Anh chị thử trả lời tôi một câu trước khi đọc tiếp.
Căn anh chị đang ngắm, ba năm nữa ai sẽ móc tiền ra mua lại nó?
Không phải “nhà đầu tư”. Không phải “thị trường”. Một người có nghề, có chỗ làm, có một mức thu nhập, và có lý do để chọn đúng chỗ đó.
Trả lời được thì câu trung tâm cũ hay trung tâm mới tự có đáp án. Trả lời không được thì hai lựa chọn kia đều là cược, chỉ khác nhau mức cược.
Mình không mua bất động sản, mình mua người mua lại của mình
Miếng đất không trả tiền cho anh chị. Người mua lại mới trả.
Nên thứ phải soi kỹ nhất không phải miếng đất, cũng không phải bản quy hoạch. Là cái người ba năm nữa sẽ móc tiền ra.
Và có một chỗ nữa, chỗ này tôi nghĩ sâu hơn. Người đang bán cho anh chị hôm nay chính là anh chị của ba năm nữa. Họ cũng từng ngồi ở ghế anh chị đang ngồi, cũng nghe đúng câu chuyện anh chị đang nghe.
Hôm nay họ muốn ra. Câu trả lời cho vì sao họ ra nói về tương lai của anh chị nhiều hơn mọi tờ quy hoạch.

Trung tâm cũ và trung tâm mới khác nhau ở người mua lại
Đặt hai lựa chọn cạnh nhau thì chỗ khác nhau lộ ra rất rõ.
Gần trung tâm hiện có: người mua lại đã có mặt ở đó. Họ đang đi làm quanh đó, đang cho con học quanh đó, đang thuê nhà quanh đó. Giá cao hơn, và phần tăng còn lại mỏng hơn.
Đón trung tâm mới: người mua lại chưa tồn tại ở đó. Họ đến sau khi nhà máy, đường, trường mở ra. Giá thấp hơn, và phần tăng phụ thuộc vào một nhóm người chưa có mặt.
Chỗ này nghe thì ai cũng biết. Nhưng biết thì chưa quyết được, vì nó vẫn là hai câu chữ. Phải có cách biến nó thành số.
Năm dòng phải viết trước khi cọc
Đây là việc tôi làm với từng căn, và là việc anh chị làm được trong mười phút.
Trước khi ký cọc hôm nay, viết trước mẩu tin rao bán của chính mình ba năm sau. Đủ năm dòng, mỗi dòng bằng số và tên. Không được viết “chắc là”, “chắc có”, “kiểu gì chả”.
Dòng một – tôi sẽ bán cho ai. Không được viết “nhà đầu tư”. Phải ra được nghề nghiệp, độ tuổi, họ ở đâu tới, vì sao lại tới khu này.
Dòng hai – họ mua để làm gì. Ở thật, cho thuê hoặc kinh doanh, hay mua rồi bán tiếp. Chọn một cái là chính.
Dòng ba – lúc đó họ trả được bao nhiêu. Căn cứ vào thu nhập của nhóm người đó, không căn cứ vào kỳ vọng của mình. Người thu nhập ba mươi triệu một tháng không mua nổi căn tám tỷ, dù khu có đẹp tới đâu.
Dòng bốn – họ so tôi với cái gì. Lúc đó trên thị trường còn hàng nào cùng tầm tiền. Và nhớ tính cả hàng mới của chủ đầu tư.
Dòng năm – bao lâu bán xong, và phải bớt bao nhiêu. Nhìn vào chính khu đó hiện nay: hàng thứ cấp rao trung bình mấy tháng mới đi, chốt thấp hơn giá rao bao nhiêu phần trăm.
Ba tầng người mua lại
Xếp người ở dòng một vào một trong ba tầng.
| Tầng | Là ai | Đặc tính |
| Tầng một – người ở thật | mua về ở | Chắc nhất. Họ mua bằng nhu cầu, không mua bằng kỳ vọng |
| Tầng hai – người khai thác | mua để cho thuê, để kinh doanh | Chắc vừa. Họ tính bằng máy tính: thuê bao nhiêu, mấy năm hoàn |
| Tầng ba – người đầu tư khác | mua để bán tiếp | Mỏng nhất. Họ chỉ mua khi tin giá còn lên |
Tài sản chỉ có tầng ba làm đường ra là tài sản chuyền tay. Tôi không cấm ai chơi trò đó. Nhưng phải biết mình đang chơi trò gì, và trong trò đó người vào sau cùng là người trả giá.
