Tôi đứng trước một dãy nhà phố ba tầng cạnh khu công nghiệp Bàu Bàng. Tôi hỏi chị chủ dãy xem còn căn nào bán không. Chị trả lời gọn:
“Ở đây là cho công ty thuê hết rồi em ạ.”
Cả dãy khoảng mười căn, ba tầng, sáu và bảy phòng ngủ. Một công ty thuê nguyên cả dãy để bố trí nhân sự. Tiền nhà quanh 35 triệu một tháng, căn cao nhất 38 triệu, căn thấp 37 triệu 4. Tiền vệ sinh công ty trả riêng, 9 triệu một tháng, không nằm trong tiền nhà.
Chị về đây ba tháng. Tháng đầu lấp 5 căn, rồi hết cả dãy.
Cách đó mấy cây số có những dãy khác. Cũng nhà phố, cũng gần khu công nghiệp, cũng được chào bằng đúng một chữ ấy. Khác ở chỗ chúng đang chờ người đến, và không ai nói ra chữ chờ.
Đất có sẵn người thuê và đất chờ người đến khác nhau chỗ nào
Khác ở ba con số, và cả ba đều đếm được trước khi xuống tiền.
Đất có sẵn người thuê thì quanh đó đã có nơi làm việc đang chạy. Đã có người đang đi làm hôm nay. Và những người đó tối nay đang ngủ ở một chỗ cụ thể mà anh chị chỉ được ra. Đất chờ người đến thì một trong ba con số ấy bằng không.
Hai thứ đó mang cùng một cái nhãn trong lời chào hàng, nên phải tách bằng phép đếm, không tách bằng cảm giác.

Tiền thuê không nằm trong miếng đất
Tiền thuê là một khúc cắt ra từ bảng lương của một người có tên, có nghề, có chỗ làm cách đó mấy cây số. Miếng đất chỉ là chỗ khúc tiền đó đi qua.
Nên trần tiền thuê của một khu bị khóa bởi thu nhập của người sống trong khu đó, chứ không bởi chất lượng căn nhà. Hoàn thiện thêm vài trăm triệu không nâng được lương của người thuê.
Và một câu tôi phải nói ngay, vì nó là chỗ nhiều người trượt: tiền thuê không phải phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Tôi gặp một anh mua một căn năm 2021 bằng đúng bốn chữ “dòng tiền tốt”. Bốn năm sau tôi hỏi căn đó có lợi nhuận không, anh nói: không có. Căn ấy cho thuê đều suốt bốn năm, người thuê trả đúng hẹn. Tiền thuê đã làm xong việc của nó, chỉ là việc của nó không phải việc anh mong.
Ba con số đếm việc làm quanh đó
Đây là nhóm đầu, và nó là nhóm chặn. Làm được bằng điện thoại cộng một buổi đi bộ.
| Phải điền | Cách làm |
| Trong bán kính đi làm được, quãng 10 km, kể **tên 3 chỗ làm lớn nhất** và mỗi chỗ bao nhiêu người | Tra tên khu công nghiệp, tên nhà máy, rồi hỏi người trong khu |
| Trong 3 chỗ đó, mấy chỗ **đã có người đi làm hôm nay**, mấy chỗ còn trên giấy hoặc đang xây | Đi qua cổng vào giờ tan ca mà xem, hoặc hỏi người bán nước trước cổng |
| Số người đang đi làm đó **tối nay ngủ ở đâu** | Khu nào đang chứa họ, hay họ ở ký túc của nhà máy |
Ô thứ hai là ô chặn. Khu công nghiệp đã lấp đầy và khu công nghiệp đã duyệt quy hoạch là hai thứ khác nhau hẳn về cầu thuê. Tin đồn và chủ trương thì tính không người nào.
Ô thứ ba là ô ít ai hỏi mà hay nhất. Nếu người đi làm đang ngủ trong ký túc của nhà máy thì cầu thuê nhà ngoài khu bằng không, dù nhà máy có mấy nghìn người.
