Hôm đó tôi đứng trước một lô đất, đơn giá 17 triệu một mét vuông.
Lô 715 mét, hai mặt tiền. Mặt trước 26 mét, đường trước 16 mét gồm lòng đường 8 mét và vỉa hè mỗi bên 4 mét. Mặt sau hơn 20 mét, đường sau 8 mét, hai ô tô tránh nhau thoải mái.
17 triệu một mét, ở một khu cạnh khu công nghiệp VSIP 2, đã hình thành lâu rồi, không phải khu chờ dân về. Nghe là rẻ.
Nhân ra thì nó khoảng hơn 12 tỷ. Đấy là tiền đất thôi. Còn chi phí xây dựng thì tùy mô hình, có thể gấp đôi gấp ba số tiền đó.
Đơn giá rẻ, tổng tiền lớn. Hai thứ ấy kéo ngược nhau, và chính chỗ đó quyết định ngày tôi bán lại.
Tôi mở bài bằng lô đó vì nó nói đúng cái khó của câu hỏi mặt tiền và trong hẻm. Không phải chênh bao nhiêu phần trăm. Mà chênh ở chỗ nào, và chỗ đó có đáng tiền với người sẽ mua lại hay không.
Vì sao con số chênh lệch chung không có thật
Anh chị hỏi mười người thì được mười con số. Mặt tiền đắt gấp hai, gấp ba, có người nói gấp năm.
Mấy con số đó không sai ở chỗ tính. Nó sai ở chỗ không nói rõ đang so với cái gì.
Mặt tiền ở một con đường có người đi bộ qua lại thì khác mặt tiền một con đường rộng mà vắng. Hẻm ba mét khác hẻm sáu mét xe hơi vào tới cửa. Hai bên của phép so sánh không giống nhau thì con số chênh lệch cũng không có nghĩa gì.
Nên tôi bỏ cách hỏi chênh bao nhiêu. Tôi đổi sang một câu khác, và câu này có tên, tôi gọi tên ra để anh chị cầm đi dùng được: rẻ so với gì.
Một căn chỉ được gọi là rẻ khi đo được trên năm mốc đối chứng. Bốn mốc đầu so trong không gian, mốc thứ năm so theo thời gian.

Mốc thứ nhất – hàng cùng loại đang chào quanh đó
Cùng loại, cùng khu, cùng cỡ.
Đây là chỗ sai nhiều nhất của câu hỏi mặt tiền với hẻm. Không được so mặt tiền với hẻm, cũng như không so lô 5 nhân 20 với lô 5 nhân 30.
Phép so sánh đúng là: mặt tiền đặt cạnh mặt tiền cùng đoạn đường, hẻm đặt cạnh hẻm cùng chiều rộng. Lấy giá mỗi mét của căn đang xem, đặt cạnh dải giá đang chào của năm tới mười căn tương đương.
Nhớ là giá đang chào, không phải giá chốt. Cái đó để mốc sau.
Riêng với lô 715 mét ở đầu bài thì mốc này rất khó điền, và chính chỗ khó đó là thông tin. Trên bản đồ quy hoạch khu đó, gần như tất cả phân theo 5 nhân 30, ra quãng 150 mét. Chỉ mấy lô đặc biệt mới có 600 đến 700 mét.
Nghĩa là nó gần như không có hàng cùng cỡ để so. Hàng không có bạn cùng cỡ thì không chỉ khó định giá, nó còn khó bán lại.
Mốc thứ hai – giao dịch đã xong
Đây là mốc nặng nhất trong năm mốc.
Giá chào là giá người bán mơ. Giá sang tên là giá thị trường trả. Khoảng cách giữa hai con số đó là chỗ phần lớn người mua xa bị mất tiền.
Nguồn tôi lấy theo thứ tự: Tuấn 123 trước, rồi batdongsan. Chợ Tốt tôi chỉ nhìn, không lấy số, vì tin ảo nhiều.
Hệ số tôi đang dùng để quy giá chào về giá chốt: khu từ vành đai 1 đến vành đai 3 thì trừ 3 đến 5%, vành đai 4 và tỉnh xa thì trừ 5 đến 10%.
Mấy con số trong kho dữ liệu của tôi là giá rao, và giá thật khi sang tên thường thấp hơn. Anh chị nhớ đọc nó đúng như vậy, đừng lấy giá rao làm mốc rồi tưởng mình đã trả đúng giá thị trường.
