Hai tỷ ở một thành phố lớn mua được một căn hộ nhỏ trong ngõ. Cũng hai tỷ đó, về một tỉnh ven thì mua được một căn nhà phố có sân.
Nghe đến đây thì ai cũng nghiêng về phía tỉnh. Tôi hiểu chuyện đó, vì mắt mình nhìn thấy diện tích trước khi nhìn thấy mọi thứ khác.
Nhưng diện tích không phải một hàng trên bàn cân. Nó là một ô không đo được bằng đồng, và tôi sẽ nói ở cuối bài giá của ô đó là bao nhiêu.
Người ta gọi là so sánh khi trên cân chỉ có một món
Chữ “so sánh” nghe đã công bằng rồi, nên không ai kiểm lại.
Nhưng tôi gặp rất nhiều lần cái gọi là so sánh mà món còn lại là một chỗ trống. Có một căn trên cân, và bên kia không có gì. Cân nào cũng nghiêng về chỗ đang có món.
Nên tôi không dùng chữ so sánh. Tôi dùng chữ bàn cân, vì nó bắt phải có hai bên, và bắt cùng một đơn vị. Hai bên cùng cân bằng kilogram, không bên kilogram bên lít.

Ba cột, và cột thứ ba không bao giờ được để trống
Lấy một tờ giấy, chia ba cột.
– Cột một – món đang nghiêng. Căn hoặc lô cụ thể anh chị đang muốn. Ghi tên dự án, giá rao, diện tích. – Cột hai – món cùng tiền đang không nghiêng. Một món xấp xỉ cùng số tiền nhưng khác khu hoặc khác loại. Không có thì đi tìm, vì bàn một cột không phải bàn cân. – Cột ba – cuốn sổ tiết kiệm. Lãi kỳ hạn dài đang chào, ghi rõ ngày lấy số.
Cột ba là cột tôi bắt mình không bao giờ bỏ, và đây là lý do. Đó là món duy nhất ai cũng có sẵn, không cần đi đâu, không cần ai dẫn. Bỏ nó ra khỏi bàn là tự ăn gian chính mình.
Món nào không hơn được cuốn sổ thì nằm trên bàn làm gì.
Mốc lãi kỳ hạn dài tôi đang dùng là khoảng 8 đến 9 phần trăm, lấy số đầu tháng 10 năm 2026. Số này là dữ kiện của hôm nay, không phải dự báo. Lãi tụt về 5 thì mọi kết quả cân lại đảo chiều, nên tôi ghi ngày lấy số cạnh cột đó và quá sáu tháng thì đi lấy lại.
Năm hàng, cùng một đơn vị
Mỗi hàng điền cho cả ba cột. Cùng đơn vị nghĩa là cùng đồng, hoặc cùng tháng, hoặc cùng phần trăm. Không trộn.
| Hàng | Câu hỏi | Đơn vị |
| Hàng một | Tiền bỏ ra tới lúc món này dùng được | đồng |
| Hàng hai | Một năm về tay bao nhiêu, đã trừ hết | đồng một năm |
| Hàng ba | Ai trả tiền ra để lấy lại món này | tên nhóm người |
| Hàng bốn | Bao lâu mới lấy được tiền ra | số tháng |
| Hàng năm | Ra gấp thì mất bao nhiêu | phần trăm dưới giá rao |
Cột sổ tiết kiệm điền rất nhanh, và đó chính là chỗ hay của cách làm này. Hàng một là số tiền gửi. Hàng hai là số tiền nhân lãi. Hàng ba là ngân hàng, theo hợp đồng. Hàng bốn là hết kỳ hạn. Hàng năm là mất phần lãi, không mất gốc.
Năm hàng đầy trong một phút. Hai cột kia mất bao lâu để đầy là thông tin, không phải trở ngại.
Hai con số, một con đã trừ, một con chưa
Đây là chỗ sai nhiều nhất, và sai theo cách người ta không tự thấy.
Cuốn sổ báo 8 đến 9 phần trăm là tiền đã về tay, không trừ gì nữa. Căn nhà báo cho thuê 6 phần trăm là tiền trước khi trừ tháng trống, trừ thuế, trừ sửa chữa, trừ người trông.
Trừ xong, một căn báo 6 phần trăm thường còn khoảng 3,7 đến 4,5. Tôi không nói con số này đúng với mọi căn – nó là mức tôi hay gặp khi trừ đủ.
Thế thì ai thắng đã biết trước lúc đặt hai món lên cân. Việc so sánh chỉ đóng vai diễn lại.
Nên luật tôi tự đặt cho mình rất gọn: cấm đưa số gộp của nhà ra cân với số ròng của sổ. Làm thế là thắng bằng cách ăn gian, và người vừa đọc sổ tiết kiệm của chính họ xong thì phát hiện ra ngay.
Năm hàng đó đọc thị trường tỉnh và thành phố ra sao
Đây là chỗ bàn cân nói được thứ mà cảm giác không nói được.