Và chính ở Bàu Bàng, ô thứ ba lại cho một câu trả lời rất cứng mà tôi không đoán được trước. Chị chủ dãy nói nguyên văn: “Bây giờ là công ty ở đây là không cho người nước ngoài ở trong công ty nữa, bắt buộc phải ra ngoài.”
Nghĩa là cầu thuê nhà chuyên gia ở đó là cầu bắt buộc, không phải cầu tùy thích. Công ty có người nước ngoài là phải đi tìm nhà ngoài khu, không thương lượng được. Đó là câu trả lời cho người hỏi “biết đâu họ ở luôn trong nhà máy thì ai thuê nhà mình?”
Người thuê căn này làm nghề gì
Nhóm thứ hai, ba ô, và có một ô cấm điền chung chung.
Ô đầu: người thuê căn này làm nghề gì. Một cái nghề có tên: công nhân dây chuyền, kỹ sư, chuyên gia nước ngoài, sinh viên, hộ kinh doanh, nhân viên văn phòng. Cấm điền “người đi làm quanh đây”, cấm “người có nhu cầu”. Không gọi ra được một cái nghề thì coi như ô trống.
Ô thứ hai: người đó đi làm cách đây mấy cây số, đi bằng gì, mất bao lâu.
Ô thứ ba: thuê một mình hay cả gia đình, mấy người sẽ ở trong căn này, có trẻ đi học không.
Ba ô này quyết định loại nhà anh chị nên mua, và nó tách hai tệp thuê rất khác nhau. Công nhân cần ở sát nhà máy để đi bộ hoặc đi xe máy đi làm. Chuyên gia thì không ở sát, vì họ sợ ô nhiễm và họ đi ô tô hoặc có xe đưa đón. Người làm ở Thái Nguyên mà về Hà Nội hoặc Bắc Ninh ở là chuyện bình thường.
Nên vị trí cho chuyên gia có một công thức rất đời: không quá gần để phải sợ ô nhiễm, không quá xa để thành bất tiện. Hai tệp đó mà lẫn vào nhau thì mua đúng khu mà sai loại căn.
Chuyện hạ tầng việc làm kéo giá đất thì tôi viết riêng ở khu công nghiệp kéo giá đất tới đâu, còn cách chọn vùng theo nhà máy thì ở theo nhà máy mà chọn vùng.
Lương đó trả nổi bao nhiêu
Nhóm thứ ba là chỗ ra con số trần.
Lấy thu nhập tháng của đúng cái nghề đã ghi ở ô trên. Ghi con số, và ghi luôn hỏi được từ ai: người đang thuê cùng dãy, phòng nhân sự nhà máy, hay chủ nhà bên cạnh.
Rồi nhân với phần trăm thu nhập mà người làm nghề đó trả được cho tiền nhà. Mốc tôi đang tham chiếu là quãng 25 đến 30 phần trăm. Nếu ô trên ghi là cả gia đình có hai người cùng có lương thì cộng cả hai.
Con số nhân ra đó là trần tiền thuê người đó trả được. Nó không phải trần giá mua, và tôi không có phép tính nào ra trần giá mua cả.
Cuối cùng là đối chứng. Lấy con số tiền thuê người bán đang nói, đặt cạnh trần vừa tính, và xem nó thấp hơn, bằng, hay cao hơn trần. Rồi lấy tiền thuê một tháng nhân 12, chia cho giá món, ra một phần trăm. Đối chứng phần trăm đó với mốc chia 4 phần trăm tôi vẫn dùng.
Một chỗ phải nói rõ về số: phần trăm đó trả về một tỷ suất, không trả về một cái giá. Bảng này không nói anh chị được phép mua tới bao nhiêu. Nó chỉ nói con số tiền thuê kia có khớp với giá món hay không.
Và cũng phải nói rõ về giá: số anh chị đọc trên mạng là giá rao, cao hơn giá chốt thật. Hệ số tôi đang dùng là vùng trong trừ khoảng 3 đến 5 phần trăm, vùng xa trừ 5 đến 10 phần trăm.
Một lớp doanh thu mà chủ nhà ở xa thường bỏ quên
Chỗ này tôi để ý được nhờ đứng tại chỗ, chứ ngồi nhà không ra.
