Tiền vừa đáo hạn tiết kiệm nên tái đầu tư vào đâu

Chị Quỳnh ở Bắc Ninh, 42 tuổi, làm công chức huyện, cuối tháng Mười sổ tiết kiệm 1,8 tỷ đáo hạn. Lãi suất kỳ này giảm còn 5,2 phần trăm năm, tức là lãi ròng cả năm được 93 triệu, chia ra chưa đến 8 triệu một tháng. Chị gọi điện cho tôi, câu đầu tiên là: “Em ơi, tiền này chị để tiếp 12 tháng nữa thì tiếc, mang đi mua gì thì sợ. Chị không biết bắt đầu từ đâu.”

Nỗi giằng co của chị Quỳnh là nỗi giằng co của rất nhiều người sau khi sổ tiết kiệm đáo hạn. Tiền đáo hạn tiết kiệm không giống tiền tích cóp hàng tháng – nó về một cục, buộc phải ra quyết định nhanh, và lãi suất mới thường thấp hơn kỳ trước. Bài này Hoàn chỉ anh chị 4 câu hỏi phải trả lời trước khi chọn kênh, các kênh phù hợp với từng loại tiền, và 5 sai lầm hay gặp ở nhóm vừa đáo hạn.

Vì sao câu “nên tái đầu tư vào đâu” là câu hỏi sai

Phần lớn người cầm tiền đáo hạn hỏi ngay: “Nên gửi tiếp hay mua đất?”, “Nên mua vàng hay mua chung cư?”, “Có nên vào chứng khoán không?”. Hỏi như vậy là bắt đầu từ ngọn.

Trước khi chọn kênh phải trả lời xong 4 câu về chính khoản tiền và chính mình. Thiếu bất kỳ câu nào, chọn kênh là đang đoán.

Câu một – Tiền này nằm được bao lâu? 12 tháng, 3 năm, 5 năm, 10 năm. Khoảng thời gian quyết định loại tài sản được chọn. Tiền sinh viên của con sẽ dùng sau 2 năm không được đặt vào đất nền.

Câu hai – Tiền này được phép mất bao nhiêu phần trăm trong tình huống xấu nhất? 0 phần trăm (không chịu được một đồng rủi ro), 10 phần trăm, 30 phần trăm. Người nói “không mất một đồng” thì chỉ còn một chỗ: sổ tiết kiệm hoặc trái phiếu chính phủ.

Câu ba – Mỗi tháng có cần nó sinh ra tiền cho mình không, hay chỉ cần nó không mất giá? Người đang có lương công việc đều thì không cần dòng tiền hàng tháng, có thể chọn tài sản chỉ tăng giá. Người đã nghỉ hoặc giảm giờ làm thì buộc phải chọn tài sản ra dòng tiền.

Câu bốn – Mình có thời gian và sức để quản lý một tài sản không? Bất động sản cho thuê cần đi xem, chọn khách, sửa chữa, nộp thuế. Người bận quá thì phải chọn tài sản ít tốn công hơn.

Trả lời 4 câu này mất 30 phút. Nhưng sau 30 phút đó, danh sách kênh rút lại chỉ còn 2-3 lựa chọn phù hợp, thay vì bơi trong mười mấy kênh.

Hoàn tư vấn cách phân bổ khoản tiền đáo hạn tiết kiệm theo khung thời gian và mục đích

Bốn khung thời gian – bốn kênh tương ứng

Dưới 2 năm – tiền sắp dùng vào việc cụ thể

Tiền sắp mua xe, đóng học phí, cưới xin, hoặc dự phòng y tế thì không được đi đâu khác ngoài sổ tiết kiệm hoặc trái phiếu chính phủ.

Chia nhỏ sổ 3-6 tháng cho dễ rút sớm nếu cần. Lãi suất thấp hơn kỳ 12 tháng khoảng 1-1,5 phần trăm, nhưng tính linh hoạt bù lại. Người cầm sổ 12 tháng mà cần tiền ở tháng thứ 7 là mất gần hết lãi.

2-5 năm – vừa muốn giữ, vừa muốn hơn lãi ngân hàng

Khoảng thời gian khó nhất. Không đủ dài để qua một chu kỳ bất động sản (5-7 năm), nhưng đủ dài để lãi suất và vàng biến động mạnh.

Chia ba phần: 40 phần trăm gửi tiết kiệm 12 tháng, 30 phần trăm vàng miếng, 30 phần trăm trái phiếu ngân hàng thương mại lớn hoặc chứng chỉ quỹ trái phiếu.

Nếu khoản này là tiền để dành cho con sinh viên hoặc tiền cưới con, nên nghiêng về an toàn hơn: 60 phần trăm tiết kiệm, 20 phần trăm vàng, 20 phần trăm trái phiếu.