Mốc thứ ba – khu cạnh tranh
Câu hỏi của mốc này: người mua lại của mình trong ba đến năm năm nữa, với đúng số tiền đó, họ còn chọn được ở đâu nữa.
Đây là chỗ mặt tiền hay bị tính thiếu. Cùng 12 tỷ, người mua lại có thể chọn một lô mặt tiền nhỏ hơn ở chỗ đông hơn, hoặc hai ba căn trong hẻm cho thuê, hoặc một căn ở khu khác gần chỗ làm hơn.
Nếu cùng số tiền đó họ mua được chỗ gần chỗ làm hơn, đông người hơn, bán lại nhanh hơn, thì căn đang xem không rẻ. Nó chỉ rẻ hơn hàng xóm của nó.
Và rẻ hơn hàng xóm là một mốc rất yếu, vì hàng xóm không phải người sẽ mua lại.
Mốc thứ tư – tiền nó đẻ ra
Cho thuê được bao nhiêu một tháng, chia cho vốn bỏ ra. Không có người thuê thì ghi thẳng là không có, đừng ghi là chưa khai thác.
Mốc này là chỗ mặt tiền và hẻm tách nhau rõ nhất, và tách theo hướng ít ai nói.
Mặt tiền sống bằng kinh doanh. Nó chỉ đáng tiền khi có người chịu bỏ tiền ra mở hàng ở đó. Hẻm sống bằng người ở và người thuê để ở. Nó đáng tiền khi quanh đó có người đi làm cần chỗ ngủ.
Có một phép đọc tôi hay dùng, và nó đơn giản đến mức nhiều người bỏ qua. Vị trí nào mà để đất trống cũng cho thuê được thì vị trí đó kinh doanh rất tốt. Vì phải kinh doanh được thì mới có người dám bỏ rất nhiều tiền ra xây cơ sở vật chất, sau đó mới vận hành được.
Đất trống mà có người chịu thuê nghĩa là thị trường đã bỏ phiếu thay mình rồi.
Quay lại lô 715 mét. Tôi đi bộ trọn một vòng quanh nó. Quán cà phê 500 đến 700 mét, lẩu gà nòi, nhà hàng dê, một quán ẩm thực mặt tiền hơn 30 mét, karaoke, hầm rượu làm hai nơi, bãi gửi xe, spa. Chục cái nhà hàng rất lớn trong một vòng đi bộ.
Bên cạnh là khu nhà ở xã hội Becamex, xây lâu rồi, rất đông công nhân và chuyên gia.
Tôi quay lúc gần 4 giờ chiều nên quán còn chưa có khách. Lý do thì rõ: đây là khu giáp khu công nghiệp, sau 5 giờ công nhân và chuyên gia tan ca, đỉnh điểm là từ 7 giờ tối.
Đó là cách đọc một khu bằng giờ, không bằng lúc mình tiện đi. Ai đi xem mặt tiền kinh doanh vào giữa trưa thì nhìn thấy một khu khác hẳn khu thật.
Nói thêm một câu cho rõ, vì chỗ này nhiều người hiểu lệch. Tiền thuê không phải phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Mốc thứ năm – so với chính nó ba đến năm năm trước
Trục thời gian. Cùng một căn, cùng một đoạn đường, năm 2021 bao nhiêu, hôm nay bao nhiêu.
Mốc này phân biệt rẻ thật với giảm từ đỉnh ảo. Một căn từng bị đẩy lên 5 tỷ, nay chào 3,2 tỷ, nghe là giảm hơn ba mươi phần trăm. Nhưng nếu năm 2021 nó có 2,8 tỷ thì hôm nay nó không rẻ. Nó chỉ đang về đúng chỗ.
Luật số lượng, và chỗ phải dừng
Dưới ba mốc đối chứng trả lời được thì cấm dùng chữ rẻ.
Một mốc không phải bằng chứng. Câu rẻ hơn Hà Nội một nửa là đúng một mốc, và là mốc yếu nhất, vì Hà Nội không phải người sẽ mua lại căn này.
Đọc kết quả thì chia ba vùng, không chấm điểm.