Hàng một – tỉnh thường thắng. Cùng số tiền, món lớn hơn. Nhưng nhớ cộng đủ: chi phí sang tên, chi phí hoàn thiện, chi phí đi lại để trông.
Hàng hai – tuỳ chỗ, và phải trừ cho đủ. Tỉnh có nơi tiền thuê rất khá vì quanh đó có nhà máy; có nơi gần như không ai thuê. Thành phố thì tiền thuê đều hơn mà giá vốn cao nên phần trăm thấp hơn.
Hàng ba – đây là hàng tỉnh dễ thua nhất. Ở thành phố, người trả tiền lấy lại món của anh chị gần như luôn có mặt sẵn. Ở tỉnh thì phải gọi được tên nhóm người đó: họ làm ở đâu, thu nhập bao nhiêu, từ tỉnh nào tới.
Hàng bốn và hàng năm – thành phố thường nhanh hơn và bớt ít hơn. Ở tỉnh, số tháng từ lúc rao tới lúc chốt dài hơn, và phần phải bớt khi cần ra gấp sâu hơn.
Tôi không cho điểm, không gán trọng số, không cộng ra một con số tổng. Cộng ra một con số là lại quay về chỗ cũ: một món trên bàn.
Không món nào thắng cả bảng
Cuốn sổ thắng hàng “mỗi năm về tay bao nhiêu” và thua hàng “giữ được sức mua không”. Căn nhà thì ngược lại.
Tỉnh thắng hàng một và thua hàng ba. Thành phố thắng hàng ba, hàng bốn, hàng năm và thua hàng một.
Nên chọn một món không phải chọn món thắng. Là chọn mình chịu thua hàng nào.
Ai nói có món thắng trọn bảng thì người đó đang bán, không đang cân. Và tôi tính cả tôi vào câu đó.
Chốt chặn, và giá của ô không đo được
Một món chỉ được đứng trên bàn khi cả năm hàng điền xong bằng số và tên. Thiếu một hàng thì món đó ra khỏi bàn.
Không phải tạm để đó. Đếm số hàng đã điền: năm là đứng, bốn là ra.
Đọc kết quả:
| Tình trạng | Đọc |
| Cả ba món đứng đủ năm hàng | Bàn cân dùng được. Xem món nào thắng hàng nào rồi tự chọn chịu thua hàng nào |
| Hai món đứng, trong đó có cuốn sổ | Dùng được, nhưng biết là đang chọn giữa hai, không phải giữa ba |
| Chỉ còn cuốn sổ đứng | Chưa được xuống tiền. Món duy nhất điền nổi năm hàng là món anh chị không định mua |
| Món đang nhắm đứng đủ năm hàng nhưng thắng 0 hàng | Loại nó. Thắng 0 hàng thì câu “căn này có lợi thế gì” có đáp án là không có |
Rồi đến ô không đo được bằng đồng: sân rộng, con đi học gần, bố mẹ ở cùng, chỗ cuối tuần về. Ô này có thật và nó đáng giá.
Nhưng nó không được tính là một hàng thắng. Nó là thứ anh chị mua thêm bằng tiền, và giá của nó tính được:
Lấy hàng hai của cuốn sổ trừ hàng hai của món đang nhắm, nhân với số năm định giữ. Con số ra bằng đồng, đó là tiền anh chị đang trả cho cái sân rộng kia.
Tôi không phán con số đó đắt hay rẻ – đó là việc của anh chị. Nhưng nó phải nhìn thấy mặt, chứ không để nó nằm ẩn.
Sáu chỗ bàn cân này không dùng được
1. Không có món nào để xếp vào cột hai. Dự án mở bán lần đầu, hoặc lô đất lẻ hình dị, xung quanh không có món nào xấp xỉ. Hàng ba, bốn, năm tối hết cả ba. Gặp ca này thì gọi đúng tên: đây là một khoản cược, không phải một phép cân. 2. Tiền này không có nhiệm vụ sinh lời. Tiền để con đứng tên, tiền giữ chỗ cho bố mẹ về ở, tiền chia tài sản. Cân bằng đồng một năm là cân sai thước đo ngay từ đầu. Tôi viết riêng ở bài tiền tích lũy nên giữ của hay sinh lời. 3. Cả cái bàn treo trên một con số là lãi gửi. Số đó đổi thì kết quả đảo chiều. Ghi ngày lấy số, quá sáu tháng thì lấy lại. Đừng lấy kết quả cân của nửa năm trước đem nói hôm nay. 4. Đang vay để mua. Hàng một không còn là giá món, nó là tiền thật rút ra khỏi túi, phần còn lại là nợ. Vay thì hàng một điền tiền thật bỏ ra, và phải thêm một hàng tiền trả nợ mỗi năm, trừ thẳng vào hàng hai. Thiếu phép trừ đó là bàn cân nói dối. 5. Mua để ở. Cuốn sổ không cho ai ở được, nên hàng hai so là so vô nghĩa. Ca này rút bàn cân xuống còn hàng một, bốn, năm, và cân giữa các căn ở được với nhau. Đây là ngoại lệ duy nhất được bỏ cột sổ ra. 6. Món đứng đủ năm hàng cũng chưa phải tín hiệu nên mua. Nó chỉ nghĩa là bàn cân dùng được. Thắng cuốn sổ ở một hàng không nghĩa là món tốt.
