Chị Thoa năm mươi hai tuổi, trước làm kế toán rồi về mở cửa hàng tạp hoá ở Thái Bình. Chị cầm một lô đất tỉnh mua năm 2022, giá 2,4 tỷ.
Chị rao từ tháng 3. Tới nay có hơn ba chục người gọi hỏi. Không ai đặt cọc.
Chị nhắn tôi: “Người ta hỏi nhiều mà sao không ai mua anh?”
Tôi phải nói với chị một chuyện không dễ nghe: rao một tháng ba chục người gọi hỏi mà không ai cọc thì đó không phải có thanh khoản. Đó là có người tò mò.
Thị trường hết người mua sau nghĩa là gì
Thanh khoản không phải là “có người hỏi”. Thanh khoản là có người trả tiền, trong bao lâu, ở mức giá nào.
Ba con số đó khác hẳn số lượt gọi điện. Và đây là chỗ nhiều anh chị đọc sai tín hiệu suốt mấy tháng, trong khi mỗi tháng trôi qua là một tháng tiền đứng im.
Câu lật lớn nhất của chuyện này, tôi nói ra luôn: anh chị không mua bất động sản. Anh chị mua người mua lại của mình.
Miếng đất không trả tiền cho anh chị. Người mua lại mới trả. Nên thứ phải soi kỹ nhất không phải miếng đất, mà là cái người ba năm nữa sẽ móc tiền ra.
Và có một câu lật sâu hơn nữa, câu này ít ai hỏi: người đang bán cho anh chị hôm nay chính là anh chị của ba năm nữa. Họ cũng từng ngồi ở ghế anh chị đang ngồi, cũng nghe đúng câu chuyện anh chị đang nghe. Hôm nay họ muốn ra. Câu trả lời cho “vì sao họ ra” nói về tương lai của anh chị nhiều hơn mọi tờ quy hoạch.

Năm dòng phải viết trước khi cọc
Phép này trong bộ của tôi gọi là ai mua lại. Cơ chế rất đơn giản mà rất khó làm: trước khi ký cọc hôm nay, anh chị phải viết được mẩu tin rao bán của chính mình ba năm sau.
Đủ năm dòng, mỗi dòng bằng số và tên. Không được viết “chắc là”, “chắc có”, “kiểu gì chả”.
Dòng một: tôi sẽ bán cho ai. Không được viết “nhà đầu tư”. Phải ra được nghề nghiệp, độ tuổi, họ ở đâu tới, vì sao lại tới khu này.
Dòng hai: họ mua để làm gì. Ở thật, cho thuê hoặc kinh doanh, hay mua rồi bán tiếp. Chọn một cái là chính.
Dòng ba: lúc đó họ trả được bao nhiêu. Căn cứ vào thu nhập của nhóm người đó, không căn cứ vào kỳ vọng của mình. Người thu nhập ba mươi triệu một tháng không mua nổi căn tám tỷ, dù khu có đẹp tới đâu.
Dòng bốn: họ so tôi với cái gì. Lúc đó trên thị trường còn hàng nào cùng tầm tiền. Nhớ tính cả hàng mới của chủ đầu tư, chỗ này tôi nói riêng ở dưới.
Dòng năm: bao lâu bán xong, và phải bớt bao nhiêu. Nhìn vào chính khu đó hiện nay: hàng thứ cấp rao trung bình mấy tháng mới đi, chốt thấp hơn giá rao bao nhiêu phần trăm.
Ba tầng người mua lại
Xếp người ở dòng một vào một trong ba tầng.
| Tầng | Là ai | Đặc tính |
| Người ở thật | mua về ở | Chắc nhất. Họ mua bằng nhu cầu, không mua bằng kỳ vọng |
| Người khai thác | mua để cho thuê, để kinh doanh | Chắc vừa. Họ tính bằng máy tính: thuê bao nhiêu, mấy năm hoàn |
| Nhà đầu tư khác | mua để bán tiếp | Mỏng nhất. Họ chỉ mua khi tin giá còn lên |
Tài sản chỉ có tầng ba làm đường ra là tài sản chuyền tay. Tôi không cấm, nhưng phải biết mình đang chơi trò gì. Và trong trò đó, người vào sau cùng là người trả giá.
