Năm phần trăm. Hai phẩy năm phần trăm. Trên dưới một phần trăm.
Đó là tỷ suất cho thuê của ba nơi: Bình Dương, nhà phố Sài Gòn, và Hà Nội. Cùng một đồng vốn, đặt ở Bình Dương thì đẻ ra tiền thuê gấp khoảng năm lần đặt ở Hà Nội.
Giờ đặt ba con số đó cạnh một con số khác: lãi vay mua nhà hiện nay.
Anh chị tự so hộ tôi.
Đây là toàn bộ bài toán vay mua cho thuê, gói trong một phép so. Tôi sẽ mở nó ra chậm hơn.
Tỷ suất cho thuê là gì và tính thế nào
Tỷ suất cho thuê là tiền thuê cả năm chia cho số tiền mình bỏ ra mua căn đó, tính ra phần trăm.
Một căn hai tỷ, cho thuê mười triệu một tháng. Một năm là một trăm hai mươi triệu. Chia cho hai tỷ ra sáu phần trăm.
Nhưng con số sáu đó chưa phải con số thật. Phải trừ tiếp.
Trừ những tháng để trống giữa hai người thuê. Trừ tiền sửa chữa, sơn lại, thay thiết bị. Trừ phí quản lý nếu là chung cư. Trừ thuế và phí phải nộp. Trừ tiền đi lại nếu căn đó ở xa.
Con số còn lại mới là tỷ suất ròng, và đó mới là con số đem đi so với lãi vay.
Người bán hàng đưa con số trước khi trừ. Người mua phải tự trừ. Chênh lệch giữa hai con số ấy thường đủ lớn để đổi hẳn kết luận. Năm khoản phải cộng vào khi căn ở xa, tôi liệt kê ở bài chi phí quản lý bất động sản từ xa.

Ba con số thật, lấy từ ngoài hiện trường
Tôi để đây ba con số tôi dùng khi ngồi với người miền Bắc đang nhìn vào Nam.
| Vùng | Tỷ suất cho thuê |
| Bình Dương, khu thành phố mới | khoảng 5% |
| Nhà phố Sài Gòn | khoảng 2,5% |
| Hà Nội | trên dưới 1% |
Con số Hà Nội trên dưới một phần trăm là con số làm nhiều người ngạc nhiên nhất. Nhưng nó khớp với mấy nguồn khác nhau tôi đã đối chiếu, và khớp với cả chuyện tôi gặp ngoài đời.
Tôi đưa một ví dụ mà tôi đứng ở phía bất lợi, cho khỏi ai bảo tôi nói thế để bán hàng. Căn tôi đang đi thuê, sáu mươi mốt mét vuông, hai phòng ngủ, một toilet. Chủ mua vào khoảng hai tỷ hai đến hai tỷ tư. Giờ căn đó giá khoảng ba tỷ một đến ba tỷ hai. Tôi trả tiền thuê mười ba triệu rưỡi, nay lên mười lăm triệu.
Tôi đang là người trả tiền trong ví dụ đó. Anh chị tính giúp tôi con số phần trăm.
Và cùng số tiền ấy, ở thành phố mới Bình Dương là nhà đất, sáu mươi lăm mét đất, ba phòng ngủ ba toilet, chứ không phải một căn hộ.
Đặt tỷ suất cạnh lãi vay, thấy ngay vòng hở ở đâu
Người ta hay hình dung vay mua cho thuê như một vòng khép kín: mình vay, người thuê trả hộ tiền lãi, mình chỉ việc chờ giá lên.
Vòng đó chỉ khép khi tỷ suất ròng lớn hơn lãi vay.
Lãi vay mua nhà hiện nay, sau thời gian ưu đãi, thường nằm ở mức cao hơn hẳn các con số tỷ suất ở trên. Nghĩa là ở phần lớn trường hợp, tiền thuê không trả nổi hết tiền lãi. Nó chỉ gánh một phần.
Phần còn lại ai trả. Mình trả, bằng tiền đi làm.
Nói thế không phải để bảo đừng vay. Nói thế để mình biết mình đang ký cái gì. Món nào không tự trả nổi lãi cho chính nó thì người trả lãi là mình.
Có hai trường hợp vòng này khép được, và cả hai đều hiếm hơn người ta tưởng. Một là tỷ suất khu đó cao hẳn, như con số năm phần trăm ở trên, và mình chỉ vay một phần nhỏ. Hai là mình vay ít tới mức tiền lãi mỗi tháng nhỏ hơn tiền thuê ròng.
