Anh chị thử trả lời tôi một câu: giá chỗ anh chị đang ngắm, ba năm nữa ai sẽ móc tiền ra trả cao hơn anh chị hôm nay?
Không phải “thị trường”. Không phải “nhà đầu tư”. Một nhóm người có nghề, có chỗ làm, có mức thu nhập.
Trả lời được thì phần tăng có người trả. Không trả lời được thì phần tăng đang chờ một người chưa biết mặt.
Tôi hỏi câu đó vì giá không tự đi lên. Phải có một người, năm sau, móc tiền ra trả cao hơn mình. Người đó là ai. Họ làm gì ra tiền ở đó. Thu nhập khoảng bao nhiêu. Và vì sao họ phải mua đúng chỗ này, chứ không phải chỗ cách đó ba cây số rẻ hơn. Bốn câu thôi.
Vùng ven cơ hội thật ảo: hai thứ nằm ở hai cột khác nhau
Chỗ dễ lẫn nhất ở vùng ven là lực và lời kể nghe giống nhau khi nói ra miệng.
Nhà máy đã có công nhân vào làm là lực. Nhà máy trong bản vẽ là lời kể. Con đường có số văn bản phê duyệt vốn là lực. Con đường nghe nói sắp mở là lời kể.
Hai cột này không trộn được. Vì cột bên phải không ai trả tiền cho nó cả – người ta chỉ trả tiền cho nó khi nó chuyển sang cột bên trái.
Việc phải làm rất thủ công. Kẻ một đường dọc giữa tờ giấy, xếp từng thứ người bán nói vào một trong hai cột. Làm xong là thấy mình đang trả tiền cho cột nào.
Và còn một câu nữa nên hỏi, hỏi lại chính người đang kể. Người bán vừa nói với anh chị món này chắc tăng gấp đôi trong hai năm. Vậy sao họ không giữ thêm hai năm?
Có người bán vì kẹt tiền thật, chuyện đó có và tôi gặp nhiều. Nhưng một người vừa nói chắc tăng, vừa giục anh chị cọc nhanh, thì hai câu đó đang đánh nhau. Anh chị chọn tin câu nào thì cứ tin, miễn là biết mình đang chọn.

Sáu lực, và chỉ đếm cái đã xảy ra
Phép này trong bộ của tôi gọi là ai trả phần tăng. Mười chín ô, làm trên một tờ A4 kẻ dọc.
Với từng lực, tôi xếp nó vào một trạng thái rồi ghi cái gì chứng được: tên giấy, tên nhà máy, tên chủ đầu tư, số văn bản, ngày trên giấy. Không ghi được tên thì lực đó không tính, kể cả khi tôi tin là nó có.
| Lực | Gọi là đã xảy ra khi | Không tính là lực |
| Hạ tầng, đầu tư công | Đã duyệt vốn có số văn bản, đã khởi công, có mốc thông xe cụ thể | Báo mạng, “nghe nói sắp mở”, bản đồ môi giới tự vẽ |
| Quy hoạch, chính sách | Văn bản đã ký, đọc được số và ngày | Tin lên quận lên thành phố chưa có giấy |
| Dòng tiền chủ đầu tư lớn | Tên chủ đầu tư cụ thể, đã gom đất hoặc đã ra hàng hoặc đã khởi công | Phối cảnh, nhà mẫu, “ông lớn sắp về” |
| Việc làm | Khu đã lấp đầy, công nhân và chuyên gia **đã vào làm** | Khu công nghiệp trong bản vẽ, đất đã quy hoạch làm khu công nghiệp |
| Dân số, di cư | Trường, bệnh viện đã hoạt động, khu đã có người ở thật, đếm đèn buổi tối | Dự báo dân số, “dân sẽ về” |
| Giá và dư địa còn lại | Chấm cuối cùng: lõi đã chạy bao nhiêu phần trăm, chỗ này mới chạy bao nhiêu | – |
Hai lực quy hoạch và dân số tôi chấm định tính thôi. Tôi chưa có bộ số nào đủ chắc về dân số và di cư để đem ra cam kết với ai, nên tôi không trích số ra làm lời hứa.