5-10 năm – đủ dài để chọn tài sản thực

Đây là khung thời gian phù hợp cho bất động sản cho thuê. Mua một căn hộ nhỏ ở khu đã có dân, cho thuê ra 5-6 triệu/tháng, chờ 5-7 năm giá vốn tăng 40-60 phần trăm. Dòng tiền thuê là bảo chứng – nó không phải phần lời. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.

Người có 1,5-2 tỷ cho khung này thì tìm căn hộ 1,3-1,8 tỷ ở khu đã có dân (không phải khu dự án chưa dân). Dành lại 200-500 triệu phí thuế sang tên và dự phòng.

Trên 10 năm – tiền tuổi già hoặc tiền cho con

Khung này được phép chịu rủi ro ngắn hạn cao hơn vì chu kỳ dài. Chia hai: bất động sản 60 phần trăm (cho thuê hoặc đất nền ở khu có hạ tầng đang vào), vàng 20 phần trăm, tiết kiệm hoặc trái phiếu 20 phần trăm.

Không bỏ hết vào một tài sản. Mất một tài sản là mất kế hoạch 10 năm.

Ca thật – chị Quỳnh đã làm gì với 1,8 tỷ

Quay lại chị Quỳnh. Chị trả lời 4 câu:

Câu một – Tiền nằm được 7-8 năm, vì con còn 8 năm nữa mới hết đại học.

Câu hai – Chịu được rủi ro 10-15 phần trăm nhưng không hơn.

Câu ba – Lương công chức đều, không cần dòng tiền hàng tháng, nhưng muốn tài sản tăng giá tốt hơn ngân hàng.

Câu bốn – Có thời gian cuối tuần đi xem, nhưng không muốn phức tạp.

Danh sách rút gọn còn: một căn hộ cho thuê ở khu đã có dân, hoặc đất ở khu có hạ tầng gần.

Hoàn gợi ý chia: 1,3 tỷ mua một căn hộ hai phòng ngủ ở khu đã có dân (Thuận An, Dĩ An, hoặc khu đông Thủ Đức), cho thuê 6-7 triệu/tháng, chờ 5-7 năm. Dành 200 triệu phí thuế sang tên. Giữ lại 300 triệu dự phòng và tiếp tục gửi tiết kiệm 12 tháng.

Chị bảo: “Em, chị tưởng phải chọn một trong hai, hoá ra là chia ba.” Đúng. Phần lớn người cứ nghĩ phải chọn một kênh duy nhất, trong khi tiền lớn luôn phải chia.

Năm sai lầm hay gặp khi tái đầu tư tiền đáo hạn

Sai lầm một – Để trong tài khoản vãng lai chờ cơ hội. Nhiều người rút sổ ra, chưa biết làm gì, để trong tài khoản không kỳ hạn lãi 0,1 phần trăm. 1,8 tỷ để một tháng mất 7,5 triệu so với gửi tiếp. Nếu chưa có kế hoạch rõ, gửi lại 3 tháng để có thời gian suy nghĩ.

Sai lầm hai – FOMO nghe bạn bè. Có người quen vừa thắng đất, có người quen vừa thắng chứng khoán. Mỗi người kể một kênh. Mang 1,8 tỷ chạy theo một câu chuyện là mua không bằng phương pháp của mình.

Sai lầm ba – Dồn hết vào một tài sản. 1,8 tỷ mua đúng một mảnh đất 1,8 tỷ. Mảnh đất đó thanh khoản xấu, 3 năm không ai mua lại là kẹt sạch. Luôn chia ít nhất hai phần.

Sai lầm bốn – Mua tài sản không ra dòng tiền trong khi cần dòng tiền. Người sắp giảm giờ làm hoặc nghỉ hẳn mà mua đất nền ở xa dân cư là chôn tiền. Phải tính kỹ: 2 năm nữa mình có cần tiền hàng tháng không?

Sai lầm năm – Không tính phí thuế sang tên. Mua một căn 1,8 tỷ không có nghĩa là chi 1,8 tỷ. Phí thuế sang tên, phí môi giới, phí làm sổ cộng lại 2-4 phần trăm giá mua, tức 36-72 triệu. Phải trừ sẵn trước khi tính ngân sách.

Khi nào thì nên gửi lại thay vì tái đầu tư

Có bốn trường hợp Hoàn luôn khuyên gửi lại tiết kiệm, không nên vội tái đầu tư:

Trường hợp một – Tiền sắp dùng dưới 2 năm. Đã nói ở trên.

Trường hợp hai – Người sắp đổi việc, chưa có lương ổn định 6 tháng tới. Phải giữ thanh khoản.

Trường hợp ba – Người đang có bệnh hoặc gia đình có bệnh. Chi phí y tế lớn và khó dự đoán. Giữ tiền mặt.

Trường hợp bốn – Người chưa trả lời được 4 câu hỏi ở trên. Chưa biết mình cần gì, mua là đang đoán. Thà gửi tiếp 6 tháng để nghĩ cho rõ.

