Có một thành phố mới mà suốt hơn mười năm người ta gọi là thành phố ma.
Nhà hoang nhiều. Nhiều căn xây lên cả chục năm rồi vẫn không người ở. Nhiều người mua từ mười năm trước đến giờ gần như chưa về bờ.
Rồi cũng chính ở đó, một khu nhà ở xã hội thấp tầng hơn 1.600 căn bán hết trong hai tháng rưỡi. Giá 2,4 đến 2,8 tỷ một căn, bàn giao đủ nội thất, nên người ta dọn vào ở rất nhanh.
Hai chuyện đó cùng một thành phố, cùng một thời gian.
Người đến thật. Người đến rất nhanh. Họ chỉ không đi vào mấy dãy nhà đang mọc rêu kia.
Dân ở thật hay đầu tư lướt khác nhau ở chỗ nào
Dân ở thật là người dọn đến sống hoặc thuê để sống, còn đầu tư lướt là người mua rồi chuyền tay cho người sau. Cái khác không nằm ở lúc mua, nó nằm ở chuyện ai trả tiền cho đợt tăng tiếp theo.
Khu có người ở thật thì phần tăng được trả bằng thu nhập của người sống ở đó. Nguồn đó chậm, nhưng nó không bỏ đi.
Khu chỉ có người chuyền tay thì phần tăng được trả bằng niềm tin của người mua sau. Nguồn đó nhanh, và nó tắt trong một quý.
Tôi hay nói một câu cho dễ nhớ: cơn sóng nó đẩy giá bất động sản lên, nhưng cơn sóng qua đi thì nó sẽ lại dìm giá bất động sản xuống. Mấy năm vừa rồi tôi đi thị trường và thấy những dòng sản phẩm sai có thể mất tới bảy mươi phần trăm giá trị. Còn nhà có giá trị thật, ở được hoặc cho thuê được, thì giữ giá tốt hơn hẳn.

Câu hỏi đổi lại cho đo được
Hầu hết anh chị đang hỏi: khu này có tiềm năng không.
Chữ tiềm năng là một danh từ không có chủ ngữ. Nó không nói ai làm, ai trả, ai được. Nên nó không kiểm được, vì không ai đi tra được một chữ không có người trong đó.
Tôi đổi sang một câu khác: ai trả phần tăng.
Câu này có một người trong đó. Có người thì có việc làm, có thu nhập, có lý do, có chỗ ở. Bốn thứ đi tra được.
Giá không tự lên. Phải có một người, năm sau, móc tiền ra trả cao hơn mình hôm nay. Câu hỏi chỉ là người đó là ai.
Bốn câu để gọi tên người sẽ trả cao hơn mình
Bốn ô, điền bằng tên và bằng số. Làm được trên một mặt giấy.
Một, nhóm người đó là ai. Dạng trả lời đạt là công nhân và tổ trưởng của nhà máy nào, hoặc gia đình trẻ làm trong khu nào. Tên nghề kèm tên nơi làm.
Hai, họ làm gì ra tiền ở đó. Tên nơi làm việc, cách chỗ mình ngắm bao nhiêu cây số.
Ba, thu nhập khoảng bao nhiêu một tháng. Một con số, lấy từ hỏi ba người thật hoặc từ mặt bằng lương khu đó.
Bốn, vì sao phải là chỗ này. Một lý do cụ thể: gần chỗ làm, có trường cho con, đi làm dưới hai mươi phút. Câu vì nó đẹp hay vì nó tiềm năng thì không tính.
Và đây là dòng quan trọng nhất của cả bài. Nếu ô thứ nhất trả lời là nhà đầu tư, thì ghi ô đó là TRỐNG.
Nhà đầu tư không phải một nhóm người, đó là một cái vai. Nếu phần tăng chỉ do người chuyền tay trả, thì mình chưa biết ai sẽ nhận hàng của mình ở cuối đường. Đó là lúc phải đi hỏi câu bán lại cho ai trước khi làm gì tiếp.
Đếm bằng mắt, vì mắt không nói dối
Bốn câu trên trả lời được ở nhà. Còn một việc chỉ làm được khi đứng tại chỗ, và nó rẻ hơn mọi báo cáo.
Trong đúng dãy mình ngắm, đếm xem mấy căn có dấu người ở thật trên tổng mấy căn. Dấu người ở thì rõ lắm: xe máy đang dựng, quần áo đang phơi, cửa mở có người ra vào. Buổi tối thì đếm đèn.