Chuyện lãi khúc sau được ghi bằng công thức chứ không bằng con số, tôi viết ở bài lãi suất thả nổi là gì.
Một chỗ phải nói rõ về chữ sinh lời
Nhiều người dùng tiền thuê để chứng minh rằng món đó đang sinh lời. Chỗ này cần tách ra.
Tiền thuê không phải phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Nên tiền thuê có hai việc, và chỉ hai việc. Thứ nhất, nó gánh bớt tiền lãi để mình giữ được món lâu hơn. Thứ hai, nó chứng minh chỗ đó có người cần, tức là khi bán sẽ có người quan tâm.
Nó không chứng minh được rằng giá sẽ lên. Một căn cho thuê đều đặn vẫn có thể bốn năm liền giá đứng yên. Tôi gặp trường hợp đó không ít.
Phép trừ phải làm trước khi đặt cọc
Việc này mất mười phút, cần hai thứ trên bàn: bảng tính của ngân hàng và một hợp đồng thuê.
Đặt ba số lên một hàng.
Số một: tiền phải trả mỗi tháng kể từ tháng tiền lãi đổi số. Không phải tiền trả trong thời gian ưu đãi. Ghi hai dòng riêng, một dòng lãi, một dòng gốc. Gộp lại là tự làm nhẹ con số cho mình nghe đỡ sợ.
Số hai: tiền thuê ròng mỗi tháng. Phải có hợp đồng, có tên người thuê, có ngày bắt đầu. Chưa có hợp đồng thì ghi số không, không ghi số mình mong. Chỗ này nghiêm khắc một chút thì đỡ về sau.
Số ba: thu nhập ròng của nhà mình mỗi tháng, đã trừ hết chi phí sống.
Rồi trừ: số một, trừ số hai, trừ số ba.
Ra số dương thì từ tháng đó, mỗi tháng nhà mình hụt đúng chừng ấy. Và cấm bù phép trừ này bằng kỳ vọng tăng giá, bằng câu đến lúc đó bán món cũ, hay bằng chuyện vay thêm một ít nữa để trả lãi.
Phép trừ đầy đủ cùng cách đọc kết quả, tôi viết ở bài vay bao nhiêu thì vẫn sống bình thường. Cách lấy tiền thuê bù tiền lãi trên một tờ giấy, tôi để ở bài lấy tiền thuê trả lãi vay.
Bốn chỗ bài toán cho thuê hay vỡ
Một, lấy tỷ suất của một khu áp cho khu khác. Năm phần trăm là con số của một vùng cụ thể, ở một thời điểm cụ thể. Mang nó về áp cho căn nhà ngõ ở quê mình thì ra một con số không có thật.
Hai, lấy giá thuê của tin rao thay cho giá thuê thật. Giá rao không phải giá ký. Muốn biết giá thật thì hỏi người đang ở, hỏi quán nước đầu ngõ, hỏi người môi giới đã ký ở đó. Và hỏi thêm một câu: mỗi năm trống mấy tháng.
Ba, quên tháng trống. Một năm trống hai tháng là tỷ suất rơi gần hai phần mười. Nhiều căn trống lâu hơn thế.
Bốn, không hỏi ai sẽ thuê. Đây là chỗ quan trọng nhất mà ít người hỏi. Người thuê căn này là ai, họ làm gì quanh đây, họ trả được bao nhiêu. Khu có nhà máy, có bệnh viện, có trường thì câu trả lời dễ. Khu chỉ có dãy nhà xây sẵn chờ người tới thì câu trả lời là chưa biết.
Trả lời được câu thứ tư thì ba câu trên tự dễ đi. Cách tôi đi khảo sát một khu trước khi tin con số cho thuê, tôi để ở trang Trần Quốc Hoàn là ai.
Số liệu chính thức về lãi suất và tín dụng thì anh chị tra ở trang Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để có một mốc đối chiếu bên ngoài.
Khi nào bài toán vay mua cho thuê cân được
Khi tỷ suất ròng của khu đó cao và mình chỉ vay một phần nhỏ. Hai điều kiện đi với nhau, thiếu một là không tính.
Khi đã có hợp đồng thuê trước lúc ký mua. Có những món bàn giao kèm khách thuê sẵn. Lúc đó số hai trong phép trừ là số thật, không phải số kỳ vọng.
Khi mình chấp nhận bù mỗi tháng một khoản đã biết trước, và nhà mình bù được nhiều năm. Đây là lựa chọn hợp lý, miễn là mình gọi đúng tên nó: mình đang trả tiền để giữ một món, chứ không phải món đó đang nuôi mình.