Và ba việc tôi tự cấm mình khi cầm cái bàn này: cấm đưa số gộp cân với số ròng, cấm bỏ cột sổ ra để món của tôi đứng một mình, cấm im lặng khi món của tôi rơi khỏi bàn. Rơi thì nói là rơi, và nói rơi ở hàng nào.
Câu hỏi thường gặp
Thị trường tỉnh và thành phố khác nhau nhất ở đâu? Ở hàng ba và hàng năm. Hàng ba là ai trả tiền ra lấy lại món của mình: ở thành phố nhóm người đó có mặt sẵn, ở tỉnh thì phải gọi được tên họ. Hàng năm là khi cần ra gấp thì phải bớt bao nhiêu: tỉnh thường bớt sâu hơn. Hai hàng đó là giá của việc mua được món lớn hơn với cùng số tiền.
Về tỉnh mua được món to hơn thì có phải là lợi? To hơn là thắng ở hàng một, và hàng một là hàng dễ thấy nhất nên nó dễ chiếm hết chỗ trong đầu. Phải điền đủ bốn hàng còn lại rồi mới biết cái lợi đó đổi bằng gì. Nhiều khi nó đổi bằng số tháng chờ bán.
Mua ở tỉnh thì nên chọn loại nào? Loại nào gọi được tên nhóm người trả tiền thuê và tên nhóm người mua lại. Thường là loại nằm trong tầm đi lại của một nơi làm việc đã vận hành thật. Tôi viết riêng ở bài tiềm năng Bình Dương và Đồng Nai.
Cuốn sổ tiết kiệm thì so làm gì, lãi thấp mà? Lãi kỳ hạn dài hiện quanh 8 đến 9 phần trăm, và đó là số ròng. Một căn báo 6 phần trăm trừ đủ thường còn quãng 3,7 đến 4,5. Nên đưa cuốn sổ lên bàn không phải để khuyên ai đi gửi, mà để con số của căn nhà bị buộc phải trừ cho đủ. Tôi viết riêng ở bài gửi tiết kiệm hay mua bất động sản.
Tôi ở thành phố, không ra tỉnh xem được thì cân thế nào? Hàng một và hàng bốn tra từ xa được khá nhiều. Hàng hai và hàng ba thì cần người tại chỗ, vì nó cần biết ai thuê và họ trả bao nhiêu. Thiếu hai hàng đó thì món ở tỉnh chưa đứng được trên bàn, và điều đó tự nó đã là một câu trả lời. Tôi viết riêng ở bài trả giá đất tỉnh từ xa.
Kết
Lấy tờ giấy, chia ba cột. Viết tên món ở thành phố, tên món ở tỉnh, và cuốn sổ tiết kiệm.
Rồi kẻ năm hàng, điền cho cả ba cột.
Hàng nào anh chị không điền được thì để trống, đừng đoán cho đủ. Chỗ trống đó là chỗ anh chị đang chưa biết, và biết mình chưa biết đã là một bước.
Đếm xong, anh chị sẽ thấy mình đang chọn chịu thua hàng nào. Đó là câu hỏi thật, và nó khác hẳn câu tỉnh hay thành phố tốt hơn.
Tôi không chọn hộ anh chị cột nào. Tôi làm đại diện cho phía người mua, việc của tôi là dựng cái bàn và không cho món nào đứng một mình trên đó.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có nguyên bàn cân ba cột năm hàng và phép trừ giá của ô không đo được. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: định giá theo tiền thuê · dòng tiền bất động sản là gì · tiền đáo hạn tái đầu tư vào đâu. Lãi suất huy động từng ngân hàng, anh chị tra ở cổng thông tin Ngân hàng Nhà nước.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Đổi đất tỉnh lấy căn hộ thành phố: Được gì, mất gì, và khi nào nên làm?
- Đất sắp lên thành phố có thật không: NĐT Bắc cần đọc trước khi mua đất giá rẻ vùng xa
- Đất Nền Tỉnh Ven Chôn Vốn: Vì Sao Mua Theo Hạ Tầng Mà Vẫn Kẹt Thanh Khoản 3 Năm?
- Nhà phố vừa ở vừa cho thuê vừa giữ giá: lợi thế kép có thật tới đâu
- Chọn nhà phố dòng tiền Gò Vấp hay đi khu khác: bài toán 8 tỷ của anh Thịnh Hà Nội
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