Cái bẫy hầu như ai cũng quên
Ba năm nữa anh chị rao căn của mình. Cùng lúc đó, nếu chủ đầu tư vẫn còn hàng – giai đoạn sau, block sau, khu sau – thì người mua đứng giữa hai lựa chọn.
| Hàng của anh chị | Hàng chủ đầu tư |
| trả một cục hoặc tự lo vay | trả theo tiến độ, có chính sách, có ngân hàng bảo lãnh |
| nhà cũ ba năm | nhà mới tinh |
| một mình anh chị rao | cả đội bán hàng đẩy, có quảng cáo, có sự kiện |
Anh chị thắng bằng giá, hoặc bằng thứ họ không có: vị trí đã hình thành, đã có người ở xung quanh, đã có chỗ thuê. Không có cái nào trong hai thứ đó thì đường ra hẹp.
Nên phải hỏi trước khi mua: chủ đầu tư còn bao nhiêu hàng, còn mấy giai đoạn nữa, dự kiến tung ra khi nào.
Tôi nói thật một chỗ: phần cạnh tranh với chính chủ đầu tư là tôi suy ra từ cơ chế thị trường. Ở mỗi khu mức độ khác nhau, khu nào chủ đầu tư đã bán hết thì bẫy đó không tồn tại. Phải hỏi từng dự án một, đừng bê nguyên sang chỗ khác.
Chốt chặn và cách đọc kết quả
Không viết nổi đủ năm dòng bằng số và tên thì **chưa được cọc**. Không bù trừ bằng bất cứ thứ gì: không bằng giá tốt, không bằng chiết khấu, không bằng lời hứa “khu này dễ bán”.
Thiếu dòng nào tức là đang mua bằng hy vọng ở đúng chỗ đó. Chốt này anh chị tự chấm được, chỉ cần đếm số dòng viết xong.
| Tình huống | Đọc thế nào |
| Cả ba tầng đều có người thật | Đường ra rộng. Yên tâm về chuyện bán lại |
| Có hai tầng, biết rõ tầng nào là chính | Chấp nhận được. Bám tầng chính mà tính |
| Chỉ có tầng một hoặc chỉ tầng hai | Được, nhưng đường ra hẹp. Phải mua rẻ hơn mặt bằng mới đủ đệm |
| Chỉ có tầng ba | Cảnh báo đỏ. Hàng chuyền tay, chỉ chơi nếu vào sớm và có kỷ luật thoát |
| Không viết được dòng một | Dừng. Chưa biết bán cho ai thì chưa biết mình mua cái gì |
Ba câu hỏi thẳng người bán và người môi giới
1. Vì sao chủ bán? Câu này trả lời luôn chuyện rẻ thật hay rẻ giả. 2. Khu này một tháng có mấy giao dịch thứ cấp? Không có con số thì đừng nói “thanh khoản tốt”. 3. Hàng rao ở đây trung bình bao lâu mới đi, và chốt kém giá rao mấy phần trăm?
Ai trả lời được ba câu này là người có làm việc. Không trả lời được mà vẫn khẳng định “dễ bán lắm anh” thì đó là câu nói bán hàng, không phải thông tin.
Chị Thoa viết được mấy dòng
Tôi bảo chị Thoa viết năm dòng cho lô đất chị đang rao, nhưng viết lùi về năm 2022, đúng lúc chị mua.
Dòng một chị để trống. Chị bảo: “Hồi đó em nghĩ đất tỉnh thì ai mua chẳng được.”
Dòng hai chị viết “mua rồi bán tiếp”, tức là tầng ba. Dòng ba trống, vì không có nhóm người nào để lấy thu nhập. Dòng bốn chị viết được, vì chị biết quanh đó còn nhiều lô tương tự. Dòng năm chị cũng viết được, nhưng viết xong thì chị lặng: hàng cùng loại ở đó rao trung bình hơn tám tháng.
Hai trên năm dòng. Và đúng hai dòng trống là hai dòng quan trọng nhất.
Chuyện của chị không phải chuyện hiếm. Chị không mua sai lô – lô đó pháp lý sạch, đường vào đủ rộng. Chị mua mà không có người mua lại trong đầu, và ba năm sau thị trường đi tìm người đó hộ chị thì không tìm ra.
Giờ chị làm gì? Tôi không khuyên chị bán gấp, vì bán gấp lúc này là chốt đúng chỗ xấu nhất. Việc chị đang làm là đi tìm tầng một và tầng hai cho chính lô đó: hỏi xem có ai ở quanh cần đất làm nhà, có ai cần mặt bằng. Tìm được một người thật là đường ra mở ra một nửa.
Bốn chỗ phép này không dùng được
Đóng một phép thành mấy bước cứng mà không nói lúc nào nó sai thì là phát dao cho người chưa biết cầm.