Thấp hơn mặt bằng từ mười lăm phần trăm trở lên, ở từ ba mốc trở lên, thì có dấu hiệu rẻ thật. Quanh mặt bằng cộng trừ mười phần trăm thì đó là giá đúng, không rẻ. Mua được nếu khớp đề bài của mình, nhưng đừng gọi là rẻ. Cao hơn mặt bằng thì anh chị đang trả tiền cho một câu chuyện, và câu chuyện đó phải có bằng chứng.
Vào được vùng rẻ thật rồi vẫn phải gọi tên được lý do. Chỉ có hai nhóm.
Rẻ thật thì lý do nằm ở người bán: chủ kẹt tiền, chia tài sản hoặc thừa kế, chôn vốn lâu nên cắt để thoát, chủ ở xa không quản được, hoặc cả khu đang ở đáy chu kỳ.
Rẻ giả thì lý do nằm ở chính tài sản: pháp lý có vấn đề, dính quy hoạch hoặc lộ giới, lỗi vị trí thật không sửa được, hoặc giá chào ảo để câu người gọi, gọi tới thì căn đó vừa bán rồi.
Tìm không ra lý do nào thì đó là chỗ phải dừng, không phải chỗ để mừng.
Bẫy riêng của mặt tiền, và bẫy riêng của hẻm
Mặt tiền có một cái bẫy mà hẻm không có: đơn giá rẻ đi cùng tổng tiền lớn.
Lô 715 mét kia đơn giá 17 triệu, ai nhìn cũng thích. Tổng hơn 12 tỷ tiền đất, cộng tiền xây có thể gấp hai gấp ba nữa. Rất ít người mua nổi con số đó.
Ít người mua nổi thì ngày bán lại dài ra. Đó là cái giá của chữ rẻ theo mét.
Lô đó còn hai điểm tôi phải kê ra. Mặt được: nó hiện hữu, có dòng tiền kinh doanh được ngay, mặt trước thẳng hơn 26 mét nên xây được gần như mô hình gì cũng được. Mặt chưa được: tài chính lớn nên ít đối tượng khách hàng, và hình giẻ quạt trước rộng sau hẹp nên ra sổ nhìn không vuông. Chuyện giẻ quạt không riêng lô này, vì cả khu nằm trên một đoạn đường hơi cua nên lô nào cũng vậy.
Và có một chỗ tôi để nguyên, không gọt cho gọn. Mấy thứ đó vừa là điểm được vừa là điểm chưa được, tùy người mua lại là ai.
Còn hẻm thì bẫy nằm ở chiều rộng. Hẻm xe hơi vào tới cửa và hẻm xe máy tránh nhau khó là hai loại tài sản khác nhau, không phải hai mức giá của một loại. Tôi viết riêng ở bài nhà phố hẻm xe hơi Sài Gòn.
Nên khi tôi đứng trước lô 17 triệu ấy, câu kết của tôi là: đơn giá nó rẻ và nó hiện hữu, nhưng 17 triệu ở khu đó có phải là một đơn giá hời hay không, thì cũng có thể là chưa chắc.
Bốn chỗ năm mốc này không dùng được
Một, hàng độc không có bạn cùng cỡ. Lô 715 mét là đúng ca này. Mốc một gần như không điền được. Khi đó phải chuyển trọng tâm sang mốc ba và mốc bốn, và gọi đúng tên chuyện ít người mua nổi là một rủi ro về ngày bán lại.
Hai, khu mới mở, chưa có giao dịch sang tên. Mốc hai và mốc năm cùng trống. Còn lại ba mốc, vừa đủ dùng, nhưng phải biết là mình đang đo bằng ba mốc yếu hơn.
Ba, mua để ở cho mình. Khi đó có những thứ chỉ đúng với riêng anh chị: gần trường con, gần nhà bố mẹ. Ghi riêng mấy dòng đó ra, đừng để lẫn vào năm mốc, vì ba năm sau người mua lại không có mấy nhu cầu ấy.
Bốn, người bán không chịu đưa số. Ô nào trống thì đọc là chưa biết. Đừng suy đoán rồi ghi vào như dữ kiện, và đừng đếm ô suy đoán vào ba mốc.
Chỗ gãy ở phía tôi thì thế này. Nếu một căn tôi đang cầm chỉ điền được hai mốc thì tôi chưa được nói với anh chị là nó rẻ. Việc của tôi là nói nó điền được mấy mốc, chứ không phải xin anh chị hạ con số ba xuống còn hai.