Căn ở dãy đó thu 35 triệu tiền nhà, cộng 9 triệu tiền vệ sinh tính riêng, thực thu quanh 44 triệu một tháng. Hợp đồng thanh toán theo hóa đơn, nên công ty hạch toán được chi phí, và loại khách thuê ấy là loại ổn định nhất tôi gặp.
Chín triệu kia là lớp doanh thu thứ hai. Chủ nhà ở gần thì nhận thêm hợp đồng dọn vệ sinh và ăn luôn lớp đó. Chủ nhà ở xa thường không biết nó tồn tại, nên đưa hết cho người khác.
Khi dự toán dòng tiền cho một căn kiểu này, đừng chỉ tính tiền nhà. Và ngược lại, cũng đừng tính lớp thứ hai vào khi mình không có người đứng tại chỗ làm việc đó.
Hai chốt chặn, và chữ gần khu công nghiệp
Chốt thứ nhất là chốt dùng chữ. Chưa kể được tên ba chỗ làm trong bán kính, và chưa biết chỗ nào đã có người đi làm hôm nay, thì tôi không được nói khu đó dễ cho thuê.
“Gần khu công nghiệp” là một địa chỉ, không phải một luận điểm. Khu đó mấy nghìn người, lương bao nhiêu, tối nay họ đang ở đâu. Ba câu đó mới là câu trả lời. Cùng một chữ ấy dán được lên dãy nhà đã kín người thuê, và dán được lên một lô đất mà quanh đó chưa ai ở.
Chốt thứ hai là chốt chặn tiền. Người bán nói một con số tiền thuê thì đòi xem hợp đồng thuê đang chạy. Không có hợp đồng, không có người thuê đang ở thật trong cùng dãy để gõ cửa hỏi, thì con số ấy gạch ra khỏi bài toán. Tính lại như thể chưa ai nói nó.
Tôi làm đại diện cho phía người mua, nên việc của tôi là đi gõ cửa hỏi mấy câu đó, kể cả khi món hàng là của tôi. Có hai căn tôi đang cầm mà bảng này không chấm được, vì người thuê của chúng là một việc kinh doanh chứ không phải một người có lương, và tôi chưa dựng được nhánh riêng cho ca đó.
Sáu chỗ cách đếm này không dùng được
Một, người thuê là một việc kinh doanh. Mặt bằng cho thuê làm quán, shophouse mặt tiền. Người trả tiền là hộ kinh doanh hoặc thương hiệu, họ không có lương. Ca này đổi trục sang doanh thu tháng của việc kinh doanh đó, và tiền thuê chiếm mấy phần doanh thu.
Hai, khu chưa có dân. Đất đón đầu, thành phố mới chưa có người ở. Ô người thuê không tồn tại nên chốt thứ nhất chặn ngay. Lúc đó đừng gắn tiền thuê vào lý do mua. Mua vì tăng giá thì nói thẳng là mua vì tăng giá. Gắn một con số tiền thuê tưởng tượng vào một khu chưa có người ở là đúng thứ cách đếm này sinh ra để chặn.
Ba, khách mua để ở. Cả bảng không liên quan. Ca này đi đường giao việc cho khoản tiền trước.
Bốn, loại hình đang bị siết. Chung cư mini là ca thật: nhu cầu thuê vẫn có, tiền thuê vẫn về, mà bán lại rất kén người, phần lớn người mua là để đập đi xây lại. Cách đếm này đọc được dòng tiền và không đọc được đường ra.
Năm, hợp đồng thuê hiện tại không phải giá thị trường. Người thuê là họ hàng của chủ, hợp đồng ký từ nhiều năm trước, hoặc sắp hết hạn và người thuê đang muốn đi. Con số đó là con số của quá khứ. Đối chứng bằng hai căn khác đang cho thuê cùng dãy, cùng loại.