Lực cuối cùng là cây phanh, chấm sau cùng. Năm lực trên mạnh mấy mà chỗ này đã chạy hết phần lực đó rồi thì vào là mua đỉnh.
Chỗ phanh này có một cách đọc rất hữu dụng ở vùng ven: đọc lan sóng từ lõi ra ven. Lõi đã lên gấp rưỡi mà ven mới nhích mười lăm đến hai mươi phần trăm thì sóng đang lan ra, ven là chỗ còn dư địa. Lõi và ven cùng nóng thì hết chỗ đứng. Cùng một con đường, chỗ gần trung tâm đã lên gấp rưỡi, chỗ ven mới nhích – phần ven chưa chạy chính là phần còn ăn được.
Bốn câu về người sẽ trả phần tăng
Bốn ô, và đây là bốn ô tôi thấy quyết định nhất.
| Ô | Dạng trả lời đạt |
| Nhóm người đó là ai | “công nhân và tổ trưởng của nhà máy X”, “gia đình trẻ làm trong khu Y”. Không nhận “nhà đầu tư” |
| Họ làm gì ra tiền **ở đó** | Tên nơi làm việc, cách chỗ này bao nhiêu cây số |
| Thu nhập khoảng bao nhiêu một tháng | Một con số, lấy từ hỏi ba người thật hoặc từ mức lương khu đó |
| Vì sao phải là chỗ này | Một lý do cụ thể: gần chỗ làm, có trường, đi làm dưới hai mươi phút. Không nhận “vì nó đẹp”, “vì nó tiềm năng” |
Ô đầu tiên nếu trả lời “nhà đầu tư” thì tôi ghi là trống. Nhà đầu tư không phải một nhóm người, đó là một cái vai. Và nếu phần tăng chỉ do người chuyền tay trả thì phải đi hỏi câu khác trước: ba năm nữa bán lại cho ai.
Phép trừ làm trên giấy ăn
Phần tăng đo được, bằng một phép trừ ba ô.
Lấy tiền thuê ròng một năm chia cho bốn phần trăm, ra giá trị hiện hữu của món đó. Giá người ta đòi, trừ đi con số kia, phần còn lại chính là tiền anh chị trả trước cho một chuyện chưa xảy ra.
Ví dụ cho dễ hình dung. Thuê ròng chín mươi triệu một năm, chia bốn phần trăm ra 2,25 tỷ. Người ta đòi 4 tỷ. Vậy 1,75 tỷ là tiền đặt cọc cho niềm tin của mình.
Con số đó không nói món này đắt hay rẻ. Nó nói đúng một điều: anh chị đang trả trước bao nhiêu, và trả trước cho ai.
Tôi nói rõ ngay tại đây: con số 1,75 tỷ không phải trần giá, không phải “giá cao nhất được phép mua”. Tôi không có phép tính nào ra con số đó, và ai đưa cho anh chị một phép tính như vậy thì anh chị nên hỏi họ lấy ở đâu ra. Phần dư chỉ là một con số để nhìn.
Và chữ ròng là chữ quan trọng nhất của phép trừ này. Ròng là đã trừ tháng trống, trừ phí, trừ sửa, trừ lãi vay. Lấy số gộp vào đây thì phép trừ ra kết quả đẹp mà sai.
Một chỗ phép này không chạy: đất trống. Đất không có tiền thuê thì giá trị hiện hữu bằng không, phần dư luôn ra một trăm phần trăm, và con số đó vô nghĩa. Gặp đất trống thì bỏ phép trừ, chỉ đếm lực và bốn câu về người.
Hai chốt chặn và quy tắc bỏ câu chuyện đi
Chốt một, chốt dùng chữ. Dưới hai lực đã xảy ra có tên chứng thì cấm dùng chữ “tiềm năng” về món này. Cấm cả khi nói với vợ chồng, cấm cả khi tự nói trong đầu.
