Câu chuyện đầu tư

Vì sao đất luôn tăng còn nhà thì xuống cấp theo năm

Trần Quốc Hoàn · 12/11/2026 · 17 phút đọc
Đất tăng nhà xuống cấp là chuyện của hai phần khác nhau trong cùng một căn. Bài này là cách tách hai phần đó ra và đếm ai sẽ trả phần tăng.

Một mảnh một trăm mét vuông, chỉ cần xây bảy mươi mét sàn, ba tầng, là ra hơn hai trăm mét sử dụng.

Cùng số tiền đó mua căn hộ, một trăm mét là một trăm mét sàn. Không hơn một mét nào.

Con số đó giải thích gần hết câu mà ai cũng nói: đất thì tăng, còn nhà thì xuống cấp. Nhưng nó mới giải thích được một nửa, và nửa còn lại mới là chỗ người ta mất tiền.

Một căn nhà là hai phần tiền, không phải một

Khi anh chị mua một căn nhà, anh chị trả hai khoản gộp làm một.

Khoản thứ nhất là phần đất. Phần này không hỏng. Nó không thấm dột, không bong gạch, không phải sơn lại sau bảy năm.

Khoản thứ hai là phần xây. Phần này bắt đầu hao từ hôm bàn giao. Mái, điện nước, thiết bị, nội thất – mỗi thứ có tuổi riêng, và cái tuổi đó không chờ ai.

Nên câu “đất tăng, nhà xuống cấp” không phải một lời khuyên mua đất. Nó là một phép tách. Trong cùng một con số anh chị trả, có một phần đang lớn lên và một phần đang bé lại.

Căn hộ nằm ở cực nào của phép tách này thì dễ thấy. Phần đất chia cho một căn trong một toà mấy trăm căn thì mỏng, còn phần xây và phần thiết bị thì chiếm gần hết. Tôi không nói căn hộ xấu, tôi nói nó nặng về phần hao.

Tôi đứng bên bờ kè nhìn ra khu đất chưa xây - phần đất không hao mòn như phần nhà
Tôi đứng bên bờ kè nhìn ra khu đất chưa xây – phần đất không hao mòn như phần nhà

Nhưng đất không tự tăng

Đây là chỗ câu nói cửa miệng kia bắt đầu nguy hiểm.

Người ta nghe “đất thì cứ để đấy rồi tăng” rồi mang tiền về quê mua một mảnh giữa đồng. Mười năm sau mở ra xem, nó vẫn là mảnh đất giữa đồng, giá hơn được chút ít, mà tiền thì đã mất giá một quãng dài hơn.

Giá không tự lên. Phải có một người, năm sau, móc tiền ra trả cao hơn anh chị hôm nay.

Người đó là ai. Họ làm gì ra tiền ở đó. Thu nhập khoảng bao nhiêu. Và vì sao họ phải mua đúng chỗ này chứ không phải chỗ cách đó ba cây số rẻ hơn.

Bốn câu thôi. Trả lời được thì phần tăng có người trả. Không trả lời được thì phần tăng đang chờ một người chưa biết mặt.

Sáu lực, và cột nào mới có người trả tiền

Lấy một tờ A4, kẻ một đường dọc giữa. Xếp từng thứ người bán nói vào một trong hai cột: đã xảy ra, hay mới là lời kể.

Lực Gọi là đã xảy ra khi Không tính là lực
Hạ tầng, đầu tư công Đã duyệt vốn có số văn bản, đã khởi công, có mốc thông xe cụ thể Báo mạng, nghe nói sắp mở, bản đồ môi giới tự vẽ
Quy hoạch, chính sách Văn bản đã ký, đọc được số và ngày Tin lên quận lên thành phố chưa có giấy
Dòng tiền chủ đầu tư lớn Tên chủ đầu tư cụ thể, đã gom đất, đã ra hàng, đã khởi công Phối cảnh, nhà mẫu, ông lớn sắp về
Việc làm, khu công nghiệp Khu đã lấp đầy, công nhân và chuyên gia đã vào làm Khu công nghiệp trong bản vẽ
Dân số, di cư Trường và bệnh viện đã hoạt động, khu đã có người ở thật Dự báo dân số, dân sẽ về
Giá và dư địa còn lại Chấm sau cùng: lõi đã chạy bao nhiêu phần trăm, chỗ này mới chạy bao nhiêu –

Không ghi được tên giấy, tên nhà máy, tên chủ đầu tư, số văn bản, ngày trên giấy, thì lực đó không tính. Kể cả khi anh chị tin là nó có.