1. Mua để giữ, không định bán. Tích sản, để lại cho con, mua đất cạnh nhà. Cả phép này dựng trên giả định “ba năm nữa tôi bán”. Người không định bán thì năm dòng vô nghĩa. Lúc đó đo bằng tiền nó đẻ ra hằng năm và chi phí giữ. 2. Vùng đang thay đổi lớn, hạ tầng chưa chạy xong. Dòng một hỏi bán cho ai, mà nhóm người đó chưa tồn tại ở đó. Họ đến sau khi nhà máy, đường, trường mở. Lúc đó viết dòng một bằng người sẽ đến, kèm mốc thời gian và căn cứ. Không có căn cứ thì đây là cược, gọi đúng tên nó ra. 3. Hàng nắm giữ ngắn, lướt theo sóng chính sách. Phép này chấm tầng ba là mỏng nhất. Người lướt sóng có kỷ luật thoát thì tầng ba chính là cách chơi của họ, không phải lỗi. Ca đó đo thời gian thoát và mức cắt lỗ đã định trước. 4. Người bán không nói vì sao bán. Ở hàng chuyển nhượng, không ai có nghĩa vụ nói thật. Không có câu trả lời thì coi như chưa biết, đừng suy đoán rồi ghi vào như dữ kiện. Bù lại bằng số giao dịch thật của khu.
Và chỗ cuối, gãy ở phía tôi. Năm dòng này là phép loại, không phải lời chào. Khách viết được năm dòng không có nghĩa là món nào đáng mua – chỉ nghĩa là đường ra nhìn được. Lấy kết quả một phép đo đi chứng minh cho hàng của mình là uốn phép đo.
Tôi cũng không viết hộ dòng nào. Dòng anh chị viết không nổi chính là chỗ đang mua bằng hy vọng, tôi điền vào là xoá mất tín hiệu đó. Phép thử sống còn cho chính tôi: một căn shophouse 4 tỷ tôi đang cầm mới viết được một trên năm dòng, và tôi ghi thẳng con số đó ra.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết một khu còn người mua sau hay đã hết? Hỏi ba số: mấy căn cùng loại đã sang tên trong sáu tháng qua, hai căn gần nhất từ rao tới chốt mất bao nhiêu ngày, và chốt kém giá rao mấy phần trăm. Ba số đó là việc đã xong. Số lượt người gọi hỏi thì không nói được gì.
Nhiều người hỏi mà không ai cọc, lỗi ở giá hay ở khu? Thường là ở chỗ không có nhóm người nào cần món đó để dùng. Hạ giá thì bán được nhanh hơn, nhưng vẫn phải trả lời câu người mua lại là ai. Hạ giá mà dòng một vẫn trống thì chỉ là chuyển cục kẹt sang người khác.
Tôi đang muốn mua, chưa bán, thì năm dòng này có cần không? Cần nhất lúc đó. Viết đơn rao bán ba năm sau trước khi cọc là chỗ phép này cứu tiền. Viết sau khi mua rồi thì nó chỉ còn là bản chẩn đoán.
Bán cho nhà đầu tư khác thì có gì sai? Không sai, nhưng đó là tầng mỏng nhất, vì họ chỉ mua khi tin giá còn lên. Nếu cả ba dòng đều chỉ về tầng đó thì món này là hàng chuyền tay, và phải vào sớm cùng với một mức thoát định trước. Chi tiết tôi viết ở bài ước lượng giá bán lại.
Kết
Lấy đúng căn anh chị đang ngắm, mở ghi chú trên điện thoại, viết năm dòng đơn rao bán của năm 2029.
Dòng nào viết không nổi thì để trống. Đếm số dòng trống. Đó là con số thật nhất anh chị có về căn đó, thật hơn mọi tờ phối cảnh.
Tôi không viết hộ dòng nào. Tôi làm đại diện cho phía người mua, việc của tôi là chỉ ra anh chị bí dòng nào rồi đưa chỗ lấy số để tự điền.
Tôi có soạn tài liệu ngắn Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có nguyên mẫu năm dòng này. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: thanh khoản bất động sản và các chỉ báo · giá kỳ vọng của người bán và giá trị thật · thương lượng giá khi mua một căn nhà ở xa. Số giao dịch nhà đất theo quý của từng địa phương, anh chị tra ở cổng thông tin Bộ Xây dựng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Vì sao không nên dồn hết tiền vào một bất động sản
- Khi nào một khu hết dư địa tăng giá: bốn dấu hiệu Hoàn dùng để đọc khu
- Bất động sản Hà Nội hết dư địa tăng: vì sao người trong cuộc lặng lẽ rời đi
- Nội Đô Hết Dư Địa Tăng Giá : Nhà Đầu Tư Lâu Năm Chọn Gì Tiếp Theo
- Hạ tầng đi trước giá đất theo sau: đọc tín hiệu thế nào cho đúng
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



