ thể: – Người này muốn vay 1 tỷ, người kia muốn vay 500 triệu → chọn 500 triệu. – Người này muốn mua căn 4 tỷ, người kia muốn 3 tỷ → chọn 3 tỷ, hoặc mua căn giữa 3,3-3,5 tỷ nếu cả hai cùng nhất trí. – Người này muốn đất nền, người kia muốn chung cư → chọn chung cư (có dòng tiền thuê, rủi ro thấp hơn). – Người này muốn một căn to, người kia muốn hai căn nhỏ → tùy mục tiêu nhưng chọn hướng linh hoạt hơn thường là chọn hai căn.

Trường hợp một bên vẫn không chịu? Hoãn 3 tháng. Trong 3 tháng đó, hai người cùng đi xem thêm, đọc thêm, nói chuyện thêm. Rồi quay lại thảo luận. Thường sau 3 tháng, một trong hai bên hiểu thêm phía bên kia, hoặc tìm ra phương án thứ ba cả hai đều chấp nhận.

Ba ca thật đã giữ được cả hôn nhân và tài sản

Ca một – anh Giang và chị Hoa. Áp bộ bốn thỏa thuận, mua căn 3 tỷ 3, vay 400 triệu, giữ 1 tỷ đệm. 8 tháng sau căn lên 3 tỷ 5. Chị Hoa chủ động nói: “Lúc đầu chị sợ, giờ chị thấy em đúng khi khuyên không vay cao hơn 400 triệu. Chị học được một điều: anh ấy nhìn giá được, chị nhìn rủi ro được, hai cái phải kết hợp.” Hai vợ chồng giờ bàn đến căn thứ hai.

Ca hai – anh Khôi, 46 tuổi, công nhân kỹ thuật và chị Lan, 44 tuổi, giáo viên, Hà Đông. Có 2 tỷ 1. Anh Khôi muốn mua đất nền Long Thành, chị Lan muốn mua căn hộ Dĩ An cho thuê. Cãi 2 tháng. Hoàn khuyên hoãn, mỗi người đi thực địa 2 lần cả hai nơi. Sau 6 tuần, anh Khôi về bảo: “Em đi Long Thành thấy khu em định mua chưa có dân, đất em nhắm cỏ mọc quá đầu gối, biển dự án bay màu. Em chọn phương án vợ.” Mua căn hộ 1 tỷ 9, giữ 200 triệu đệm. 2 năm sau căn thuê đều, lên giá 2 tỷ 15.

Ca ba – anh Thiện, 52 tuổi, kinh doanh và chị Thủy, 48 tuổi, nội trợ, Hải Phòng. Có 4 tỷ 5 từ bán cửa hàng. Anh muốn dồn vào một căn 5 tỷ 2 vay thêm 700 triệu. Chị muốn chia hai căn nhỏ không vay. Áp quy tắc “khi bất đồng chọn an toàn hơn”. Mua hai căn: một căn 2 tỷ 3, một căn 1 tỷ 9. 2 năm sau chị bị tai nạn giao thông, phải phẫu thuật và nghỉ ở nhà 8 tháng. Chị dùng dòng tiền thuê căn 1 tỷ 9 (13 triệu một tháng) bù một phần chi phí. Căn 2 tỷ 3 lên giá đều. Nếu dồn một căn vay thêm, lãi 7-8 triệu một tháng cộng chi phí viện phí là áp lực lớn.

Sai lầm thường gặp

Sai lầm một – không nói chuyện tiền trước khi mua. Mua xong rồi mới cãi là muộn. Nói chuyện tiền trước, lập thỏa thuận, rồi mới xuống tiền. Mất một tuần ngồi lại tốt hơn mất một năm cãi.

Sai lầm hai – một người quyết hết, người kia tin theo mù. Tin tưởng là tốt, nhưng tin tưởng không có nghĩa không biết gì. Người tin tưởng cũng phải hiểu đủ về căn nhà đang mua: giá, khu vực, dòng tiền thuê, kế hoạch bán. Hiểu đủ để khi có vấn đề, hai người cùng xử lý, không phải một người gánh.

Sai lầm ba – gộp tiền riêng với tiền chung mà không ghi lại. Chị Hoa đem 1 tỷ 2 thừa kế vào đầu tư chung mà không viết giấy ghi rõ nguồn, 10 năm sau nếu có chuyện gì xảy ra, chị không có cơ sở nào bảo “trong này có 36 phần trăm là của tôi riêng”. Luật dân sự có bảo vệ, nhưng cần bằng chứng.

Sai lầm bốn – mang chuyện tiền ra cãi trước mặt con cái. Con cái nghe bố mẹ cãi tiền thì tạo ra tâm lý sợ tiền hoặc ám ảnh về tiền. Cãi tiền ở phòng riêng, trước mặt con nói chuyện bình thường. Đây không phải chuyện bán nhà, đây là chuyện gia đình nên bàn kín.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Vợ em muốn đứng tên một mình căn này, có nên không? Nếu tiền là của vợ hoàn toàn (thừa kế hoặc có trước hôn nhân), đứng tên vợ là đúng. Nếu tiền là chung, đứng tên vợ vẫn được nhưng cần văn bản thỏa thuận ghi rõ tỷ lệ sở hữu kinh tế. Về sau nếu bán, có cơ sở chia.

Hỏi: Vợ chồng em không hợp nhau về tiền, có nên đầu tư chung không? Không hợp về cách chi tiêu hàng ngày không có nghĩa không đầu tư chung được. Vấn đề là có thống nhất được bốn thỏa thuận ở trên hay không. Thống nhất được thì đầu tư chung. Không thống nhất được thì mỗi người đầu tư phần tiền riêng của mình, không gộp.

Hỏi: Em muốn mua riêng để vợ không biết, có nên không? Không nên. Mua riêng để giấu là tự tạo ra một quả bom thời gian. Khi vợ phát hiện, không chỉ mất tiền, mất cả lòng tin. Nếu có tiền riêng muốn đầu tư riêng, nói rõ với vợ ngay từ đầu, mua minh bạch, không giấu.

Hỏi: Mẹ em cho hai vợ chồng em 500 triệu, số này tính là tiền chung hay riêng? Nếu mẹ ghi rõ cho hai vợ chồng (ví dụ trong văn bản tặng cho) là tiền chung. Nếu mẹ cho riêng con mình thì là tiền riêng. Nếu không có văn bản, mặc định tiền tặng cho trong thời kỳ hôn nhân là chung.

P.S.

Hoàn làm sẵn một bộ bốn mẫu thỏa thuận cho vợ chồng đầu tư chung: mẫu phân vai, mẫu mức rủi ro trần, mẫu ghi nguồn tiền, mẫu quy trình ra quyết định. Anh chị muốn Hoàn gửi tận tay bộ mẫu này, hay muốn Hoàn ngồi điện thoại 25 phút giúp hai vợ chồng cùng lập thỏa thuận, Hoàn làm theo ý anh chị. Để lại bình luận VỢ CHỒNG bên dưới bài, Hoàn gửi trong ngày.