Và khi nào thì chưa nên. Khi chưa có hợp đồng thuê mà vẫn tính tiền thuê vào bài toán. Khi tỷ suất ròng thấp hơn lãi vay nhiều mà nhà không có khoản đỡ hàng tháng. Khi trong tay không còn món nào bán được tự do, vì lúc cần tiền sẽ không có đường ra.
Nói cho rõ: phép trừ qua được không có nghĩa là nên mua. Nó chỉ nói một điều, món này mình không còn ký mù chỗ dòng tiền. Chuyện căn đó mua đắt hay rẻ còn phải soi riêng.
Người đang cân giữ căn cũ chờ tăng giá thì xem bài cho thuê chờ tăng giá bất động sản. Người muốn cách tính tỷ suất nhanh thì xem bài tỷ suất cho thuê bất động sản.
Câu hỏi thường gặp
Vay mua nhà rồi cho thuê có cân được không?
Cân được khi tỷ suất cho thuê ròng lớn hơn lãi vay, và trường hợp đó không nhiều. Ở phần lớn trường hợp tiền thuê chỉ gánh một phần tiền lãi, phần còn lại mình trả bằng thu nhập. Làm phép trừ ba số trước khi đặt cọc là biết mình phải bù bao nhiêu mỗi tháng.
Tỷ suất cho thuê bao nhiêu là tốt?
Không có một con số tốt chung, vì nó phải so với lãi vay của chính mình và với kênh khác mình có thể bỏ tiền vào. Ba mốc để hình dung: Bình Dương khoảng năm phần trăm, nhà phố Sài Gòn khoảng hai phẩy năm, Hà Nội trên dưới một. Và phải là tỷ suất ròng, đã trừ tháng trống và chi phí.
Vì sao tỷ suất cho thuê ở Hà Nội lại thấp như vậy?
Vì giá nhà ở đó đã chạy trước tiền thuê một quãng dài. Tiền thuê đi theo thu nhập người thuê, mà thu nhập thì không chạy nhanh bằng giá. Giá cao, thuê không theo kịp, nên tỷ suất co lại.
Tính tiền thuê vào bài toán vay thế nào cho đúng?
Chỉ tính khi đã có hợp đồng, có tên người thuê, có ngày bắt đầu, và tính bằng tiền thuê ròng sau khi trừ tháng trống cùng chi phí. Chưa có hợp đồng thì ghi số không. Con số kỳ vọng đưa vào phép trừ là tự cho mình một kết quả đẹp.
Cho thuê đều thì giá có chắc tăng không?
Không chắc. Tiền thuê chứng minh có người cần chỗ đó thật, nó không chứng minh giá sẽ lên. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc. Có những căn cho thuê đều đặn mà giá đứng yên nhiều năm.
Kết
Vay mua cho thuê không phải một vòng khép kín. Nó là một phép so giữa hai con số: tỷ suất cho thuê ròng, và lãi vay sau ưu đãi.
Hai con số ấy đặt cạnh nhau thì thấy ngay vòng hở bao nhiêu. Hở thì mình bù, và bù bao nhiêu mỗi tháng thì phép trừ ba số nói ra bằng chữ số.
Năm phần trăm so với một phần trăm là một khoảng cách lớn. Nhưng kể cả ở chỗ năm phần trăm, tiền thuê vẫn thường chưa trả nổi hết tiền lãi. Biết trước chuyện đó rồi vẫn mua thì đó là một quyết định. Không biết mà mua thì đó là một bất ngờ đang hẹn giờ.
Anh chị đang tính vay mua một căn để cho thuê và muốn tự soi trước khi ký? Tôi để sẵn bộ câu hỏi Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền để anh chị tự chấm. Để lại thông tin ở trang liên hệ để tôi gửi.
P.S. Bài này chỉ làm một việc: so tiền thuê với tiền lãi. Nó không chấm được chuyện khu đó có người thuê thật hay không, chỗ đó phải đi khảo sát và tôi viết riêng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Tỷ lệ vay an toàn mua bất động sản cho NĐT miền Bắc vào Nam
- Giá một căn hộ cho thuê: tính theo cách nào mới đúng
- Cho thuê nguyên căn hay từng phòng: bài toán dòng tiền
- Tìm khách thuê ổn định cho căn hộ ở Sài Gòn
- Chọn tầng căn hộ cho thuê Sài Gòn: tầng thấp hay tầng cao thắng dòng tiền
- Căn hộ studio cho thuê Sài Gòn: sản phẩm dòng tiền cho NĐT Bắc vốn 5-8 tỷ
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