Câu hỏi thường gặp
Nhà mặt tiền đắt hơn nhà trong hẻm bao nhiêu phần trăm? Không có con số chung, và con số nào nghe được cũng phải hỏi lại là so với cái gì. Mặt tiền đường vắng khác mặt tiền đường có người qua lại. Hẻm sáu mét xe hơi vào tới cửa khác hẻm ba mét. Cách làm là so mặt tiền với mặt tiền cùng đoạn đường, hẻm với hẻm cùng chiều rộng.
Đơn giá mỗi mét rẻ thì có nên mua không? Phải xem tổng tiền trước. Đơn giá rẻ đi cùng tổng tiền lớn là một bẫy quen của hàng mặt tiền diện tích lớn. Tổng lớn thì ít người mua nổi, và ít người mua nổi thì ngày bán lại dài ra. Rẻ theo mét mà lớn theo tổng thì chữ rẻ đó phải trả bằng thời gian.
Làm sao biết một vị trí có kinh doanh được không? Xem có ai đang thuê quanh đó không, và thuê để làm gì. Vị trí nào để đất trống mà vẫn có người chịu thuê thì vị trí đó kinh doanh tốt, vì phải kinh doanh được mới có người dám bỏ tiền xây cơ sở vật chất. Và nhớ đi xem vào đúng giờ khu đó đông, không đi lúc mình tiện.
Giá rao và giá chốt chênh nhau bao nhiêu? Theo hệ số tôi đang dùng thì khu từ vành đai 1 đến vành đai 3 trừ 3 đến 5%, vành đai 4 và tỉnh xa trừ 5 đến 10%. Đây là mốc làm việc, phải hiệu chỉnh lại bằng chính các giao dịch đã chốt mà anh chị biết, không phải bằng cảm giác.
Thế nào là rẻ thật và thế nào là rẻ giả? Rẻ thật thì lý do nằm ở người bán, như chủ kẹt tiền, chia tài sản, chôn vốn lâu phải cắt để thoát. Rẻ giả thì lý do nằm ở tài sản, như pháp lý vướng, dính quy hoạch, lỗi vị trí không sửa được. Không tìm ra lý do nào thì chưa được gọi là rẻ, và đó là chỗ phải dừng.
Kết
Việc tối nay của anh chị là năm dòng trên một tờ giấy, cho đúng căn đang ngắm.
Giá mỗi mét so với năm tới mười căn cùng loại cùng cỡ quanh đó. Giá sang tên của ba giao dịch gần nhất. Cùng số tiền đó người mua lại còn chọn được ở đâu. Tiền thuê thật một tháng chia cho vốn bỏ ra. Và chính đoạn đường đó ba đến năm năm trước giá bao nhiêu.
Điền được từ ba dòng trở lên thì mới được dùng chữ rẻ. Dưới ba thì chưa, dù cảm giác nói ngược lại.
Lô 17 triệu một mét ở đầu bài, tôi đi bộ trọn một vòng rồi vẫn chưa gọi nó là hời. Mà tôi biết nó thiếu đúng mốc nào, nên tôi biết tuần này mình phải đi lấy số gì.
Tôi làm đại diện cho phía người mua, nên việc của tôi là điền đủ năm mốc đó lên cả hàng của người khác lẫn hàng của chính mình.
Tôi có soạn một tài liệu ngắn, Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền, trong đó có mẫu năm mốc đối chứng và bảng hai nhóm lý do rẻ thật rẻ giả. Anh chị muốn nhận thì để lại bình luận chữ KIỂM, tôi gửi.
Đọc thêm: nhà mặt tiền kinh doanh cho thuê · giá mỗi mét vuông nói gì · so giá đất xung quanh. Quy định về lộ giới và hành lang đường, anh chị tra ở Bộ Xây dựng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Nhà phố hẻm xe hơi Sài Gòn: tài sản người Nam ưa chuộng, NĐT Bắc cần hiểu
- Đặt cọc rồi muốn rút cọc: mất tiền cọc trong những trường hợp nào
- Mua nhà bằng tiền mặt hoàn toàn: khôn hay phí cơ hội
- Nên để lại bao nhiêu tiền mặt sau khi mua bất động sản
- Nên giữ tiền mặt hay mua tài sản thời điểm này
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