Vì sao chặn ở chữ chứ không chặn ở tiền? Vì chữ “tiềm năng” là chỗ phần tăng lọt vào đầu người ta mà không qua phép kiểm nào. Chặn ở đó thì rẻ. Để nó vào rồi mới chặn ở lúc cọc thì đã muộn – người ta đã quyết trong đầu từ mấy tuần trước.
Chốt hai, chốt chặn tiền. Ô “nhóm người đó là ai” không gọi được tên một nhóm cụ thể thì chưa được chuyển đồng nào, kể cả tiền cọc giữ chỗ. Phần tăng là phần anh chị trả thêm ngay hôm nay so với giá trị đang có. Không gọi được tên người sẽ trả lại phần đó thì tiền thêm kia đang đứng một mình.
| Lực đã xảy ra có tên chứng | Phần dư trên giá đòi | Đọc |
| Ba lực trở lên | dưới 30% | Phần tăng đang có chân, đi tiếp sang bước sau |
| Hai lực | 30 đến 50% | Đang trả một nửa cho tương lai, chỉ đi tiếp nếu thời gian giữ tiền đủ dài |
| Không hoặc một lực | trên 50% | Đang mua một lời kể. Tiền thật đổi lấy lời kể |
Và một quy tắc rất thô mà rất hiệu quả: bỏ câu chuyện đi. Lấy mọi câu người bán đã nói, gạch hết câu nào có chữ sắp, sẽ, tương lai, quy hoạch, tiềm năng, đón đầu. Rồi đọc lại món đó bằng những câu còn sót.
Nếu bỏ phần kể ra mà món này không còn đáng nữa, thì nó đang được bán bằng một lời kể, không phải bằng chính nó.
Lực thật không bảo đảm giá vào đúng
Đây là chỗ tôi phải nói mặt xấu, vì nó là bằng chứng mạnh nhất cho chuyện lực và giá là hai việc.
Có những shophouse ở một đại đô thị vùng ven Hà Nội. Chủ đầu tư là một ông rất lớn, và ông ấy làm thật: hạ tầng nội khu làm thật, tiện ích làm thật, dân về thật. Lực chủ đầu tư ở đó không phải lời kể, nó là lực đã xảy ra. Vậy mà có người lỗ hơn năm tỷ, vì vào ở mức giá sai.
Lực thật không bảo đảm giá vào đúng. Ba lực đã xảy ra với phần dư dưới ba mươi phần trăm – đó là phần tăng đang có chân, nó không phải tín hiệu nên mua.
Bất động sản ở Việt Nam giúp rất nhiều người kiếm được nhiều tiền, và cũng khiến rất nhiều người khuynh gia bại sản. Cùng một khu, cùng một chủ đầu tư, cùng một năm.
Tôi cũng không hứa báo cho anh chị đúng đỉnh. Không ai làm được. Tôi chỉ nói được một thứ: tôi theo luận điểm của từng tài sản, và khi luận điểm sai thì tôi nói ngay, không đợi giá nói hộ.
Năm chỗ phép này không dùng được
1. Hàng mua để ở, không để bán. Người trả phần tăng là chính anh chị trong tương lai, và anh chị không trả bằng tiền, trả bằng mấy năm sống ở đó. Phép này đo sai việc. 2. Đất nông nghiệp, đất chờ chuyển đổi. Phép trừ không chạy, và lực “sẽ được chuyển đổi” đúng là một lời kể theo luật của phép này, nên nó ra không lực. Nhưng không lực ở đây không nghĩa là lô đất đó không đáng – nghĩa là phép này không đo được loại hàng đó. 3. Khu mới mở, chưa có dân. Giá trị hiện hữu gần bằng không, nên phần dư luôn ra gần một trăm phần trăm. Phép này sẽ chặn mọi hàng khu mới, kể cả hàng tốt. Gặp ca này thì bỏ phép trừ, và nhớ rằng con số một trăm phần trăm kia là lỗi của phép đo, không phải kết luận về món hàng. 4. Món định giữ dưới hai năm. Phần tăng trong hai năm phần lớn đến từ tâm lý đám đông, không từ sáu lực. Tâm lý giải thích tốc độ của sóng, không phải lý do mua. 5. Vùng đang ở đoạn vừa rớt khỏi đỉnh. Sáu lực đủ cả mà vừa rớt khỏi một sóng tăng mạnh thì phần tăng đã bị lấy trước rồi. Phép đếm lực không nhìn thấy chuyện đó, nên bắt buộc phải ghép thêm phép đọc chu kỳ. Tôi viết riêng ở bài chu kỳ bất động sản và khu mình ngắm đang ở đoạn nào.