Sáu, chỗ gãy ở phía tôi. Chấm ra “thuê được giá tốt” không phải tín hiệu nên mua. Tỷ suất đẹp là điều kiện để giữ được món hàng, nó không phải lý do để mua món hàng. Anh mua năm 2021 ở trên là bằng chứng đã trả tiền rồi: ai đọc bài này mà ra kết luận thuê tốt thì xuống tiền đi, người đó vừa lặp lại đúng bốn năm của người khác.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết một khu đã có người thuê thật? Đi bộ và gõ cửa. Hỏi ba nhà đang thuê trong cùng dãy ba câu: thuê bao nhiêu một tháng, thuê bao lâu rồi, làm ở đâu. Ba câu trả lời khớp nhau thì đó là cầu thuê thật. Không gõ được cửa thì thuê một người ở đó đi bộ hộ.
Gần khu công nghiệp thì đất có chắc tăng giá không? Khu công nghiệp đã lấp đầy đưa vào vùng mấy nghìn người có lương thật, và đó là cầu bền. Nhưng khu công nghiệp trong bản vẽ thì chưa đưa vào ai cả. Hai thứ ấy khác nhau hẳn, và phân biệt chúng bằng việc đi qua cổng vào giờ tan ca mà xem.
Mua đất chờ người đến có sai không? Không sai, nhưng phải gọi đúng tên nó. Đó là mua vì kỳ vọng tăng giá, không phải mua vì dòng tiền. Ai đi đường đó thì đừng tính một đồng tiền thuê nào vào bài toán, và phải tính xem tiền của mình nằm được bao lâu.
Tỷ suất cho thuê bao nhiêu là tốt? Không có một con số chung cho mọi vùng. Mốc tôi dùng để chia là 4 phần trăm tiền thuê ròng một năm, và chữ ròng ở đây nghĩa là đã trừ trống nhà, trừ phí, trừ sửa chữa, trừ lãi vay. Thuê thô thì bao giờ cũng nghe đẹp hơn thực thu.
Người thuê là công nhân và người thuê là chuyên gia khác nhau thế nào? Khác cả vị trí lẫn loại căn. Công nhân cần ở sát nhà máy để đi bộ hoặc xe máy. Chuyên gia thì không ở sát vì sợ ô nhiễm, họ đi ô tô hoặc có xe đưa đón, và công ty thường thuê nguyên căn cho họ. Mua đúng khu mà sai tệp thì căn để trống.
Kết
Việc tối nay của anh chị là một tờ giấy với ba dòng, cho đúng cái khu đang cân.
Dòng một: tên ba chỗ làm lớn nhất trong bán kính mười cây số, kèm mỗi chỗ bao nhiêu người. Dòng hai: trong ba chỗ đó, chỗ nào đã có người đi làm hôm nay. Dòng ba: những người ấy tối nay đang ngủ ở đâu.
Viết được cả ba dòng bằng tên và số thì anh chị đang xem đất có người thuê. Có một dòng để trống thì đang xem đất chờ người đến, và lúc đó con số tiền thuê người bán đưa ra chưa có chân nào đỡ nó.
Hai trường hợp đó đều mua được. Chỉ là chúng cần hai bài toán khác nhau, và cần hai khoảng thời gian khác nhau để tiền của anh chị nằm. Đấy là góc nhìn của tôi, anh chị cứ đếm ba dòng rồi tự chọn.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có bảng ba nhóm từ việc làm tới bảng lương ở trên. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ NGƯỜI THUÊ, tôi gửi.
Đọc thêm: đất gần dân hay đất đồng trống · tiền thuê trả được bao nhiêu phần tiền vay hàng tháng. Số liệu lao động và dân cư chính thức, anh chị tra ở Cục Thống kê.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Cùng Một Căn Nhà, Hai Dòng Tiền Khác Nhau: Bài Học Của Chị Lan
- Bất động sản bán nhanh và bán chậm: khác nhau chỗ nào
- Đất lớn chia lô và đất một nền: khác nhau về rủi ro
- Vùng ven: cơ hội thật và cơ hội ảo khác nhau chỗ nào
- Pháp lý đất dự án và đất thổ cư dân khác nhau ra sao: bộ ba câu hỏi tự soi trước khi mua
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