Rồi đếm thêm một thứ nữa: hàng quán đang mở cửa. Hàng quán chỉ sống được khi có người ăn hàng ngày, nên nó là bằng chứng rất khó làm giả.
Ở Bàu Bàng, cạnh khu công nghiệp Becamex, có một dãy chừng mười căn nhà phố ba tầng. Một công ty thuê nguyên cả dãy, tiền nhà quanh 35 triệu một tháng mỗi căn. Năm căn đầu lấp trong một tháng rồi hết cả dãy.
Cách đó không xa là những căn nhà chỉ thấy xây lên, rêu mọc và hoen ố, không có một bóng người.
Cùng một vùng, cùng một dòng người. Khác nhau ở chỗ dòng người đó trả nổi cái gì và cần ở gần cái gì. Đi khảo sát là phải mắt thấy tai nghe, không có cách nào khác.
Tiền thuê nói gì và không nói gì
Đến đây phải nói một chuyện dễ hiểu nhầm.
Tiền thuê không phải phần lời. Nó là bằng chứng có người cần chỗ đó thật. Phần lời nằm ở giá vốn, và giá vốn chỉ tăng khi mua đúng chỗ đúng lúc.
Và tiền thuê cũng phải đếm cho đúng. Một căn cho thuê mười triệu một tháng nghe thì ổn, nhưng nếu một năm chỉ thuê được bốn tới năm tháng thì chia ra trung bình nó rất thấp. Năm tháng nhân mười triệu là năm mươi triệu, chia cho mười hai tháng còn khoảng bốn triệu hai một tháng.
Con số phải tính là số thực nhận, số đút vào túi, chứ không phải con số nghe từ người tư vấn bán hàng. Họ thường báo mức mình tự vận hành, chưa trừ tháng trống, chưa trừ phí, chưa trừ người quản lý.
Có một phép trừ tôi hay làm trên giấy ăn. Lấy tiền thuê ròng một năm chia cho bốn phần trăm, ra con số phần giá trị đang hiện hữu. Lấy giá người ta đòi trừ đi con số đó, phần còn lại chính là tiền mình trả trước cho một chuyện chưa xảy ra.
Thuê ròng chín mươi triệu một năm, chia bốn phần trăm ra 2,25 tỷ. Người ta đòi 4 tỷ. Vậy 1,75 tỷ là phần mình đặt cọc cho niềm tin của chính mình.
Nói ngay cho rõ: con số 1,75 tỷ đó không phải trần giá, không phải mức cao nhất được phép mua. Tôi không có phép tính nào ra con số ấy, và ai đưa cho anh chị một phép tính như vậy thì nên hỏi họ lấy ở đâu ra. Phần dư chỉ là một con số để nhìn.
Khi nào cách phân biệt này không dùng được
Một, mua để ở. Người trả phần tăng khi đó là chính mình trong tương lai, và mình không trả bằng tiền, trả bằng mấy năm sống ở đó. Cách đo này đo sai việc.
Hai, đất trống và đất chờ chuyển đổi. Không có tiền thuê nên phép trừ không chạy, phần dư luôn ra gần một trăm phần trăm. Con số đó là lỗi của cách đo, không phải kết luận về mảnh đất.
Ba, khu mới mở chưa có dân. Cũng vậy, phép trừ sẽ chặn mọi hàng khu mới, kể cả hàng tốt. Gặp ca này thì bỏ phần phép trừ, chỉ đếm lực và đếm người.
Bốn, món định giữ dưới hai năm. Phần tăng trong hai năm phần lớn đến từ tâm lý đám đông, và cách đo này không nhìn thấy tâm lý.
Năm, và đây là điều tôi phải nói rõ nhất. Gọi được tên nhóm người, đếm được đèn sáng, phần dư thấp, thì vẫn không phải tín hiệu nên mua. Tôi từng thấy khu mà chủ đầu tư rất lớn, làm thật, dân về thật, mà người mua vẫn lỗ hơn năm tỷ vì vào ở mức giá sai. Lực thật không bảo đảm giá vào đúng.
Muốn biết tôi đứng ở phía nào khi nói những chuyện này, anh chị xem trang Trần Quốc Hoàn là ai.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết một khu có dân ở thật hay không?