Chấm hai lựa chọn trên bảng này thì thấy ngay chỗ nghiêng. Gần trung tâm hiện có thường có cả tầng một và tầng hai. Khu đón trung tâm mới, ở thời điểm hôm nay, nhiều chỗ chỉ có tầng ba.
Chốt chặn, đếm được, không cần tôi có mặt
Không viết nổi đủ năm dòng bằng số và tên thì chưa được cọc.
Không bù trừ bằng bất cứ thứ gì. Không bằng giá tốt, không bằng chiết khấu, không bằng lời hứa “khu này dễ bán”.
Và đọc kết quả như thế này:
| Tình huống | Đọc thế nào |
| Cả ba tầng đều có người thật | Đường ra rộng |
| Có hai tầng, biết rõ tầng nào là chính | Chấp nhận được, bám tầng chính mà tính |
| Chỉ có tầng một hoặc chỉ tầng hai | Được, nhưng đường ra hẹp – phải mua rẻ hơn mặt bằng mới đủ đệm |
| Chỉ có tầng ba | Hàng chuyền tay. Chỉ chơi nếu vào sớm và có kỷ luật thoát |
| Không viết được dòng một | Dừng. Chưa biết bán cho ai thì chưa biết mình mua cái gì |
Với khu đón trung tâm mới thì dòng một viết được, nhưng phải viết bằng người sẽ đến, kèm mốc thời gian và căn cứ: bao nhiêu lao động, nơi làm việc nào, khi nào vận hành. Không có căn cứ thì đây là một khoản cược, và gọi đúng tên nó ra thì đỡ hơn nhiều so với gọi nó là đầu tư.
Cái bẫy hầu như ai cũng quên
Ba năm nữa anh chị rao căn của mình. Cùng lúc đó, nếu chủ đầu tư vẫn còn hàng – giai đoạn sau, block sau, khu sau – thì người mua đứng giữa hai lựa chọn.
| Hàng của anh chị | Hàng chủ đầu tư |
| trả một cục hoặc tự lo vay | trả theo tiến độ, có chính sách |
| nhà đã ba năm | nhà mới tinh |
| một mình anh chị rao | cả đội bán hàng đẩy, có quảng cáo, có sự kiện |
Anh chị thắng bằng giá, hoặc bằng thứ họ không có – vị trí đã hình thành, đã có người ở xung quanh, đã có chỗ thuê được. Không có cái nào trong hai thứ đó thì đường ra hẹp.
Nên phải hỏi trước khi mua: chủ đầu tư còn bao nhiêu hàng, còn mấy giai đoạn nữa, dự kiến tung ra khi nào. Đây là cái bẫy nghiêng nặng về phía khu mới, vì khu mới thì chủ đầu tư gần như luôn còn hàng.
Tôi phải nói thêm: phần cạnh tranh với chủ đầu tư là tôi suy ra từ cơ chế thị trường. Mỗi khu một mức khác nhau, và khu nào chủ đầu tư đã bán hết thì bẫy đó không tồn tại. Phải hỏi từng dự án, đừng bê nguyên sang chỗ khác.
Ba câu hỏi thẳng người bán
1. Vì sao chủ bán? Câu này trả lời cả chuyện rẻ thật hay rẻ giả. 2. Khu này một tháng có mấy giao dịch thứ cấp? Không có con số thì đừng ai nói “thanh khoản tốt”. 3. Hàng rao ở đây trung bình bao lâu mới đi, và chốt kém giá rao mấy phần trăm?
Ai trả lời được ba câu này là người có làm việc. Không trả lời được mà vẫn khẳng định dễ bán lắm anh thì đó là câu nói bán hàng, không phải thông tin. Tôi viết riêng cách hỏi về giá trước khi cọc.
Năm chỗ cách làm này không dùng được
1. Mua để giữ, không định bán. Tích sản, để lại cho con, mua đất cạnh nhà. Cả phép này dựng trên giả định ba năm nữa tôi bán, nên năm dòng thành vô nghĩa. Đo bằng tiền nó đẻ ra hằng năm và chi phí giữ. 2. Vùng đang thay đổi lớn, hạ tầng chưa chạy xong. Dòng một hỏi bán cho ai, mà nhóm người đó chưa tồn tại ở đó. Viết bằng người sẽ đến kèm căn cứ, hoặc gọi đúng tên là một khoản cược. 3. Hàng nắm giữ ngắn, lướt theo sóng chính sách. Phép này chấm tầng ba là mỏng nhất. Người lướt sóng có kỷ luật thoát thì tầng ba chính là cách chơi của họ. Với họ thì đo thời gian thoát và mức cắt lỗ đã định trước, đừng đo ba tầng. 4. Người bán không nói vì sao bán. Ba câu kiểm tra chéo đều dựa vào lời người khác, và không ai có nghĩa vụ nói thật. Không có câu trả lời thì coi như chưa biết, đừng suy đoán rồi ghi vào như dữ kiện. Bù lại bằng số giao dịch thật của khu. 5. Viết được đủ năm dòng cũng chưa phải tín hiệu nên mua. Qua chốt này chỉ nghĩa là đường ra nhìn được. Vượt vốn thật, sai nhiệm vụ của khoản tiền, hoặc giá đã cộng sẵn phần tương lai thì vẫn là không mua.