Cột bên phải không ai trả tiền cho nó cả. Người ta chỉ trả tiền cho nó khi nó chuyển sang cột bên trái. Xếp xong anh chị sẽ thấy mình đang trả tiền cho cột nào.

Lực cuối cùng là cây phanh, chấm sau cùng. Năm lực trên mạnh mấy mà chỗ này đã chạy hết phần lực đó rồi thì vào là mua đỉnh.

Bỏ câu chuyện đi rồi đọc lại

Lấy mọi câu người bán đã nói. Gạch hết câu nào có chữ sắp, sẽ, tương lai, quy hoạch, tiềm năng, đón đầu.

Rồi đọc lại món đó bằng những câu còn sót.

Nếu bỏ phần kể ra mà món này không còn đáng nữa, thì nó đang được bán bằng một lời kể, không phải bằng chính nó.

Tôi tự đặt thêm một luật cho mình, và nó chặn ở chữ chứ không chặn ở tiền: dưới hai lực đã xảy ra có tên chứng thì cấm dùng chữ “tiềm năng” về món đó. Cấm cả khi nói với vợ chồng, cấm cả khi tự nói trong đầu. Vì chữ tiềm năng là chỗ phần tăng lọt vào đầu người ta mà không qua phép kiểm nào. Chặn ở đó thì rẻ. Để nó vào rồi mới chặn lúc cọc thì muộn, người ta đã quyết trong đầu từ mấy tuần trước.

Đo phần tăng bằng một phép trừ làm trên giấy ăn

Với một căn có tiền thuê, phần đang lớn lên đo được.

Lấy tiền thuê ròng một năm chia cho bốn phần trăm, ra giá trị hiện hữu của món đó. Rồi lấy giá người ta đòi trừ đi con số kia.

Thuê ròng chín mươi triệu một năm, chia bốn phần trăm, ra hai tỷ hai trăm năm mươi triệu. Người ta đòi bốn tỷ. Vậy một tỷ bảy trăm năm mươi triệu là phần anh chị trả trước cho một chuyện chưa xảy ra.

Con số đó không nói món này đắt hay rẻ. Nó nói đúng một điều: anh chị đang trả trước bao nhiêu, và trả trước cho ai.

Tôi phải nói rõ ngay tại đây. Con số một tỷ bảy kia không phải trần giá, không phải mức cao nhất được phép mua. Tôi không có phép tính nào ra con số đó, và ai đưa cho anh chị một phép tính như vậy thì nên hỏi họ lấy ở đâu ra. Phần dư chỉ là một con số để nhìn, không phải một cái cửa để chặn.

Phép trừ này không chạy trên đất trống. Đất không có tiền thuê thì mẫu số bằng không, phần dư luôn ra một trăm phần trăm, và con số đó vô nghĩa. Gặp đất trống thì bỏ phép trừ, chỉ đếm lực và gọi tên người trả.

Đọc kết quả

Lực đã xảy ra có tên chứng Phần dư trên giá đòi Đọc
Ba lực trở lên Dưới 30% Phần tăng đang có chân, đi tiếp sang bước sau
Hai lực 30 đến 50% Đang trả một nửa cho tương lai, chỉ đi tiếp nếu giữ được dài
Không tới hai lực Trên 50% Đang mua một lời kể. Tiền thật đổi lấy lời kể

Chỉ đếm lực và trừ ra phần dư. Không có bước nào ra “giá cao nhất được phép mua”. Phần dư là con số chẩn đoán, không phải cái trần.

Và một chốt nữa, cứng hơn: bốn câu về người trả phần tăng mà câu đầu không gọi được tên một nhóm người cụ thể thì chưa được chuyển đồng nào, kể cả tiền cọc giữ chỗ. Trả lời “nhà đầu tư” thì ghi là trống, vì nhà đầu tư không phải một nhóm người, đó là một cái vai.

Năm chỗ phép đếm này không dùng được

1. Hàng mua để ở, không để bán. Người trả phần tăng là chính anh chị trong tương lai, và anh chị không trả bằng tiền, trả bằng mấy năm sống ở đó. Máy này đo sai việc. 2. Đất nông nghiệp, đất chờ chuyển đổi. Lực “sẽ được chuyển đổi” đúng là một lời kể theo luật ở trên, nên máy ra không lực nào. Không lực ở đây không có nghĩa lô đất đó không đáng, nó có nghĩa máy này không đo được loại hàng đó. 3. Khu mới mở, chưa có dân. Giá trị hiện hữu gần bằng không nên phần dư luôn ra gần một trăm phần trăm, và nó sẽ chặn mọi hàng khu mới, kể cả hàng tốt. Con số đó là lỗi của phương pháp, không phải kết luận về món hàng. 4. Món định giữ dưới hai năm. Phần tăng trong hai năm phần lớn đến từ tâm lý đám đông, không từ sáu lực. Máy này không đo được tâm lý. 5. Vùng vừa rớt khỏi một sóng tăng mạnh. Sáu lực đủ cả mà phần tăng đã bị lấy trước rồi. Máy đếm lực không nhìn thấy chuyện đó.