Câu hỏi thường gặp
Vùng ven thì cơ hội thật nằm ở đâu? Nằm ở khoảng cách giữa phần lực đã xảy ra và phần giá đã cộng trước. Lõi đã chạy mạnh mà ven mới nhích nhẹ, lại có việc làm thật trong bán kính đi lại được. Phần ven chưa chạy chính là phần còn ăn được. Lực chưa xảy ra mà giá đã cộng sẵn thì đó là cơ hội ảo.
Nghe nói sắp có đường, có nên vào trước không? Vào trước thì phải trả lời được hai câu. Tin đó đang ở bậc giấy nào. Và con đường đó rút ngắn hành trình của nhóm người nào. Chỉ có tin mà không có hai câu kia thì đang mua lời kể. Mà lời kể thì không ai trả tiền cho nó.
Chủ đầu tư lớn về làm thì chắc chắn lên giá không? Không chắc chắn. Chủ đầu tư lớn là một lực thật và nó định giá lại cả vùng, nhưng giá vào của anh chị là chuyện khác. Có người mua ở đại đô thị làm rất thật mà vẫn lỗ nhiều tỷ, vì vào ở mức giá đã cộng sẵn phần tương lai.
Phần dư bao nhiêu phần trăm thì là nhiều? Tôi không đặt một mức để chặn. Nó tuỳ thời gian anh chị giữ được tiền, và tuỳ số lực đã xảy ra. Bảng ở trên là cách tôi đọc. Nhưng đừng biến phần dư thành một cái trần giá – nó là con số chẩn đoán, không phải cái cửa.
Kết
Lấy một tờ giấy, kẻ một đường dọc giữa. Viết tên món anh chị đang ngắm lên đầu.
Rồi chép từng câu người bán đã nói với anh chị vào đúng một trong hai cột. Cột trái là thứ ghi được tên và ngày. Cột phải là thứ chỉ có chữ.
Xong thì đọc lại món đó, chỉ bằng cột trái.
Tôi không chép hộ anh chị cột nào. Tôi làm đại diện cho phía người mua, việc của tôi là đưa cái cách kẻ cột và chỉ ra chỗ anh chị đang để trống.
Tôi có soạn tài liệu ngắn Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có nguyên bảng sáu lực và bốn câu về người trả phần tăng. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: vùng trũng giá bất động sản · dấu hiệu một vùng đất sắp bước vào đợt tăng giá · nhận ra giá đất bị thổi. Tiến độ giải ngân từng dự án đầu tư công, anh chị tra ở cổng thông tin Bộ Tài chính.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Đầu tư BĐS Vũng Tàu dòng tiền: nghỉ dưỡng ven biển có sinh tiền thuê thật không
- Vùng lõi, cận lõi, vùng ven Sài Gòn: phân tầng giá và nhu cầu
- Có 9 Tỷ, Nên Mua Căn Nhỏ Trung Tâm Hay Căn Rộng Vùng Ven Sài Gòn?
- Giá cắt lỗ thật và giá cắt lỗ giả khác nhau chỗ nào
- Cùng Một Căn Nhà, Hai Dòng Tiền Khác Nhau: Bài Học Của Chị Lan
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