Gửi lại không phải thất bại. Nó là tạm giữ tiền ở chỗ an toàn trong khi đang xây một kế hoạch tốt hơn. Hoàn nói với khách: “Thà gửi thêm 6 tháng mà sau đó mua đúng, còn hơn mua vội giờ rồi sửa 5 năm.”

Phương pháp này không dùng được khi nào

Phương pháp 4 câu hỏi + chia theo khung thời gian ở trên áp dụng cho tiền tích luỹ sau nhiều năm, nằm trong tay chủ nhân. Không áp dụng cho:

– Tiền vay mượn – nguyên tắc khác, phải ưu tiên trả nợ, không được đặt vào tài sản rủi ro. – Tiền của doanh nghiệp đang vận hành – đó là vốn kinh doanh, không phải tiền đầu tư cá nhân. – Tiền chung với anh em họ hàng chưa phân định rõ – phải phân định quyền sở hữu trước, rồi mới nói chuyện đầu tư. – Tiền sắp phải chia cho người khác – ly hôn, thừa kế đang tranh chấp, tiền chuẩn bị trả nợ cũ.

Nếu khoản tiền đáo hạn của anh chị thuộc một trong các trường hợp này, nên nói chuyện với luật sư trước, chứ không phải với một người tư vấn bất động sản.

Nếu cần người đi cùng khi lọc kênh và chọn tài sản, xem dịch vụ đại diện người mua của Hoàn – không bán hàng, chỉ đi cùng để giúp anh chị tránh chôn vốn.

Câu hỏi thường gặp

Tiền đáo hạn tiết kiệm có nên gửi lại ngay cùng ngân hàng không? Không bắt buộc. So lãi suất 3-4 ngân hàng lớn (Vietcombank, BIDV, Techcombank, MB, ACB) trước khi gửi lại. Chênh lệch 0,3-0,5 phần trăm trên 1 tỷ là 3-5 triệu/năm, đáng thời gian 15 phút.

Có nên mua vàng khi sổ tiết kiệm đáo hạn? Vàng là lớp giữ của, không phải lớp sinh lời. Nếu chưa có vàng, mua 10-20 phần trăm khoản tiền để chia rủi ro. Không bao giờ dồn 100 phần trăm vào vàng vì vàng không ra dòng tiền và biến động mạnh 2-3 năm/lần.

Tiền đáo hạn 500 triệu có đủ để mua bất động sản không? Không đủ cho một căn chung cư ở miền Nam (căn tối thiểu 1,2-1,5 tỷ). Nhưng đủ cho một mảnh đất nhỏ ở khu có hạ tầng đang vào. Phải xem khung thời gian và nhu cầu dòng tiền trước.

Nên gửi tiết kiệm hay mua trái phiếu doanh nghiệp? Trái phiếu doanh nghiệp lớn (ngân hàng, tập đoàn blue chip) lãi suất cao hơn tiết kiệm 1,5-2,5 phần trăm, nhưng rủi ro cao hơn. Người không hiểu rõ ngành của tổ chức phát hành thì chỉ nên 10-20 phần trăm vốn vào trái phiếu, không hơn.

Có nên mua bất động sản ngay sau khi tiền về không? Không. Để 2-4 tuần cho đầu óc tỉnh táo. Người cầm cục tiền lớn rất dễ quyết định vội vì cảm thấy tiền đang “chạy mất giá trị”. Nhưng 4 tuần suy nghĩ chỉ mất 7-9 triệu tiền lãi, trong khi mua sai sẽ mất hàng trăm triệu.

Tái đầu tư tiền đáo hạn tiết kiệm có cần nói với vợ/chồng không? Có. Luôn luôn. Phần lớn trường hợp mua sai trong các khảo sát của Hoàn là mua một mình, không có người thứ hai phản biện. Vợ chồng cùng ngồi làm 4 câu hỏi là bước đầu tiên tránh sai lầm lớn.

Kết

Chị Quỳnh gọi lại sau 3 tuần. Chị đã chốt căn hộ ở Thuận An, 1,38 tỷ, đã cho thuê 6,5 triệu/tháng. Tiền dư chị gửi lại ngân hàng 12 tháng. Chị bảo: “Em, chị không ngờ bước khó nhất là trả lời 4 câu kia, không phải chọn căn.”

Tiền đáo hạn tiết kiệm là cơ hội để anh chị rà lại kế hoạch dài hạn, không phải cuộc chạy đua chọn kênh. Trả lời 4 câu hỏi, chọn khung thời gian, chia tiền thành ít nhất hai phần, tránh năm sai lầm phía trên, và quan trọng nhất: đừng để một cục tiền lớn làm mất bình tĩnh của mình.

Nếu anh chị muốn một tài liệu kèm bảng tính 4 câu hỏi và danh sách kênh phù hợp theo khung thời gian, nhắn tin cho Hoàn trên fanpage với từ khoá “ĐÁO HẠN”, Hoàn gửi file miễn phí trong 24 giờ.