Và chỗ gãy thứ sáu nằm ở phía tôi. Ba lực đã xảy ra, phần dư dưới ba mươi phần trăm – đó là phần tăng đang có chân, không phải tín hiệu nên mua. Tôi từng chấm ngược một căn shophouse trong một khu đô thị lớn: lực chủ đầu tư là thật, họ làm thật, mà người mua vẫn lỗ hơn năm tỷ vì vào ở giá sai. Lực thật không bảo đảm giá vào đúng.

Câu hỏi thường gặp

Có phải cứ mua đất là chắc tăng không? Không. Đất không tự tăng. Nó tăng khi có người cần chỗ đó và có tiền trả. Mảnh đất giữa đồng không ai cần thì mười năm vẫn là mảnh đất giữa đồng. Thứ quyết định không phải loại tài sản, là có hay không một nhóm người sẽ trả phần tăng.

Nhà xuống cấp thì mỗi năm mất bao nhiêu? Tuỳ chất lượng xây và cách dùng, nên tôi không đưa một con số chung. Cách làm được ngay là hỏi chủ cũ ba câu: lần gần nhất sửa là khi nào, sửa hết bao nhiêu, còn hạng mục nào sắp phải làm. Ba câu đó cho số thật hơn mọi tỷ lệ khấu hao đọc trên mạng.

Vì sao nhà phố dễ tăng giá hơn căn hộ? Vì phần đất của nhà phố dày hơn, và vì một mảnh đất xây được nhiều tầng nên diện tích sử dụng nhân lên theo số tầng. Căn hộ thì mua bao nhiêu mét là bấy nhiêu mét sàn. Đó là lý do cơ bản, không phải lý do duy nhất.

Mua căn nhà cũ rồi sửa lại có ăn không? Cái ăn nằm ở chỗ anh chị mua được phần đất với giá có trừ phần nhà cũ. Nên trước khi trả giá, phải tách được hai phần đó ra. Trả nguyên giá nhà mới cho một căn mười lăm tuổi là trả hai lần cho phần đang hao.

Tôi nên đếm lực trước hay xem giá trước? Đếm lực trước, chấm giá sau cùng. Năm lực kia mạnh tới đâu mà chỗ đó đã chạy hết phần lực rồi thì vào là mua đỉnh. Tôi viết riêng ở bài giá đã phản ánh tin tốt chưa.

Kết

Mở lại căn anh chị đang xem. Kẻ một đường dọc giữa tờ giấy.

Xếp từng câu người bán nói vào một trong hai cột, rồi đếm cột bên trái. Xong thì viết bốn dòng về người sẽ trả phần tăng: họ là ai, làm gì ra tiền ở đó, thu nhập bao nhiêu, vì sao phải là chỗ này.

Dòng nào viết không nổi thì để trống. Chỗ trống đó là chỗ anh chị đang trả tiền cho một người chưa biết mặt.

Đếm xong, anh chị sẽ biết phần nào trong căn đó đang lớn lên và phần nào đang bé lại. Còn quyết định mua hay không, tôi không chốt hộ.

Tôi làm đại diện cho phía người mua, việc của tôi là tách hai phần đó ra để anh chị nhìn thấy mặt chúng.

Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có bảng sáu lực hai cột và bốn câu về người trả phần tăng. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.

Đọc thêm: động lực tăng giá bất động sản nhìn ở đâu · định giá theo tiền thuê · hạ tầng đi trước giá đất. Số liệu đầu tư công và vốn giải ngân, anh chị tra ở cổng thông tin Bộ Tài chính.

Bài viết liên quan

Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.

Trần Quốc Hoàn
Trần Quốc Hoàn
Chuyên gia đầu tư bất động sản cá nhân, 15 năm trong nghề. Đại diện người mua — dẫn nhà đầu tư miền Bắc vào thị trường nhà phố dự án phía Nam, từ Vành đai 3 vào lõi TP.HCM.

Bạn đang đứng trước một quyết định lớn?

Nếu bạn giữ 5 đến 50 tỷ và muốn một người ngồi xuống cùng để nhìn cho rõ trước khi xuống tiền — chúng ta có thể hợp nhau để nói chuyện.

Gọi 070.256.9999
0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest

0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x