Và một chuyện tôi tự cấm mình: tôi không viết hộ anh chị dòng nào. Dòng anh chị viết không nổi chính là chỗ đang mua bằng hy vọng. Tôi điền vào là tôi xoá mất tín hiệu đó.
Câu hỏi thường gặp
Trung tâm cũ hay trung tâm mới thì an toàn hơn? Gần trung tâm hiện có an toàn hơn về đường ra, vì người mua lại đã có mặt. Đổi lại phần tăng mỏng hơn vì giá đã phản ánh những gì ai cũng thấy. Khu đón trung tâm mới có phần tăng dày hơn và đường ra phụ thuộc một nhóm người chưa đến. Chọn cái nào là chọn mình chịu rủi ro nào.
Mua đón trung tâm mới thì cần giữ bao lâu? Phải hỏi ngược: tiền của anh chị được phép nằm bao lâu. Rồi so khoảng đó với mốc vận hành của nơi làm việc và của hạ tầng trong khu. Mốc nằm ngoài khoảng giữ tiền thì phần tăng đó là của người mua lại, không phải của mình. Tôi viết riêng ở bài tiền đầu tư nằm được bao lâu.
Khu mới chưa có giao dịch thứ cấp thì chấm dòng năm thế nào? Chưa chấm được, và ghi đúng là chưa chấm được. Lấy khu tương đương đã qua một vòng giao dịch làm mốc tham khảo, nhưng ghi rõ đó là khu khác. Đừng lấy số của khu khác rồi dùng như số của khu mình.
Gần trung tâm hiện có thì có còn phần tăng không? Còn, nhưng nó đến từ chỗ khác: từ tiền thuê và từ việc nguồn cung quanh đó không nở thêm được. Tiền thuê không phải phần lời – nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Tôi nên hỏi ai về số giao dịch thứ cấp của khu? Hỏi người làm thứ cấp tại chỗ, và hỏi ít nhất hai người không cùng một chỗ làm. Rồi đối chiếu với số tin rao sau khi lọc trùng – một căn có thể nằm trong nhiều tin. Tôi viết riêng ở bài nguồn tin giá đất đáng tin.
Kết
Lấy một tờ giấy, chia hai cột. Cột trái viết tên căn gần trung tâm hiện có. Cột phải viết tên căn ở khu mới.
Rồi điền năm dòng cho cả hai cột.
Cột nào điền được nhiều dòng hơn thì cột đó có đường ra rõ hơn. Không phải cột đó tốt hơn – rõ hơn.
Đếm xong hai cột, anh chị sẽ thấy mình đang chọn giữa hai thứ gì, chứ không còn chọn giữa hai cái tên.
Tôi không chốt hộ anh chị cột nào. Tôi làm đại diện cho phía người mua, việc của tôi là đưa năm dòng và chỉ ra dòng nào anh chị đang để trống.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có nguyên năm dòng đơn rao bán và bảng ba tầng người mua lại. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: ước lượng giá bán lại · thanh khoản bất động sản và chỉ báo · khu vực hết dư địa tăng giá. Quy hoạch và tiến độ dự án hạ tầng, anh chị tra ở cổng thông tin Bộ Xây dựng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Gia đình 9 tỷ chọn trung tâm hay ven: bản đồ 2 ngã cho NĐT miền Bắc
- Có 9 Tỷ, Nên Mua Căn Nhỏ Trung Tâm Hay Căn Rộng Vùng Ven Sài Gòn?
- Lê Thị Huế Khi giá trị thật là nơi bắt đầu của mọi quyết định đầu tư an tâm
- Sợ thị trường lạ: vì sao nhà đầu tư miền Bắc chần chừ dù biết miền Nam tốt
- Đa dạng khu vực đầu tư bất động sản để giảm rủi ro tập trung cho NĐT miền Bắc
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