Đếm bằng mắt, và đếm trong đúng dãy mình ngắm chứ không đếm cả khu. Ba thứ dễ đếm nhất là nhà có dấu người ở, hàng quán đang mở cửa, và đèn sáng buổi tối. Ba thứ đó không làm giả được bằng lời chào hàng, và một buổi là đếm xong.
Khu bán hết hàng nhanh thì chắc là có người ở thật chứ?
Chưa chắc. Bán hết hàng chỉ nói có người mua, nó không nói người mua có đến ở hay không. Phân biệt bằng một câu: những người vừa mua đó là ai và họ làm gì ra tiền ở quanh đây. Không gọi được tên nhóm đó thì khả năng cao hàng đang nằm trong tay người chờ bán lại.
Nhà đầu tư lướt qua nhiều thì có hại gì cho người mua lâu dài?
Hại ở đoạn sau. Giá bị đẩy lên bằng niềm tin của người mua sau, nên khi dòng người chuyền tay dừng lại thì không còn ai trả phần tăng nữa. Lúc đó khu có thể đi ngang nhiều năm, và muốn bán cũng khó vì người mua tiếp theo nhìn thấy đúng cái mình đang nhìn thấy.
Có tiền thuê đều thì nghĩa là giá sẽ tăng phải không?
Không. Tiền thuê đều là bằng chứng có người cần chỗ đó thật, nó bảo chứng cho nhu cầu chứ không bảo chứng cho giá. Tôi gặp những căn cho thuê đều đặn mỗi tháng suốt bốn năm mà giá vẫn y nguyên. Hai việc đó phải đo riêng.
Tôi ở xa, không ra đếm được thì làm thế nào?
Bốn câu về nhóm người thì vẫn làm được từ xa, vì chúng chỉ cần tên nơi làm việc và mặt bằng lương. Phần đếm nhà sáng đèn thì phải nhờ người tại chỗ chụp giúp vài buổi tối khác nhau, và nhớ hỏi ngày chụp. Cách tra một khu từ xa tôi viết ở bài tự tra giá một khu đất tỉnh mà không cần đến tận nơi.
Kết
Dân ở thật hay đầu tư lướt không phân biệt bằng cảm giác đông vui, cũng không phân biệt bằng tin bán hết hàng.
Phân biệt bằng một câu có người trong đó: ai sẽ trả phần tăng. Gọi được tên nhóm người ấy, biết họ làm gì ra tiền ở đó và vì sao phải là chỗ này, thì phần tăng có chân. Ô đầu tiên ghi hai chữ nhà đầu tư thì ô đó là trống.
Và sau khi hỏi xong thì vẫn phải ra đứng một buổi tối để đếm đèn. Cái bảng giá không nói, mà mấy ô cửa sáng thì nói.
Anh chị thử làm đúng một việc: lấy căn mình đang ngắm, viết ra một nhóm người cụ thể sẽ trả cao hơn mình sau này, kèm nơi họ làm việc. Dòng đó có viết ra được không?
Nếu anh chị muốn tự chấm kỹ hơn trước khi gặp bất cứ ai, tôi để sẵn bộ câu hỏi Cách kiểm tra một món trước khi xuống tiền. Để lại thông tin ở trang liên hệ để tôi gửi.
P.S. Khi nào một khu đang đông là đông thật, khi nào chỉ là sóng đi qua, còn phụ thuộc vùng đang ở đoạn nào. Tôi viết ở bài mua lúc thị trường im lặng và mua lúc sôi động. Số liệu nền về nhà ở thì anh chị đối chiếu các báo cáo quý trên trang Bộ Xây dựng.
Bài viết liên quan
- Bài trụ nên đọc: Lập bảng so sánh trước khi mua nhà: bí quyết dạy anh Bình chọn 1 trong 5 căn nhà phố Sài Gòn
- Cho thuê hay lướt sóng: chọn chiến lược nào cho NĐT miền Bắc vào Nam
- Lướt sóng đất nền rủi ro: trò chơi của người vào sớm và bài học anh Hiệu rút ra ở Long An
- Sợ Mua Phải “Chuồng Bò”: Nỗi Lo Rất Thật Của Chị Nhung
- Đánh giá khu vực qua mật độ dân cư và việc làm, không qua quảng cáo
- Vì sao người Bắc cần người dẫn đường tại chỗ khi đầu tư miền Nam
Bài viết bởi Trần Quốc Hoàn — 15 năm trong nghề bất động sản, đồng hành cùng nhà đầu tư miền Bắc vào Nam.



